Автобиографија

Наставната единица Автобиографија оваа година ја сработивме на овој начин:

Во издание на Просветно дело има една едиција НЕВЕРОЈАТНИ ПРИКАЗНИ. Една од тие книги е и 20 НЕВЕРОЈАТНИ ЕКО ХЕРОИ. Во едицијата направени се автобиографии за многу познати луѓе. Една од тие автобиографии е и автобиографијата на Грета Тунберг. (тоа во реалност не е напишано од неа, но стилот и начинот на раскажување содржи автобиографски елементи и е одличен за основно).

Илустрација од книгата

Започнавме со разговор за Грета Тунберг. Дел од учениците чуле и знаеја, па споделија некои информации. Ја прочитавме „нејзината автобиографија“ од книгата и изгледавме едно промотивно видео:

Тука се отвори и кратка дискусија: дали некој од нив направил нешто слично или планира да биде дел од некоја еколошка акција.

Бидејќи наставната единица е поим за автобиографија, се вративме на теореткиот дел и учениците ја запишаа дефиницијата: Автобиографијата е литературно-научен вид творба во која авторот го раскажува својот живот, сопствените доживувања, а ги изнесува и условите во кои живее и работи.  Ги изделивме научните карактеристики наспроти литературните од претходно прочитаниот текст.

Сепак би било погрешно на овој час ако не се споменат автобиографиите на Прличев и Цепенков, па затоа во вториот дел од часот се читаат извадоци и се објаснуваат – бидејќи јазикот на кој се пишувани е тешко разбирлив за учениците.

Особено интересен е извадокот за тоа како Марко го добил својот прекар Цепенко:

„Татко ми се викаше Коста Марков Цепенков. Дедо ми беше от село Ореоец, Прилепско и работеше самарџилак во Прилеп. Деда ми јаз не го зафтасаф. Татко ми прикажуаше за деда ми, како му го клале прекарот Цепенко. Еден неделен ден бил обуен со едни бели гајчи, многу разцепени, дури до газот, и излегол настред село да играт со децата. Едно [г]о виделе и му свикале: „Марко Цепенко, Марко Цепенко”,и от тои ден беше му останало прекарот Цепенко.“

На крајот од часот учениците добијаа наставен лист: Фејкбук (Fakebook), кој всушност претставува копија на Фејзбук ѕид. Запишуваа статуси и податоци за нив. Односно креираа своја автобиографија.

Девојчето од Шестата Месечина – лектира која отвора нови светови

Серијалот за Нина

Продолжуваме со практитката да ја работиме лектирата на несекојдневен, активносен начин 😊

Лектира која за некои ученици беше премногу детска, но за други предизвикувачка и богата со информации кои можат да се искористат во активностите на час.

Еве како ја сработивме:

На почетокот, неизбегнувајќи го класичниот дел на претставување на авторката, нејзиното вистинско име и фактот дека е наш современик, ги споменавме и нејзините книги кои се поврзани со серијалот на Нина. Тоа овозможи да се мотивираат учениците да продолжат да ги читаат и другите книги и да се запознаат со понатамошниот тек на главното дејство.

Дискусија и разговор со учениците, при што се проценува на индивидуално ниво, низ прашања, дали е прочитана лектирата. Во текот на тој процес се задаваат активностите и учениците се вклучуваат.

Алхемиска формула

Еве дел од активностите:

  1. Напиши азбука која ќе биде азбуката од Ксораск. За секоја наша буква напиши една ксораскова. Потоа со неа напиши реченица.
  2. Нацртај го симболот на Каркон. (буквата К)
  3. Опиши еден лик: Љуба можеби
  4. Состави една алхемиска формула која може да направи нешто, користи ги опишаните суптанции од крајот на книгата.
  5. Нацртај ги клучевите што ги доби Нина од дедо ѝ
  6. Нацртај го Ксоракс – нацртај галаксија каде е
  7. Кој ќе биде твојот извик? Измисли еден. (како оној на Нина: Жими сите чоколади на светот…)
  8. Спореди ја Бескрајна приказна со Нина – книгите – барај сличности
  9. Најди ги Велигденските Острови, каде се? Истражи нешто за Моаи?
  10. Збакио – нацртај го. Измисли некое слично суштество и опиши го.

Бидејќи со учениците ја имавме сработено „Бескрајна приказна“ од Михаел Енде, можевме да правиме споредба на двете нарации и да пронаоѓаме многу сличности во нив. Ликот на Бастијан и Нина, на Атреј, на волшебните средства и волшебните суштества, нивните мисии… отвараат многу дискусии кои го богатат часот и кај учениците поттикнуваат креативно размислување.

Од ученичката Душица Петкоска

Вежби за прирок – пантомима

Пантомимата започна

Синтакса… прирок… кога ќе сфатат дека глаголот не е прирок 😊 е тогаш работите се комплицираат. Па кога поминале два часа во објаснување за глаголски и глаголско-именски прирок и сега треба да се работат вежби… уф… знае да биде гоолем предизвик.

Како ние го направивме часот интересен?

Ни се смачи од маските, па решивме да одиме надвор. Во училишниот двор. Секој ученик носеше дополнителен учебник 😊 на кој можеше да седи, тетратка и пенкало.

Во круг заеднички повторивме за главни реченични членови, која е функцијата на прирокот, како можеме да го препознаеме во реченица и какви видови прирок има.

Погодување…

Откако се доби впечаток дека знаеме по нешто, почнаа активностите:

Учениците се делат во пет групи (поделбата е 1,2,3,4,5 – се именуваат со броеви како што седат во круг. Оваа поделба може да биде и покреативна, на пример да се направат листови со животни и учениците да влечат. Штом им се даде знак, почнуваат да го имитираат звукот на животното што го извлекле и така според звукот се групираат во група).

Групите си заземаат позиции и почнува ПАНТОМИМАТА.

Првата пантомима е: погоди што правам? (ученикот стои пред групата и прави некакво движење, учениците треба да го погодат дејството. Штом го знаат, ученикот им кажува: прост или сложен. Тие треба да напишат реченица во која ќе имаат прост глаголски прирок или сложен глаголски прирок)

Пр: Сара прави движења дека ТРЧА. Ученците запишуваат: Сара трча. Или запишуваат: Сара почна да трча.

Така играат додека не помине два пати секој од учениците во групата.

Втората пантомима е: која професија сум? (ученикот прави движења кои се карактеристични за професијата која треба да се погоди, аучениците откако ќе погодат запишуваат.

Пр: Таа е наставничка. Тој е доктор, Таа е гимнастичарка или Таа треба да биде наставничка, Таа почнува да станува многу добра гимнастичарка и сл., и добиваат глаголско-именски прироци.

Потоа речениците се читаат во групата и се потенцираат прироците.

Лектира „Бојан“ – Глигор Поповски

Романот „Бојан“ одново ме изненади со можностите за работа и со прекрасната нарација која се нижи така убаво и ведро, како пролетното ветре на Орелска Чука.

Бидејќи сум свесна дека станува сЕ потешко да се мотивираат денешните генерации да читаат и дека часовите за лектира стануваат досадни и монотони… анализата веќе е надмината… кратка содржина ликови… тема, идеја… препишување од претходните генерации… ништо прочитано, ништо сработено од срце… онака како што им доликува на едни вакви прекрасни нарации…

Затоа го променив начинот на работа. Класичниот пристап веќе одамна надминат јасно не функционира, па затоа се решив на тактика: Активности.

Еве како ние ја работевме „Бојан“

  1. Биографијата на авторот е неизбежна. Кратка дискусија и кој е човекот, поврзување со веќе сработени дела од него, како „Сказна за Вилен“, посочување други книги кои некои од умните главчиња ќе ги заскокотка и можеби ќе ги земат од библиотека.
  • Наброј ги топонимите спомнати во книгата.

Ако читале внимателно, тогаш ќе се присетат барем на пет: Селиште, Гогов Валог, Штип, Струмица, Велков гроб, врв Чукарот, Рамни Ливади, Грамадна, на север Осоговски Планини, превалец Гола глава, Трештени буки, Орелска Чука  далечни планини: Пирин, Рила на север, Беласица, Кочани, Велков гроб…

  • Отпечатена мала нема карта на Македонија: Да се најде планината каде што е дејството на романот, да се нацрта.

Авторот намерно не одбрал постоечки локации, иако дејството е веројатно дека се случило на Малешевските Планини или можеби на Плачковица, но детската фантазија, истражувањето и предзнаењето од географија можат да бидат предизвик.

  • Наброј ги обврските на Бојан додека бил сам во колибата, спореди ги со твоите

Тука може да се отвори дискусија за сериозноста на неговите обврски. Да се повикаат учениците на одговорност и на будење на свесноста дека можат многу повеќе да направат на нивна возраст.

  • Нацртај ја плевната, колибата и наброј кои животни беа таму:

Оваа активност може да биде забавна за оние што сакаат да цртаат, останатите може само да ги набројат, може да залепат или да ги нацртаат онака како што сакаат.

А имаат да цртаат:  две кучиња: Караман и Стрела, три крави, едно јуне, две јуници и два вола. 30 овци, срната Кротка.

  • Кој е твојот Јурук? Нацртај го.

Трупецот кој го одржа Бојан во живот. Кој ја стабилизираше неговата психичка состојба.

Учениците тука го цртаат своето оружје за смирување. Како се снајдуваат во стресни ситуации? Што прават за да се смират, да се соберат.

  • На кои работи во книгата не добивме одговор: да шпекулираме со факти:

Се листаа прашања за кои во текстот не добивме одговор, па си ги одговараме онакак како што сакаме.

Пр: Колку дена беше таму? Што рече мајка му: децата на училиште? Учителот? Кој друг бил дел од семејството на Бојан?

  • Учиме нови работи:

Препиши еден поим или нешто што научи од книгата а не си го знаел претходно:

пр: ЛЕТИЦА – посебен вид планински рж што се сее на пролет.

Поскок џиркалец – џирка

И секако најважните активности:

  • Дискусии:
  • трансформацијата на шумарот во очите на Бојан (како еден јак, силен, голем, моќен човек, вози џип… му се тресат рацете, трепери, бара помош, не може да се носи со смртта на двете овчарчиња, ниту со соочувањето со семејствата)
  • Дали и ти би живеел на планина?
  • Дали Елена и Бојан беа зрели за љубов?
  • Зошто качувањето на Орелска Чука беше многу важно за Бојан?
  • Како влијаеше минатото на Бојан?…
  1. Извадоци од романот може да се поврзат со материјалот од граматика. Еден мал извадок од него може да биде текст од кој учениците ќе најдат предлози и ќе определат кое е нивото значење во реченицата.

Волшебен е светот на „Бојан“

Може да нè научи на многу работи!!!

Stop motion со Дарко Талески

На 24.12.2020 со учениците од VII – 4 одделение имавме прекрасен час, благодарение на колегата Дарко Талески. Часот беше наменет учениците да се запознаат со stop motion – техниката за правење анимации, поточно учениците да научат како да направат краток анимиран филм.

Колегата по ликовно образование Дарко Талески радо го прифати мојот предлог, на што сум особено радосна.

Учениците научија

  • што е тоа stop motion анимација​
  • кои се видовите на stop motion анимација​
  • како сами да направам анимација со телефон или таблет​
Од час…

Stop motion анимација е вид на анимација во која предметите физички се манипулираат (се поместуваат) во мали чекори и при секое поместување се фотографираат со цел да се добие движење или некоја друга промена.​

Така, може да се анимира било каков вид на предмет, но најчесто се користат кукли со подвижни споеви или фигури изработени од пластелин. Како материјали исто така може да се користи:  хартија, ткаенини, фотографии и друго.

Видови на stop motion анимации:

  • Предмет – движење анимација (Object-Motion) ​
  • Анимација од глина (Claymation)​
  • Анимација со пикеселација (Pixilation Stop Motion)​
  •   Анимација со исечоци (Cutout Animation)​
  • Куклена анимација (Puppet Animation)​
  •   Анимација со силуети (Silhouette Stop Motion)

Еве дел од видеата кои што ги гледавме:

На крај наставникот Дарко Талески ги поздрави учениците со видео кое што сам го направил, специјално за оваа пригода, честитајќи им ги празниците.

Огромна благодарност за заложбите и споделувањето на своето време. Во исчекување сме да гледаме интересни анимации кои што ќе крчкаат за време на распустот.

Работилница со ученици од деветтите одделенија: „Сензибилизација – Лица со посебни потреби“

20190327_082547

На 27.3.2019 (среда) во ООУ „Климент Охридски“ се одржа работилница со ученици од деветто одделение. Имено, работилницата е дел од проектот „И ние сме тука“ кој е пак е дел од кампањата „Попреченоста е прашање на перцепција“.

Со учениците се гледаа кратки филмоци за сензибилизација, но и се сработи и работен лист во кој се зборуваше за потребите на одреденин лица со посебни потреби и за тоа како ние можеме да им помогниме.

Учениците покажаа висок степен на свесност за маргинизацијата на овие лица и за нивната најголема потреба: ПРИЈАТЕЛСТВОТО!

„Островот на скриеното богатство“

index

Според препораките на БРО, часовите за лектира треба да бидат два. И најчесто се два, но има некои лектири кои можат да бидат и еден, или можеби три или четири часа. Кога планирањето е добро, лектирната содржина може да се искористи и за други наставни часови, па да се продолжи и по пет часа: со изразување и творење, со граматика, стилски изразни средства, драматизации, игри… не мора да  е класичен час во кој се чита прераскажана содржина, биографија и се прави внатрешен и надворешен опис на главниот лик.

Еве една идеја за лектирата „Островот на скриеното богатство“

Лектирата може да се сработи во три часа:

Прв час: Биографија на авторот која може да се напише на самиот час, така ќе се реализира и ИКТ… Ако компјутерите се нефункционални или ги нема, може да се употреби техниката: смарт телефони (родителите денес имаат обезбедено паметни телефони за нивите деца и плус најмалку 3 гига бајти интернет), иако може да биде ризична бидејќи учениците додека пребаруваат за Стивенсон, да ѕиркаат и на Фејсбук… нејсе, може да им се каже тоа да си го напишат дома и на час да се прочита.

Остатокот од часот е поминување низ содржината со прашања по хронолошки тек, така што се води евиденција кој ја прочитал книгата.

Самата содржина, настаните, постапките на ликовите изнудуваат дискусија која може да трае и наредниот час ако има поента и ако им е интересна на учениците.

Втор час: Ако не се оди на варијанта дискусија, тогаш се продолжува со делење на учениците во групи. Секоја група ги има следните задачи:

  1. Да смисли име на својата пиратска дружина
  2. Секој сам да си измисли пиратско име (во овој дел знаат да бидат многу креативни – прилепски пиратски имиња J )
  3. Да напишат 4-5 прашања од лектирата
  4. Да нацртаат мапа во која ќе го означат патот како може да се стигне до богатството.

На самата мапа се означуваат неколку точки кои се точки за поставување прашања. Учениците треба да го скријат богатството и да одредат еден ученик кој ќе оди со другата група и ќе им ги поставува прашањата.

Трет час: Групите ги разменуваат мапите во насока на часовникот. Имаат пет минути да ги разгледаат. Тргнуваат група по група. Ако група 1, ја дала мапата на група 2, ученик од група 1 оди со пиратската дружина од група 2 и им поставува прашања на секоја точка која е означена во мапата, ако го знаат одговорот можат да поминат понатаму, ако не го знаат… потонуваат.

Кога ќе се вратат во училница се отвора дискусија како помина потрагата по богатството (кое најчесто е чоколадо… или шишарка 🙂

Учениците ги споделуваат и прашањата кои ги поставиле и ако некоја од групите не успеала да ги одговори, ги одговараат.

Еве ги мапите на моите гусари:

Глумата како изразно средство во филмот

20170206_171847

На часовите со деветтите одделенија во кои се зборуваше за изразните средства на филмот, имавме можност да дознаеме за глумата (како едно од тие изразни средства) од актерот Александар Тодески.

Александар е професионален актер вработен во прилепскиот театар „Војдан Чернодриснки“. Тој бил дел од четириесетина професионални претстави. Глумел во сериоалот за Итар Пејо, и во серијата „Преслав“, глумел во филмот „До балчак“, снимал реклами и кратки видеа и сл.

На оваа средба учениците имаа можност да дознаат како се снима филм и која е моќта на глумата. Како таа ја пренесува пораката која сака филмот да ја каже. Направија споредба меѓу театарска и филмска глума, меѓу театарска претстава и филм.

Пријатни беа миговите поминати со актерот. Низ разговор се дознаа многу работи. Александар е втор пат во нашето училиште. Пред четири години беше дел од ваков час со тогашните осмооделенци. Впечатоците и тогаш и сега беа прекрасни.

Една од најинтересните работи на учениците беа детали од снимањето на „До балчак“, особено што дел од нив го имаа гледано филмот, па ги интересираше како одредени сцени биле снимени.

Му благодариме на Александар уште еднаш. Оваа соработка ќе продолжи и со идните генерации.

Филмски играчки

20170125_090751

На часовите по македонски јазик за седмо одделение, предвидени за МЕДИУМСКА КУЛТУРА, поточно за Анимиран филм, учениците правеа повеќе активности кои им помогнаа на интересен начин да ја совладаат предвидената материја.

Еве дел од активностите, слободно користете ги и правете ги на вашите часови, или со вашите другарчиња:

  • Гледање на првиот анимиран македонски филм „Embrio No. M“ од Петар Глигоровски (1971)
    Виде кое покажува различни типови на анимација:
  • Кратки анимирани филмови од Пиксар кои ги има на овој линк: https://www.youtube.com/watch?v=eBqhKEzcw0w
  • Учениците твореа и цртаа стрипови во групи, кои подоцна ги презентираа пред класот
  • Но, најинтересниот дел од овие часови беше правењето филмски играчки. Учениците правеа тауматроп. Неговата подготовка е едноставна, потребни се: ножици, картон, хартија, боички, лепило и конец или стапче.Еве како може да се направи: https://www.youtube.com/watch?v=dlUggq_uvy
  • Ако на учениците не им оди цртањето, можете да им испечатите листови со готови цртежи:

  • Но учениците можат да се направат и други филмски играчки или да им се даде за домашна работа:

Матноскоп (flip book animation) е всушност тетратка (тефтерче) во која на средина на листовите се нацртани фигури во разни ситуации и при брзо вртење со палецот се добива впечаток дека фигурите се движат:

Зo(у)отроп, или колце на животот, всушност е цилиндер направен од картон; на внатрешната страна се цртаат  сликички (на пример, раце во разни ситуации: кренати, спуштени, полукренати, мавтаат и сл.) од надворешната страна се сечат вертикални отвори; при движењето се добива впечаток дека сликите се движат:

  • Или пинакистоскоп (во однос на имињата, не сум сигурна дали баш вака се викаат кај нас, можеби со некое идно истражување и тоа ќе го објавам 🙂

 

Азбука на мирот

Во рамките на проектот „Поддршка на процесот на интегрираното образование во училиштата“, стекнувајќи се со нови техники за работа на час, искористив една, така наречена: АЗБУКА НА МИРОТ. Активноста ја спроведив со учениците од деветто одделение, во рамките на наставната едница: Симбол. Часот беше МИО – самостојна активност.

Активноста освен што ги научи учениците како може да се создаде стилската фигура симбол, ги растреси нивните предрасуди и стереотипи на етничка и религиска основа. Дел од нив си ги потврдија, дел ги зацврснаа, но добар дел размислија и дискутираа отворено анализирајќи од каде тие доаѓаат.

ВОВЕДЕН ДЕЛ

Учениците добиваат наставен лист на кој има нацртано една линија и на едната страна стои МИР на другата стои војна. Наставничката ја кажува азбуката, учениците имаат задача на секоја буква што ќе ја слушнат да се присетат на еден поим, предмет, животно, човек… прв што ќе им дојде на ум и да го запишат, но го запишуваат онаму каде што мислат дека повеќе одговара: во делот војна или во делот мир.

%d0%b0%d0%b7%d0%b1%d1%83%d0%ba%d0%b0-%d0%bd%d0%b0-%d0%bc%d0%b8%d1%80%d0%be%d1%82

ГЛАВЕН ДЕЛ

Ги читаат зборовите. Наставничката поставува прашање: Кои зборови ги има повеќе? Тие во мир или во војна? Зошто? Додека ги читаат зборовите фаќа белешки за конкретни зборови кои можат да овозможат да се отвори дискусија која ќе помогне да се реализираат МИО – целите. Ако никој од учениците нема такви зборови, ја продолжува активноста со тоа што таа кажува зборови, а учениците треба да ги запишат во војна или во мир. Зборовите се: АЛБАНЦИ, РОМИ, ЏАМИЈА, ТЕРОРИСТИ, НАВИВАЧИ, АЛБАНИЈА, ЖЕНА, БУЛА, БОМБА… и сл. и потоа започнува дискусија.

Откако ќе заврши дискусијата на учениците им објаснува дека дадените зборови кои им асоцираа на војна или мир стануваат симболи на војна и мир, односно им ја објаснува стилската фигура симбол.

Учениците ја запишуваат дефиницијата, пишуваат примери и се поставуваат прашања ако не им е јасно.

ЗАВРШЕН ДЕЛ

Еден ученик излегува на табла и кажува некој збор, друг треба да погоди тој збор што симболизира (пр. Крст, лисица, зајак…), ако погоди го зазема неговото место и така продолжува до крајот на часот.