„Островот на скриеното богатство“

index

Според препораките на БРО, часовите за лектира треба да бидат два. И најчесто се два, но има некои лектири кои можат да бидат и еден, или можеби три или четири часа. Кога планирањето е добро, лектирната содржина може да се искористи и за други наставни часови, па да се продолжи и по пет часа: со изразување и творење, со граматика, стилски изразни средства, драматизации, игри… не мора да  е класичен час во кој се чита прераскажана содржина, биографија и се прави внатрешен и надворешен опис на главниот лик.

Еве една идеја за лектирата „Островот на скриеното богатство“

Лектирата може да се сработи во три часа:

Прв час: Биографија на авторот која може да се напише на самиот час, така ќе се реализира и ИКТ… Ако компјутерите се нефункционални или ги нема, може да се употреби техниката: смарт телефони (родителите денес имаат обезбедено паметни телефони за нивите деца и плус најмалку 3 гига бајти интернет), иако може да биде ризична бидејќи учениците додека пребаруваат за Стивенсон, да ѕиркаат и на Фејсбук… нејсе, може да им се каже тоа да си го напишат дома и на час да се прочита.

Остатокот од часот е поминување низ содржината со прашања по хронолошки тек, така што се води евиденција кој ја прочитал книгата.

Самата содржина, настаните, постапките на ликовите изнудуваат дискусија која може да трае и наредниот час ако има поента и ако им е интересна на учениците.

Втор час: Ако не се оди на варијанта дискусија, тогаш се продолжува со делење на учениците во групи. Секоја група ги има следните задачи:

  1. Да смисли име на својата пиратска дружина
  2. Секој сам да си измисли пиратско име (во овој дел знаат да бидат многу креативни – прилепски пиратски имиња J )
  3. Да напишат 4-5 прашања од лектирата
  4. Да нацртаат мапа во која ќе го означат патот како може да се стигне до богатството.

На самата мапа се означуваат неколку точки кои се точки за поставување прашања. Учениците треба да го скријат богатството и да одредат еден ученик кој ќе оди со другата група и ќе им ги поставува прашањата.

Трет час: Групите ги разменуваат мапите во насока на часовникот. Имаат пет минути да ги разгледаат. Тргнуваат група по група. Ако група 1, ја дала мапата на група 2, ученик од група 1 оди со пиратската дружина од група 2 и им поставува прашања на секоја точка која е означена во мапата, ако го знаат одговорот можат да поминат понатаму, ако не го знаат… потонуваат.

Кога ќе се вратат во училница се отвора дискусија како помина потрагата по богатството (кое најчесто е чоколадо… или шишарка 🙂

Учениците ги споделуваат и прашањата кои ги поставиле и ако некоја од групите не успеала да ги одговори, ги одговараат.

Еве ги мапите на моите гусари:

Глумата како изразно средство во филмот

20170206_171847

На часовите со деветтите одделенија во кои се зборуваше за изразните средства на филмот, имавме можност да дознаеме за глумата (како едно од тие изразни средства) од актерот Александар Тодески.

Александар е професионален актер вработен во прилепскиот театар „Војдан Чернодриснки“. Тој бил дел од четириесетина професионални претстави. Глумел во сериоалот за Итар Пејо, и во серијата „Преслав“, глумел во филмот „До балчак“, снимал реклами и кратки видеа и сл.

На оваа средба учениците имаа можност да дознаат како се снима филм и која е моќта на глумата. Како таа ја пренесува пораката која сака филмот да ја каже. Направија споредба меѓу театарска и филмска глума, меѓу театарска претстава и филм.

Пријатни беа миговите поминати со актерот. Низ разговор се дознаа многу работи. Александар е втор пат во нашето училиште. Пред четири години беше дел од ваков час со тогашните осмооделенци. Впечатоците и тогаш и сега беа прекрасни.

Една од најинтересните работи на учениците беа детали од снимањето на „До балчак“, особено што дел од нив го имаа гледано филмот, па ги интересираше како одредени сцени биле снимени.

Му благодариме на Александар уште еднаш. Оваа соработка ќе продолжи и со идните генерации.

Филмски играчки

20170125_090751

На часовите по македонски јазик за седмо одделение, предвидени за МЕДИУМСКА КУЛТУРА, поточно за Анимиран филм, учениците правеа повеќе активности кои им помогнаа на интересен начин да ја совладаат предвидената материја.

Еве дел од активностите, слободно користете ги и правете ги на вашите часови, или со вашите другарчиња:

  • Гледање на првиот анимиран македонски филм „Embrio No. M“ од Петар Глигоровски (1971)
    Виде кое покажува различни типови на анимација:
  • Кратки анимирани филмови од Пиксар кои ги има на овој линк: https://www.youtube.com/watch?v=eBqhKEzcw0w
  • Учениците твореа и цртаа стрипови во групи, кои подоцна ги презентираа пред класот
  • Но, најинтересниот дел од овие часови беше правењето филмски играчки. Учениците правеа тауматроп. Неговата подготовка е едноставна, потребни се: ножици, картон, хартија, боички, лепило и конец или стапче.Еве како може да се направи: https://www.youtube.com/watch?v=dlUggq_uvy
  • Ако на учениците не им оди цртањето, можете да им испечатите листови со готови цртежи:

  • Но учениците можат да се направат и други филмски играчки или да им се даде за домашна работа:

Матноскоп (flip book animation) е всушност тетратка (тефтерче) во која на средина на листовите се нацртани фигури во разни ситуации и при брзо вртење со палецот се добива впечаток дека фигурите се движат:

Зo(у)отроп, или колце на животот, всушност е цилиндер направен од картон; на внатрешната страна се цртаат  сликички (на пример, раце во разни ситуации: кренати, спуштени, полукренати, мавтаат и сл.) од надворешната страна се сечат вертикални отвори; при движењето се добива впечаток дека сликите се движат:

  • Или пинакистоскоп (во однос на имињата, не сум сигурна дали баш вака се викаат кај нас, можеби со некое идно истражување и тоа ќе го објавам 🙂

 

Азбука на мирот

Во рамките на проектот „Поддршка на процесот на интегрираното образование во училиштата“, стекнувајќи се со нови техники за работа на час, искористив една, така наречена: АЗБУКА НА МИРОТ. Активноста ја спроведив со учениците од деветто одделение, во рамките на наставната едница: Симбол. Часот беше МИО – самостојна активност.

Активноста освен што ги научи учениците како може да се создаде стилската фигура симбол, ги растреси нивните предрасуди и стереотипи на етничка и религиска основа. Дел од нив си ги потврдија, дел ги зацврснаа, но добар дел размислија и дискутираа отворено анализирајќи од каде тие доаѓаат.

ВОВЕДЕН ДЕЛ

Учениците добиваат наставен лист на кој има нацртано една линија и на едната страна стои МИР на другата стои војна. Наставничката ја кажува азбуката, учениците имаат задача на секоја буква што ќе ја слушнат да се присетат на еден поим, предмет, животно, човек… прв што ќе им дојде на ум и да го запишат, но го запишуваат онаму каде што мислат дека повеќе одговара: во делот војна или во делот мир.

%d0%b0%d0%b7%d0%b1%d1%83%d0%ba%d0%b0-%d0%bd%d0%b0-%d0%bc%d0%b8%d1%80%d0%be%d1%82

ГЛАВЕН ДЕЛ

Ги читаат зборовите. Наставничката поставува прашање: Кои зборови ги има повеќе? Тие во мир или во војна? Зошто? Додека ги читаат зборовите фаќа белешки за конкретни зборови кои можат да овозможат да се отвори дискусија која ќе помогне да се реализираат МИО – целите. Ако никој од учениците нема такви зборови, ја продолжува активноста со тоа што таа кажува зборови, а учениците треба да ги запишат во војна или во мир. Зборовите се: АЛБАНЦИ, РОМИ, ЏАМИЈА, ТЕРОРИСТИ, НАВИВАЧИ, АЛБАНИЈА, ЖЕНА, БУЛА, БОМБА… и сл. и потоа започнува дискусија.

Откако ќе заврши дискусијата на учениците им објаснува дека дадените зборови кои им асоцираа на војна или мир стануваат симболи на војна и мир, односно им ја објаснува стилската фигура симбол.

Учениците ја запишуваат дефиницијата, пишуваат примери и се поставуваат прашања ако не им е јасно.

ЗАВРШЕН ДЕЛ

Еден ученик излегува на табла и кажува некој збор, друг треба да погоди тој збор што симболизира (пр. Крст, лисица, зајак…), ако погоди го зазема неговото место и така продолжува до крајот на часот.

Согласките на крајот од зборовите (Обезвучување)

ВОВЕДЕН ДЕЛ:

Наставничката поставува прашања од изучениот материјал од фонетика, а учениците се потсетуваат на претходните знаења и ги одговараат прашањата. За испрашувањето ја користи техниката змија: На хартија има нацртано змија чие што тело е поделено на 14 делови. Секој дел е означен со броеви. Учениците, доброволно се јавуваат и одбираат број. Наставничката лепи стикер на бројот од змијата и им го чита прашањето. Ако не го знаат, сами одбираат ученик/чка кои ќе го одговорат.

Прашања:

  • Од што е составен текстот?
  • Од што се составени речениците?
  • Од што се составени зборовите?
  • Од што се составени слоговите?
  • Што одговара на секоја буква?
  • Колку гласови има во македонскиот јазик?
  • Што е гласот?
  • Како се вика науката што ги проучува гласовите?
  • Kако се делат гласовите?
  • Што се согласки?
  • Што се самогласки?
  • Која согласка може да има функција на самогласка?
  • Како се делат самогласките според звучноста?
  • Што претставуваше едначење на согласките по звучност?

ГЛАВЕН ДЕЛ:

Откако се заклучува дека е совладан материјалот за едначење на согласките, наставничката започнува со новата наставна содржина. На учениците им дели листови на кои има напишано зборчиња. Секој ученик влечи по едно. Нивната задача е да го препишат зборчето во тетратката и еден по еден да ги прочитаат.

Наставничката поставува прашање: Дали тоа што го прочитавте исто се запишува? Учениците забележуваат дека на крајот од зборот имаме промена на гласот. Наставничката користејќи го ѕидниот весник демонстрира дека сите примери ја содржат гласовната промена: обезвучување на согласките на крајот од зборот.

Бара од учениците, гледајќи ја табелата да кажат која звучна согласка преминала во безвучна. Ги слуша внимателно и ако има потреба се вклучува со дообјаснувања.

Наставничката го диктира во тетратката она до што се дојде:

Гласовната промена кога звучните согласки на крајот од зборот се изговараат како безвучни се вика ОБЕЗВУЧУВАЊЕ НА СОГЛАСКИТЕ.

Потоа бара од учениците да ги членуваат зборчињата што ги добиле. Запишува на таблата неколку примери: леб-лебот. Им образложува на учениците: ако некогаш не се сигурни која буква треба да стои, нека го членуваат зборот и така нема да погрешат.

ЗАВРШЕН ДЕЛ:

Им дели на учениците наставни листови во кои учениците треба да ги пронајдат грешките и да ги запишат речениците како што е правилно. Дискутираат за секој пример одделно:

Наставен лист:

  1. Денес беф в грат.
  2. Мечката јаде мет.
  3. Нис дворот протрча еш.
  4. Отидоф в грат и купиф орис, леп и прас.
  5. Заврна силен дош.

 Наставничката им лепи на таблата веќе нацртан крстозбор на кој се напишани дел од зборовите. Учениците треба да ги пронајдат останатите, со тоа што знаат дека се работи за зборови кои во себе ја содржат гласовната промена обезвучување. Ако нема време од часот, наставничката го лепи табакот и го остава да го решат на одморот. Од акростихот кој произлегува од крстозборот, таа се збогува со учениците.

П р а в
Р и д
И Г Л А
Ј А С Н О
А В И О Н
Т А Т К О
Н о ж
О б р а з

*За реализација на воведната активност им благодарам на ученичките од IX – 4 одд. што ја нацртаа и украсија змијата. Создадоа ресурс кој ќе се користи во иднина.

Усно изразување – техника АКВАРИУМ

Под импресии од несекојдневните тренинг-обуки од последната средба, дел од проектот „Поддршка во процесот на интегрирано образование“, решив, без некој особен интузијазам да ја работан на час техниката аквариум. На почеток не ми изгледаше толку интересна, и немав намера да ја искористам, но колегите учесници на тренингот споделуваа дека ја искористиле и дека имаат многу убаво искуство… и мотивирана од тоа, решив да се обидам и јас.

Наставна единица Усно изразување: техника аквариум
Одделение XI (деветто) одделение
Време на реализација Октомври, 2016 год.
Наставно подрачје Изразување и творење
Тип на часот Час за примена на стекнати знаења
Цели на часот Да се подобри усното изразување, да се поттикнат ученците на креативно размислување, да се охрабрат во искажување на нивите ставови, да го збогатат речникот, да размислуваат и дискутираат на МИО теми.
Форми на работа Групна, мали групи од 4 ученици
Наставни методи и техники
Дијалошки метод, техника: аквариум
Наставни средства и материјали Листови со теми, четири столици, училница, табла, часовник.
Корелација Општество, култура, спорт, музика…
Поими

аквариум

На средината од просторијата се поставуваат четири столици кои формираат замислен аквариум. Се повикува доброволец кој сака да дискутира на одредена тема. Темите се претходно зададени и се отпечатени секоја на посебен лист хартија и се лепат на табла.

Доброволецот ја зема темата на која сака да дискутира и ја поставува на средина на аквариумот на под. Тој/таа може да повика некој со кого сака да дискутира на темата, а останатите слободно се приклучуваат на останатите слободни столчиња во „аквариумот“. Во текот на вежбата можат да говорат само оние кои во тој момент седат во „аквариумот“.

Кога некој посака да зборува, се приближува до столиците и го допира по рамото оној/онаа на чие што место сака да влезе во „аквариумот“.  Ученикот/чката може да ја заврши реченицата, а потоа мора да му/ ѝ отстапи место.

Кога ќе се заврши разговорот на една тема (или по поминатото време предвидено за тоа, пр. 5-10 минути по тема) учесниците/чките кои што учествувале во аквариумот се враќаат на своите места, и тогаш се задава нова тема така што повторно се повикува доброволец кој сака да дискутира на некоја од другите теми…

Теми:

  • Образовен систем; турбо-фолк музика; хип-хоп; дискриминација во училиштето; фудбал; предметот македонски јазик; Албанци, Роми, гардероба за излегување в град…

Може во текот на процесот, некој од учениците сам да напише на лист тема и кога ќе дојде време за нова тема да ја стави во аквариумот и да се дискутираа на неа.

За оваа возраст доволно е 5 минути од тема. Ако се работи техниката со поголема возраст (средно образование) тогаш може 10 минути. ВАЖНО Е НАСТАВНИКОТ ДА НЕ СЕ МЕША ВО РАЗГОВОРОТ. Учениците на почетокот имаа тешкотија да се замислат себе си во аквариумот, па често се вртеа кон мене, и мене ми зборуваа. Но кога им објаснив дека во аквариумот имаат сигурен простор и говорат само тие што се внатре, и јас се повлеков и седнав во толпата од ученици, аквариумот почна да функционира.

Во дискусијата наставникот може да искаже свое мислење само ако седне на едно од четирите столчиња и стане учесник во аквариумот.

Единствена негативност која што ја забележав е дека оваа активност неколку ученици не ги интрересираше. Односно немаа храброст да седнат во акватиумот и да дискутираат. Препорака до наставниците кои ќе ја работат, да забележат кои ученици не се вклучиле, па на наредните часови да најдат начин да ги извлечат нивните размислувања, и да ги охрабрат да зборуваат гласно. Бидејќи неколкумината кои не зборуваа денес, се навистина интелигентни ученици и имаат што да кажат…

Пробајте, во рефлексијата со учениците чув многу позитивни критики и желба повторно да го направиме.

КОДИФИКАЦИЈА НА МАКЕДОНСКИОТ ЛИТЕРАТУРЕН ЈАЗИК

Часовите од историја на македонскиот јазик често знаат да бидат монотони, досадни и ретко од нив нешто се научува на час. Најчесто учениците чекаат да заврши часот, а наставникот/чката да заврши со предавањето. Подоцна се учат на памет значајните датуми и факти. А сепак, тој материјал е многу значаен… во насока да се разберат одредени случувања од историјата на јазикот, а тоа да биде на интересен и искуствен начин, решив часот за кодификација на македонскиот литературен јазик да биде вака:

  • Поделба во четири групи со играта: 1,2,3,4.
  • игра на улоги (roll play) – учениците се познати лингвисти од една земја која што тие ќе ни ја кажат. Повикани се како комисија за да го кодифицираат јазикот кој се зборува во таа земја. Задачата им е:

да се даде име на државата

да се даде име на јазикот

да се состави азбука

да се измислат 5 првописни правила

да се определат луѓе кои ќе ја напишат граматиката на јазикот, ќе напишат речник и правопис

да напишат 5 зборови на литературниот јазик

Потоа, откако искуствено имаа можност да сфатат како оди тој процес, слушаат за датумите, комисијата, околностите… и сето тоа подоцна го учат самостојно од учебникот:

Кодификацијата на македонскиот литературен јазик претставува официјално потврдување и озаконување на литературната норма на mакедонскиот јазик.
Официјалната употреба на македонскиот јазик практично започнува со воспоставување македонска власт на првите ослободени територии во 1943 година и се озаконува со конституирањето на највисоката институција на македонската власт во 1944 година − Антифашистичкото собрание на народното ослободување на Македонија (АСНОМ).

Озаконувањето на македонскиот јазик опфаќа:

  1. воведување на македонскиот јазик како службен јазик во македонската држава (со Решение на АСНОМ донесено на 2 август 1944 година);
  2. усвојување на македонската азбука (со Решение на Народната влада на Македонија донесено на 5 мај 1945 година);
  3. озаконување на македонскиот правопис (со Решение на Министерството за просвета донесено на 7 јуни 1945 година).

Основни научни трудови во кои се дава нормата на македонскиот литературен јазик се:

  • Македонски правопис од 1945 година и Македонски правопис со правописен речник од 1950 година од Блаже Конески и Крум Тошев;
  • Граматика на македонскиот литературен јазик И и ИИ дел од 1952 и 1953 година од Блаже Конески
  • Речник на македонскиот јазик во три тома (I − 1961, II −1965, III − 1966 година) во редакција на Блаже Конески.

Еве дел од сработените активности: