Поезија за 30 години независност

Игра: Баба, ловец, лав

Работилницата „Украсуваме македонска поезија“ е дел од извонредниот проект „Цело е кога има 30“. Проект кој е посветен на триесетгодишната независност на Македонија.

Идејата на работилницата беше доближување на поезијата кај учесниците. Поради малиот интерес за поезија, се одлучив за техниката блекаут, која што веќе ја имам работено и за учениците е многу интересен предизвик.

Изборот на поети беше предизвик, пред сЕ сакав да има застапено женски автори, но ми значеше да има и автори од заедниците, бидејќи независноста не е заслуга само на етничките Македонци. Избрав автори кои не можат да се изостават: Блаже Конески, Славко Јаневски, Матеја Матевски, Петре М. Андреевски, Гане Тодоровски, Влада Урошевиќ, Михаил Ренџов, Ацо Шопов… но и современи автори кои денес творат и имаат прекрасни поетски творби.

На учениците им се допадна изборот. Голем дел од нив за прв пат се сретна со некои автори. Исто така тие имаа можност да се задлабочат во песната што ја добија и да изберат еден стих кој го споделуваа со останатите запишувајќи го на изложбениот простор. Стиховите допираа до нив на невообичаен начин.

Освен гореспоменатите автори, беа прочитани и илустрирани и авторите: Адем Гајтани, Илхамин Емин, Лина Димоска, Линдита Ахмети, Никола Маџиров, Иван Антовски, Игор Исаковски, Николина Андова – Шопова, Милутин Станчиќ, Филип Димкоски, Озген Сулејманоски, Ана Стојаноска, Румена Бужаровска, Евгенија Шуплинова, Владимир Лукач, Ванчо Полозаноски, Ѓоко Здравески и Владимир Мартиновски.

Средбата со учениците беше емотивна, бидејќи ги немав видено цела година. Па друштвото на познати лица мотивирани за работа ме правеше многу среќна.

Од изработките направивме изложба која беше поставена од учениците. Во фоајето на Домот за култра може да ја погледнете.

На крај, прашањето од Македонка 🙂

Мит, митологија, лектири и забава

Постер – активност

На неколку нешта низ часовите во оваа учебна година со огромна радост се сеќавам. Едно нешто од нив е циклусот посветен за мит. Споив повеќе наставни единици: повторивме најпрво за легенда и предание, па учевме за мит и митологии, ја сработивме лектирата „Најубавите митови“, па читавме и гледавме видеа од римска, кинеска и египетска митологија, за на крај да ја работиме и „Перунова стрела“ и мотивирани од словенската митологија учениците правеа писмена работа. Полн погодок. Забавно, едукативно, полно со активности. Она што ми фалеше, а со идната генерација би го додала е час по граматика – морфологија – зборовни групи во митовите… можеби…

Дабовото дрво Перуново

Учениците беа најмногу активни во задачите кои им беа дадени да ги сработат дома.

  • Активност мотивиран од мит

Секој ученик требаше да избери да направи од пластелин митско суштество или бог, некој симбол од митологијата и сл,; да нацрта, да направи од некој материјал, да се преправи, да изработи постер или да прикаже некоја негова оригинална идеја.

  • Мојот мит

Мотивирани до митовите од различни митологии со кои што се запознаа на часовите, учениците требаше да смислат мит кој ќе го раскажат во средината на превиткан лист хартија. На горниот дел цртаат лик од митот, а во внатрешноста лево и десно ги запишуваат добрите и лошите особини на митското суштество или богот што го измислиле.

  • Лектира во торбичка

Лектирата „Перунова стрела“ ја сработивме со техниката лектира во торбичка.

Богот Велес се качува по дабот, кон престолот на Перун

На торбичка или кесичка украсна, за родендени и пригоди, се лепат два листа, од едната и од другата страна. На предниот лист ученикот ја црта насловната страница на лектирата, онака како што си ја замислува, а на другата страна ја пишува биографијата на авторката.

Изработила: Марија Јовеска VII – 4

Во торбичката става нацртани, набоени, исечени, пет работи кои потсетуваат на содржината. Презентирајќи со нив, ја раскажува содржината на книгата.

изработка од ученик
  • Писмена работа „Еден ден во градините на Перперуна“

Темата толку многу ги мотивира што произлегоа прекрасни митови 😊 митолошки суштества со различни моќи… учениците истражувале за словенска митологија, правеле компилации со другите митологии… да ти е мерак да си читаш. Еден ученик дури рече да ги издадеме текстовите во книга. Зошто да не?

Еве неколку извадоци од писмените:

Јас сум самовилата Смешко, од татко Кикот и мајка Насмевка, еден од многуте самовили кои се  блиски со луѓето, но и со боговите на Перун. Јас се грижам за  доброто расположение, насмевка и ведар дух кај луѓето, животните, птиците, рибите и растенијата.

Моето име е Никсли. Моите родители се Миксиспителик (татко ми) и мајка ми Мисплика. Тие ми ги дариле самовилските моќи. Имав лик на девојка со фантастичен изглед, блескаво убава со златна коса. Носев бел фустан, со проѕирни велови и широк појас. Во рацете имав лак и стрели. На грбот имав крилја, поставени на мојот фустан и мојата моќ се наоѓаше токму во крилјата. 

Јас сум киклоп. Моето име е Клара. Сега, на прв поглед ќе си помислите дека сум како останатите киклопи, лоша, безмилосна, но не сум таква. Моите родители се Прани и Рон. Доаѓам од земјата на киклопите,  Кикол

Јас сум Погумно, една самовила која никогаш не мислеше дека би му била потребна на некој. Мене никој не ме повикал за помош, а и што би му помогнала? Јас само си седев во мојот свет. Светот на луѓето е многу чуден. Мојот свет е шума, шума со големи дрва, зелени. Има големи печурки, така големи што се над обичен човек. Има разиграни цветови кои пеат. Јас живеам во селото Печурково. Тоа е мирно село со прекрасни самовили и вилењаци, добри и секогаш весели.

        Моето име е  Лада, јас сум еднорог, родена сум во градината на Перперуна. Моето семејство се грижело со векови за заштита на Перуновото семејство.

Малиот Принц

Изработка од ученик

Една од најубавите книги… книга за која многумина веќе кажале многу… наша лектира за деветто одделение…

Размислував како да ја работиме и како да им е интересно… Факт е дека книгата е повеќе за возрасни, отколку за деца. Длабока, филозофска… полна мисли за животот и критики за возрасните…

Наставата од далечина создава дополнително проблеми во однос на мотивацијата, па така, со помош на моите креативни колешки од Хрватска, но и мојата мила Розе Чочороска Китрозоска добив идеја и со учениците направивме проект кој донесе многу радост.

Учениците имаа задачи:

Насоките за проектната настава

Најголем дел одбраа постер, но имаше и други оригинални идеи кои покажаа колку учениците уживаа. Се надевам дека на овој начин ќе им остане книгата во сеќавање и повторно ќе се вратат еден ден да ја прочитаат… тогаш ќе се заљубат во неа…

Учениците на час решаваа и сложувалки направени од РОЗЕМАК ( Розе Чочороска Китрозоска ) во кои кога ќе ја завршеа задачата добиваа илустрација мотивирана од лектирата.

Пронајди ги именките, глаголите и придавките и откриј ја сликата (https://learningapps.org/watch?v=paju08fza21&fbclid=IwAR1m99IOISpoCbv8wLQo3uAOut9ZP6vIDwm_vGToceSql6DVwDvfLhgAu74)

Точни и погрешни изјави (https://learningapps.org/display?v=pznkxgyyn21&fbclid=IwAR04K2Pld-0cgoDIjf6REVevBBED_8lfxDUB_BuKrHdiKMa-h4pfBixU5Oc)

Вклученоста на ваков начин во обработката на лектирата е метод кој е совршен за типот на настава, но одличен и во реална училница.

Второ место на конкурсот за училиштен проект на ФОНДОТ НА ХОЛОКАУСТОТ НА ЕВРЕИТЕ ОД МАКЕДОНИЈА И МЕМОРИЈАЛНИОТ ЦЕНТАР НА ХОЛОКАУСТОТ НА ЕВРЕИТЕ ОД МАКЕДОНИЈА

Тимот од три наставнички: Фросина Аврамоска и Каролина Јовеска, наставнички по Историја и Јулијана Талеска, наставничка по Македонски јазик, заедно со учениците: Марија Јовеска, Лаура Кајџаноска – VII одделение
Александар Велјаноски – VIII одделение; Исидора Котеска, Михаил Алексоски, Ангела Илиеска – IX одделение го освоија II МЕСТО со училиштниот проект: краткометражен филм: „Љубовта што преживеа“

Проектот беше дел од конкурсот на ФОНДОТ НА ХОЛОКАУСТОТ НА ЕВРЕИТЕ ОД МАКЕДОНИЈА И МЕМОРИЈАЛНИОТ ЦЕНТАР НА ХОЛОКАУСТОТ НА ЕВРЕИТЕ ОД МАКЕДОНИЈА „Холокаустот низ призмата на детските очи“ учебна 2020/21
Во категоријата: Дигитална содржина тема: „Приказна за спасени Евреи во холокаустот“

„Љубовта што преживеа“
Сцени од снимањето…

Документарниот филм беше мотивиран од животната приказна на Бено и Роза, македонски Евреи од Битола. Тој е комбинација од снимки од Могилата на непобедените и стоп моушан техника со цртежи нацртани од учениците.

Заеднички час и работилница за креативно пишување на седмоодделенците од ООУ „Климент Охридски“ и ООУ „Кире Гаврилоски-Јане“

Работилници (Поезијата на црниот фломастер – blackout poetry)

Денот на македонскиот јазик е празник кој од неодамна се празнува – на наша голема радост! Поради тоа ние и оваа година подготвивме низа активности со кои сакаме да им укажеме на нашите ученици за важноста на македонскиот јазик, за неговата идентитетска функција и големото значење во нашите животи.

Првата активност, а воедно и еден заеднички проект со колегата Љупчо Петрески, беше работилницата со седмите одделенија. Проектот беше тимска работа на две одделенија од различни училишта.

VII – 1 одделение од ООУ „Кире Гаврилоски-Јане“ и VII – 4 од ООУ „Климент Охридски“ – Прилеп одражаа заеднички час во кој во групи од мешан состав изработија блекаут стихови.

Учениците имаа можност да се запознаат со техниката за креативно пишување блекаут поезија или во слободен превод поезијата на црниот фломастер. Оваа техника на творење од веќе постоечки текст пробуди кај нив креативност.

Активност сработена во група за време на часот; „На скопскиот маратон“ – Владимир Лукаш
Блекаут од „Необјаснивост“ – Славко Јаневски – работа во групи

Идејата беше да работат на раскази од македонски автори. Да се запознаат со нивното творештво и низ играта која што ја нуди блекаут поезијата да се забавуваат творејќи.

Првото творење беше во групи. Учениците добија осум избрани раскази од македонски автори: „Штрудлата на Лиле“ – Оливера Ќорвезироска; „Фиока“ – Мила Митевска; „Нела Смела и бушавата бура“ – Билјана Црвенковска; „На денот на скопскиот маратон“ – Владимир Лукаш; „Необјаснивост“ – Славко Јаневски; „Подарок од Сингапур“ – Лилјана Дирјан; „Раскази од кујната“ – Соња Михајловиќ и „Стихови врежани во лед“ – Митко Маџунков.

Блекаут од „Нела Смела и бушавата бура“ – Билјана Црвенковска – работа во групи

Часот беше фокусиран на учење на техниката за креативно пишување низ текстови од истакнати македонски автори. Но, на почетокот од часот учениците имаа можност накратко да се запознаат со историјата на македонскиот јазик, она што го учеле и ќе го учат до крајот на деветто одделение. Исто така тие ги видоа на фотографии луѓето кои дале голем придонес во опстојувањето на македонскиот јазик и во неговиот развој, но и најзначајната литература која го бележи постоењето на македонскиот јазик и овозможува ние да го учиме.

Слајд од презентацијата

Колегата Љупчо Петрески беше задолжен за презентација на техниката. За полесно да им биде на учениците, тој сними видео коешто им беше пуштено на учениците на часот. Ова видео е ресурс за наставниците што сакаат да се обидат и да создадат креативни стихови.

Видеото од час: Врска до видеото:
https://youtu.be/JNoAxxgy6u4

Учениците имаа можност и да видат како изгледа тоа во ворд документ и потоа во 8 групи работеа заедно на текстовите.

На овој час учениците се: запознаа со одбележувањето на Денот на македонскиот јазик; се запознаа со македонскиот јазик и книжевност и развојот низ историјата; развиваа вештини за креативно изразување и она што е најважно РАЗВИВАА ЕМПАТИЈА КОН МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК И ЛИТЕРАТУРА.

Од презентацијата за блекаут поезија

Исто така секој ученик имаше задача во текот на денот да создаде сам блекаут со тоа што ќе избере текст или песна од македонски автор или лист од некој дневен весник на македонски јазик. Изработките учениците ги фотографираа и ги испратија во Тимс.

Еве дел од нив:

Изработки сработени дома

Изработките од учениците стигнуваат цел ден, што ни покажува дека оваа техника пробуди кај нив интерес.

Нека ни е честит Денот на македонскиот јазик! Да го чуваме и пазиме!

Стрип-авторот Здравко Гиров, гостин на часот по македонски јазик

Час на ТИМС

Би сакала најпрвин да им се заблагодарам на стрип-книжарницата Бункер и на Фросина и Давор за тоа што ми овозможија да се запознаам со Здравко Гиров и да договорам да ни гостува на часот.

Уште сум под импресии од часот и од сето она што го видовме во 65 минути. Среќа што учениците имаа блок-часови и што заборавивме дека има одмор од 5 минути, па можевме да уживаме во она што ни беше презентирано.

Презентација во која го претставувам Здравко Гигов пред учениците

Факт е дека малку се знае за стрип-културата, многу малку се читаат стрипови и во наставната програма стрипот е скоро исчезнат.

Контактот со групите на вљубеници на стрипот, со Здравко и со она што тој го сподели, кај мене побуди мисија да ја промовирам оваа култура и да наоѓам начини како да ја доближам до моите ученици.

Здравко со нас сподели многу работи. Најпрвин ни покажа како изгледа еден уметник кој се занимава со деветтата уметност. За тоа дека е потребен еден молив, обична хартија и линијар за да се започне со магијата.

Извадоци од книгата How to drow Comics the Marvel way

Сепак познавањето на математиката, особено геометријата и паралелно со тоа големиот багаж со прочитана литература се клучните елементи кои треба да ги поседува еден стрип-цртач.

Не мора да се биде одличен цртач, многу работи се учат. Се почнува од основни геометриски форми и се оди кон досредување на карактерот.

Гостинот несебично ја сподели со нас книгата: „Како да црташ стрип на Марвеловски начин“ (How to drow Comics the Marvel way) од легендарните Стен Ли и Џон Бусема. Низ прегледот на книгата учениците се запознаа со начинот на цртање, пропорциите на карактерите, како до конструктор, американ кадар, холандски кадар… панели… како се цртаат негативци, а како херои.

Фасцинантно беше тоа што со прости геометриски тела се стигнува до совршена фигура.

Од горенаведената книга…

Сепак Здравко напомна дека стрипот не е само цртеж. Тој е низа илустрации кои имаат своја нарација, тој е новела. Стрипот во себе впива повеќе уметности. Ако нема приказна, нема стрип!

Цртањето на стрипот се поставува врз основа на златната пропорција. Луѓето кога нешто гледаат за прв пат го перципираат според неговите пропорции. Симетричноста го произведува убавото. Тоа е она што се следи при цртањето. Иако, Здравко потенцира дека во реалноста тоа не е така. Убавината не ја носат симетричните работи, убавината е она што доаѓа од нашата внатрешност. За да се спознае убавината, треба време, трпение и посветеност.

Дел од неговата работа во Photoshop

Гостинот сподели и дел од своите први цртежи. Својот прв стрип, нацртан со молив на преслатка тетратка со Нинџа-желки, на кој го има нацртано Один.

Позборувавме и за тоа дека во денешниот стрип-свет има поделени мислења за користењето на таблетот за цртање. Некои цртачи сметаат дека тоа е некој вид мамење, но мислам дека обајцата, а вклучително и учениците, се согласивме дека тоа е претерано. Користењето на технологијата е она што е нужно, но и овозможува усовршување на талентот кој го има стрип-цртачот.

Првиот стрип на Здравко Гиров

Здравко ги мотивира ученците да се обидат да нацртаат нешто. Сподели со нас и еден панел во кој го избриша текстот и сега чека од нас колку ќе бидеме креативни.

На крајот од часот Здравко одговори на неколку прашања поставени од учениците, кои будно го следеа секој негов збор.

Прашања…

За тие што не знаат кој е Здравко:

Здравко Гиров живее и работи во Скопје. Тој е дипломиран машински инженер кој се занимава веќе 20 години професионално со цртање: стрип-автор, илустратор, аниматор, професор, но и татко на две ќерки.

Првиот стрип го нацртал на 12-13 години. А уште од најмала возраст сака да црта и тоа го прави многу убаво.

Освен како стрип автор, Гиров работел и како илустратор за издавачката куќа „Просветно Дело“, како и за „Арс Ламина“ и „Пчелица“ од соседна Србија; потоа како аниматор во „Storyboard Studio“; како илустратор, сторибордист и главен 2D аниматор во „Vertigo Visual“ od Скопје; и како сениор графички артист во „V House Animation“.

Во периодот 2008-2009 предавал карактер дизајн на факултетот за визуелни уметности ЕСРА во Скопје. Во 2009-та на македонскиот стрип форум ја започнал онлајн стрип школата, а во 2010-та со Михајло Димитриевски – „Тхе Мичо“, Давор Драмиќанин, Дамјан Михаилов, Ласко Џуровски и Игор Јовчевски го формирале здружението за промовирање на стрип културата „Макстрипови“ http://www.makstrip.com.mk/

Ова е блогот на Здравко Гиров: https://zdravkogirov.blogspot.com/

Презентацијата која што ја користев на часот за да го претставам:

По не знам кој пат, голема благодарност за издвоеното време и несебичното споделување на непроцениливото знаење за една култура која чека да биде истражена!

Техника пица

Изработки од ученици

Од неодамна сум дел од една Фејзбук група Kreativni pristup lektiri чинам хрватска група во која се споделуваат креативни обработки на лектири. Листајќи на ѕидот од групата забележав дека дел од членовите користат некоја техника за цртање пица. Прашав и ми дадоа насоки како изгледа таа техника. Во основа имаш на располагање 8 прашања кои ги конципираш онака како што сакаш. Задачата е да се одговорат во секое од парчињата на пицата и истовремено да се остави на креативноста од учениците да ја украсат онака како што сакаат.

Јас решив да ја испробам со учениците од седмо одделение. Наидов на воодушевување, одлично сработени задачи и позитивни коментари.

Ја работевме лектирата „Светлина зад ридот“ од нашиот прилепчанец Трајче Крстески. Учениците имаа задача да одговорат на следниве прашања:

  1. Една реченица за Трајче Крстески
  2. Две негови дела
  3. Главни ликови
  4. Нацртај едно од четирите деца
  5. Сцената која најмногу ви се допадна
  6. Каде и кога се случуваат настаните
  7. Кој сцена ве замисли, растажи…
  8. Како ќе продолжи приказната…

Светски ден на аутизам

Како времето поминува се радувам на иницијативноста на многу луѓе и организации, кои се обидуваат да ја зголемат свесноста за многу работи. Во таа насока денешниот час по македонски јазик го посветив на аутизмот.

Со учениците гледавме видеа во кои имаше објаснувања за тоа што е аутизам. Лица со аутистичен спектар зборуваа за својата состојба и сето тоа во насока ученците да размислуваат и да согледуваат.

Од дискусијата произлегоа многу прашања. Прашањата им ги пративме на нашите дефектолози во ООУ „Климент Охридски“, наставнички во посебните паралелки, и одговорите ги подготви во презентација ученичката Јована Илијоска.

Светски ден на лицата со Даунов синдром

Колаж изработен од ученичката Илина Радеска VII – 4

На еден Фејзбук статус прочитав дека овој ден луѓето на Фејзбук го чествуваат со чорапчиња, статуси, допаѓања, срцки и поддршки, а утре пак сЕ е по старо… За жал вистината е тука некаде, но сепак сметам дека една мала активност која ќе се направи со учениците може да направи големи промени на подолг рок. Навистина сме научени да даваме поддршка од дома, со притискање на копчето за допаѓање, со стикери и фотографии… и кога ќе се соочиме со поддршка на дело, одбегнуваме средба или не ја даваме потребната поддршка…ама ако си споменеме пред неколку години и таа интернет привидна поддшка ја немаше…

Во таа насока со дел од моите ученици оваа година направивме колаж од нашите шарени, различни чорапчиња.

Значењето на чествувањето на Денот учениците не го знаат, барем не сите. Затоа е убаво да се искористи можноста и да се сензибилизира. Да се поттикнат на една активност низ која ќе прашуваат и ќе дознаваат.

Беше, чинам, пред 10 години кога прв пат застанав во училница и имав час на кој во првата клупа седеше ученик со Даунов синдром. Бев целосно збунета, знаев дека има луѓе со тој синдром, но никогаш немав личен контакт. Бев целосно здрвена и не знаев дали ме разбира, што да зборувам… веднаш се консултирав со мојата колешка дефектолог, со неговиот личен асистент, кој го имаа ангажирано неговите родители… ми дадоа едукација, ме насочија и сфатив дека неговото присуство во училница е големо богатство за сите. Се сеќавам на неговото прекрасно рецитирање на „Т га за Југ“, на сите беспрекорно сработени активности…

Не треба човек да даде многу, а многу може да се постигни. Да се подигне свеста за тоа дека овие лица се рамноправни граѓани на нашето општество, потребна им е само поддршка и можност да се докажат.

Мојата вредна ученичка Илина Радеска изготви една презентација:

Различностите треба да нЕ обединуваат! Да им дадеме можност и да учиме од другите.

Меѓународен ден на мајчиниот јазик

Мајчиниот јазик е јазикот кој си го научил прв, јазикот на кој наједноставно се изразуваш, јазикот на кој што зборуваш кога си полн со емоции…

Меѓународниот ден на мајчиниот јазик почнува да се празнува во 1999 година. Мотивацијата за тоа прославување е немилиот настан во Бангладеж во кој многу луѓе ги изгубиле своите животи борејќи се за својот мајчин јазик.

Славењето на Денот на мајчиниот јазик би требало да нè потсети за грижата за својот јазик, но и да ни укаже за присуството на други јазици и на нашата должност тие да ги почитуваме и да ја промовираме лингвистичката разновидност и повеќејазичност низ светот.

Основната функција на јазикот е општењето меѓу луѓето во една човекова заедница.

Секоја култура има јазичен систем кој овозможува меѓусебно комуницирање помеѓу луѓето. Јазикот ги отелотворува вредностите и значењето на самата култура. Го означува човековиот културен идентитет.

Тој има големо влијание врз нашата перцепција и како ние се изразуваме за она што го гледаме. Оттука јазикот, како основно средство за комуникација е дефинирачка карактеристика на една одредена културна популација. Заедничкиот јазик не е само знак за општествени идентитет, туку е и означувач на заедничка историја, обичаи, верувања и вредности.

Јазикот е од една страна едноставно, а од друга страна сложено средство за комуникација. Едноставноста ја поврзуваме со способноста за секојдневно комуницирање со средината во која живееме, а сложеноста пак со познавањето на јазичните законитости. Некои од нив ги стекнуваме спонтано, додека за некои треба да се потрудиме да ги совладаме.

Да го негуваме нашиот јазик со тоа што ќе го научиме!

Сакајќи си го својот јазик, ќе ги сакаме и почитуваме и другите јазици.

СЕКОЈ ЈАЗИК Е НЕЧИЈ МАЈЧИН ЈАЗИК!