Поминаа чинам шест години откако со една мала креативна група од драмската секција направивме видео (https://youtu.be/9pntsfPaWuk?si=gzjXoNabaoPilZra), во рамките на еден проект посветен на Ханс Кристијан Андерсен. Го освоивме првото место и јас, како наставник-ментор бев поканета на едно студиско патување во Словачка. Нејсе, ете дојде ден, пак да го поставиме на сцена, ама сега театарска.
Творечкиот процес беше поткрепен од нашиот драг пријател, актерот Александар Тодески. Заедно со неговото искуство и несебична поддршка направивме прекрасно дело на кое јас многу се гордеам.
На часот по македонски јазик, според новата концепција учениците треба да совладаат вештини за читање мапа. Кога треба да се научи такво нешто, најдобро е да се повика извидник 🙂
Во нашата училница ни дојде на гости Филип Стојаноски, извидник од извидничкиот клуб „Феникс“ од Прилеп. Од Филип научивме многу работи. Ни покажа што значат боите, симболите и линиите на картата на светот и на Македонија. Како да се ориентираме на мапата. Ја баравме Селечка Планина, каде се наоѓа на картата, ама и каде е, на која страна од светот, кога ја гледаме од училиштниот прозорец.
На учениците им беше најинтересна играта со страните на светот. Кога научивме каде е која страна, требаше да се вртиме со лицето кон страната којашто ќе ни ја кажеше Филип. Па кој погреши – испаѓа.
На часот се цртаа и симболи кои се користат во мапите и се објаснуваше нивното значење. Учениците имаа задача за дома да измислат свој знак и да го нацртаат.
Денес (2.10.2023) со VI-4 ги започнавме нашите авантури надвор од училницата. Ние учевме, бевме на час, ама ја сменивме училницата и по малку и наставничката 😊
Најпрвин, учениците имаа можност да се запознаат со сите простории и начинот на работа на библиотеката „Борка Талески“ – Прилеп. Особено сум благодарна за убавиот пречек и посветеноста на вработените во библиотеката.
Па како сЕ започна: Учениците ѕирнаа во библиотеката, се запознаа со книгите, со просториите, ја видоа и изложбата од прекрасните уметнички слики од наши, прилепски автори, научија како во минатото се пребарувале книги, ги видоа картончињата и дознаа што значат броевите и ознаките, како се наредени авторите и нивните дела. Научија што значи роднокрајни автори и раритетни дела…
Потоа сите заедно влеговме во детскиот дел каде што го одржавме нашиот час: „Вежби за литературни родови“. Вработените во библиотеката ни одбраа триесетина книги: романи, збирки песни, авторски, народни, драми од Стефановски, Чашуле, античка драма, епски народни песни, басни, лектирни изданија… Задачата беше учениците да ги разгледаат и според она што го научиле од часовите да ги распоредат во табела каде што припаѓаат: лирика, епика или драма.
По успешната работа и разрешување на двоумењата дали „Антигона“ припаѓа на литературниот род драма или лирика, и епските народни песни дали припаѓаат на епиката или лирика, се заблагодаривме за убавиот пречек и слеговме долу, во галеријата на домот за култура „Марко Цепенков’. Таму нè чекаше новинарката Каролина Мицевска.
Со неа учениците научија за новинарството, за медиумите и важноста за непристрасното новинарство. Исто така ја разгледаа изложбата на Душан Коцев и се обидоа да раскажат нешто за тоа што го гледаат во апстрактните претстави на платното.
Ете како може да биде интересно и многу да се научи за различни работи во само два школски часа.
Гледано според програмата за шесто, учениците совладаа содржини од медиумска култура, литература и изразување и творење. Учеа за новинарство, за литературните родови применуваа стекнати знаења, раскажуваа… и ужива. Ги поттикнувам сите колеги да ја применуваат оваа настава, бидејќи институциите се на располагање, професионалците сакаат добра, образувана младина и волни се да помогнат и да бидат поддршка.
Осум месеци полни со активности и работа. Се навраќам на ладниот ноември, кога прв пат се собравме. Јас имав некаква визија во главата, програмата ни беше испратена, имавме неколку разговори со Ана, уште пред да започне целиот процес… се најдовме на иста мисла, за потребата, за важноста на ваквата програма. Таа беше радосна и полна со идеи, со силна желба многу работи да се направат, а јас, јас едвај чекав креативниот дожд да се истури на мене.
Се запознавме со Милош, режисерот од Куманово, со нашите драги и почитувани актерки Дани и Марија, и започнавме… еднаш месечно со Милош, секоја недела со Дани и Марија. Во меѓувреме разговори со моите четири ученика: како беше, што ни се допадна, што научивме, кога одиме пак, што треба да подготвиме…
Како течеше процесот ние зборувавме само за тоа… на часовите, по ходниците, во интернет комуникацијата. Кога започна фестивалот официјално прекинавме да зборуваме за други работи. Учениците решија да бидат волонтери, па нивната вклученост беше уште подлабока, а јас, јас бев горда на нив и многу многу се радував.
Нашиот настап помина одлично. Јас имав многу стравови поради текстот, поради нивната возраст. Неговата мрачност и филозовското настроение, но учениците беа силно мотивирани и сакаа да глумат. Тие ги изнесоа своите ликови како професионалци, за тоа им сум многу благодарна. А Дани, таа ни беше сè. Колку ја сакаат децата, а и јас. Бидејќи беше пријател, со сите нас и се даде целосно, цело нејзино време беше за нас, енергијата и театарскиот порив. Без неа, немаше да бидеме она што бевме, што сме…
Го гледам сертификатот, го вртам од задната страна и гледам кои работи всушност ги стекнавме… да, многу се, сериозни се: драмска игра, режија, сценографија, костимографија… вежбавме етиди, дишење, драматизиравме, пишувавме сценарија, изготвуваме костими за „Вејка…“, сцени… и дружевме, разговаравме, се спријателувавме…
И кога ќе се навратам на сите моменти, јас сфаќам дека оваа едукативна програма ни ги отвори вратите на светот на театарот. Ние влеговме внатре, ѕирнавме во неговата внатрешност и зборувавме со тамошните луѓе, со жителите на тој волшебен свет. И ние се спријателивме, изградивме личносен однос со нив, пријателство кое ќе дава плодови уште многу долго време. Јас велам: Милош, Дани, Марија, Мартин, Биле, Габи, Филип… јас зборувам за мои пријатели кои кога ќе ги сретнам на улица имам што да им кажам.
Непроценливи се разговорите со актерите од прилепскиот театар, старите пријателства, но и новите. Нивната непосредност и достапност. Тоа мотивира и создава можност за соработка, идни проекти, нови можности. Ние ги имаме децата кои утре може да бидат нивни колеги, или верна публика, од заеднички интерес ни е да соработуваме.
Во овие осум месеци ние ги носевме радостите и тагите со нас, излегуваа низа предизвици кои заеднички ги решававме. Овој процес делуваше на нас баш како што делува театарот на својот верен гледач: катарзички, очистувачки, преобразувачки!
Учениците стекнаа животни вештини, но тие и силно го засакаа театарот. Ми се наполни душата кога ги видов вечерава, по затворањето, сите околу една маса, се забавуваат. Ние направивме банда, банда театарџии кои допрва ќе нè радуваат.
Едукативната програма ме охрабри, ми даде нов концепт според кој ќе ја водам драмската секција. Ме научи на многу работи кои ќе ми помогнат да поттикнувам нови генерации театарџии.
Проектот „Девојчето и дванаесетте месеци“ ми беше во главата уште кога се одржа промоцијата на е-книгата „Балкански детски приказни“, којашто претставува уникатна аудио-содржина од приказни за деца и млади на македонски, турски и на албански јазик. Аудио приказните од Македонија, Турцијa и Албанија за деца и млади (BALKAN CHILDERN STORIЕS E-BOOK) имаат за цел да ги доближат културните разлики на децата од овој Регион.
Благодарение на ентузијазмот на Ѕвонко Димоски, денес имаме прекрасен ресурс кој може да се користи во наставата. Тоа и го направивме, но ги искористивме сите три јазика 😊
Три училишта беа дел од активностите: ООУ „Наим Фрашери“ – Куманово, ООУ „Климент Охридски“ – Прилеп, „Кирил и Методиј“ – Канатларци. Две наставнички по македонски јазик и двајца наставници по ликовно образование.
Активностите се реализираа на часовите по македонски јазик и ликовно образование во предметна настава.
Со техниката Т-табела правеа споредба на двете девојчиња. Правеа табела со имињата на месеците на македонски, турски и албански, вклучително и народните имиња за месеците. Изработија ѕвезда на приказната… Играа игри: точка-икс, во туѓ чевел и сл.
На часовите по ликовно образование цртаа илустрации мотивирани од приказната.
Дел од нив споделија и свои омилени приказни, па ги споредуваа со оваа, илустрирајќи го својот омилен лик.
Проектот „Стрип“ е заедничка идеја со наставничката Александра Богоеска по ликовно образование. Имено, за стрип во актуелната програма по македонски јазик се споменува во седмо одделние. Учебниците не нудат никакви содржини поврзани со таа тема, ниту има реално, некоја литература на македонски јазик која може да помогне во реалзиација на часот. Во програмата по ликовно обрзование оваа наставна единица се работи во деветто одделение.
Иако различни одделенија, ние решивме да соработуваме и секако, најпрво се обративме кај професионалци. На наша голема радост, радо и со голем ентузијазам Давор Драмиќанин и Здраво Гиров ни одржаа стрип-работилница на Зум.
На часот присуствуваа ученици од ликовната секција. Таму многу пластично, јасно и видливо им беше објаснат процесот на создавање стрип. Нивната синхронизација беше прекрасна за слушање и гледање. Додека Драмиќанин објаснуваше, разговараше со учениците, Гиров црташе. Од часот произлегоа два лика кои беа созданени од раката на Гиров, но вдахнати од нашите ученици.
Часот беше снимен и им беше пуштен на ученциите на училиште. Седмите одделенија го гледаа и потоа беа поделени во пет групи, им беше даден конструкт по избор (машки или женски) и заеднички, во рамките на групата создаваа суперхерој. Беше вистинско задоволство да ги гледаш како уживаат. Во секоја група имаше пое ден или двајца ученици кои цртаа, а останатите даваа идеи како да излгеда суперхеројот. Исто така останатите, нецртачите, имаа задача да смислат биографија на ликот. И така произлегоа 20 оригинални суперхерои.
Колешката часот го пушти на деветтите одделенија и во рамките на секцијата направи неколку групи кои нацртаа стрипови. Еве дел од нив:
Биографиите на суперхероите ги искористив за писмена вежба, односно учениците имаа задача да напишат расказ во кој ќе ги вклучат како ликови суперхероите што се нацртаа во рамките на нивните одделенија. Произлегоа прекрасни раскази кои можат да се искористат како сценарија за стрипови.
Исто така, биографиите на суперхероите можат да се искористат и за усно изразување со тоа што ученикот ќе влезе во улогата на суперхеројот и пред учениците ќе зборува за себе.
Ваквиот тип активности го прават часот многу интересен, а учениците се мотивирани и учат многу.
Неизмерна благодарност за љубовта и посветеноста! Учениците уживаа! Нема поголема радост кога гледаш дека несебично се споделува непроценливо знаење и искуство, а восприемањето е отворено и силно!
Она за што двете сме многу благодарни е што имаме ресурси кои ќе ги користиме и со идните генерации. Добивме зум-час, имаме два конструкти, а и изработки од ученците, иако веруваме дека до година повторно да ги контактираме, ќе сакаат да ни излезат во пресрет. Гиров веќе втор пат ни е гостин, ова станува традиција 🙂
Во петокот ја имавме таа чест и привилегија на часот по македонски јазик да ни дојде на гости Огнен Јанески. Неговото доаѓање беше потврда на моето искуство со вакви часови. Навистина, кога професионалец, во областа која се предава, ќе дојде на час – реализацијата е совршена.
Јанески е наш ученик. Своето основно образование го завршил во „Климент Охридски“ и токму поради тоа, оваа негова посета е уште позначајна. Неговата мотивација беше голема и да се биде сведок на радоста што повторно е во училиштето, беше многу убаво искуство.
Сите ние, вработените и учениците многу се радувавме пто нЕ посети.
На часот, кој всушност беше работилница, учениците имаа можност да го подобрат знаењето од медиумска писменост. Имаа можност и да прашаат што не им е јасно и да поразговараат на разни теми.
По краткото запознавање, на кое сите кажаа по некој збор за себе, се дискутираше за два, претходно дадени текстови:
Низ дискусијата учениците се запознаа со она што е потребно да се напише еден новинарски текст. Огнен многу суптилно, лесно и искуствено им ги приближи сите предизвици, но и начини како да се дојде до финалниот производ.
Низ разговорот, што ним им е интересно да читаат, што прочитале или слушнале тој ден, се излистаа наслови кои подоцна се рангираа и се поставија визуелно на табла која претставуваше весник.
Учениците имаа задача да напишат кратка вест позврзана со една од излистаните теми.
Потоа во групи избираа нова тема, од претходно предложените или некоја што ним им е интересна да пишуваат. Групите имаат задача нарендиот период да се организираат, во консултации со Огнен, да напишат текстови кои ќе бидат објавени на интернет.
Она што мене, како наставничка ми беше од непроценливо значење е разговорот со него. Професионалните консултации за терминологија, наставни единици, начини на предавање на работите, поврзани со медиумска култура и медиумска писменост. Силната потреба да се работи на осовременување на терминологијата, избистрување на поими што се предаваат, поддршка на кадарот да се носи со новото време и сл.
Наставниците треба редовно да имаат можност за средби со професионалци во областа. Со новинари, поети, писатели, стрип-цртачи, професори од факултетите од каде што завршиле… тоа ги надградува, ги држи во кондиција и го подобрува наставниот процес.
Позивот на наставникот, родителот, едукаторот, тренерот… е да создаде идни одговорни граѓани кои ќе го направат животот подобар за сите нас. Такви граѓани може да имаме ако отворено, со силна жар ги разобличуваме лагите и стегите кои се создавале во минатото, а денес отворено се поддржуваат. Ако се има свесност дека од мали нозе може да се искалат генерации на совесни граѓани кои од темел ќе го променат општеството, можеме да живееме многу подобро…
Да им се кажува на децата дека 8 Март е денот на мајката е лага! Да им се кажува дека денес е денот кога треба да се подарува е исто така лага! Да го менуваме одност кон жените само тој ден и од наредниот да продолжувам по старо е страшен пример кој создава луѓе полоши од нас.
Овој ден е ден за ЕДНАКВОСТ!!! ТОА ГО ПРАВИ ДЕН НА СИТЕ НАС!!!
Моите ученици треба да знаат дека во минатото жените ги добиле правата што ги имаат денес со силна борба, со протест, со ненасилна акција, со делување, со многу мака. И да знаат дека таа борба не е завршена. Да знаат како треба да функционира едно семејство. Да знаат дека обврските се делат на мои и твои, не на машки и женски! Да знаат дека не мора да си мајка за да го славиш овој ден. Дека немаш обврска да купуваш подарок, дека подарувањето е убаво кога е од срце и не е изнудено. Кога е направено од тебе и во него има дел кој потсетува на тој што го подаруваш.
Секоја година се ужаснувам од изместените чествувања на денот. Силно ги сожалувам радосните жени на кои можеби тој ден им е единствениот кога се чувствуваат како жени. Силно се сочувстувам со жените и девојките кои трпат насилство, за оние кои се злоставени и кои се воспитани во духот на патријархатот. За оние кои немаат сила и поддршка да застанат и да речат НЕ!
Е за тие жени, за овие мои мили девојчиња да не бидат тие жени, за нив треба да го правиме тоа освестување!
Славењето е убава работа кога си го добил она што си го барал!
Подарувањето е доблесно кога сакаш да подариш,
а ПРОТЕСТОТ Е ОНА ШТО Е НУЖНО!!!
Денешните девојчиња треба да се јакнат и да се храбрат. Да им се зголеми самодовербата и да се поддржуваат во своите желби да бидат подобри. На момчињата треба да им се укажува, да се разговара со нив, уште од мали нозе да се вклучуваат во домашните обврски. Така се создаваат зрели луѓе за заедница, за соживот, за хармонија. Треба да се делува, неуморно да се зборува…
За овој ден, многу значаен за мене и за моите драмски надежи, направивме видео. Видеото е збир на низа активности кои се случија неколку дена пред 8 Март. Сите активности водеа кон вистинскиот начин на „прослава“ на празникот! Од особена важност е, постојано да им се кажува на учениците, идните граѓани на ова наше општество, дека славењето на овој ден е за еднаквост!! Празникот не е само празник на мајката и учителката, на бабата и комшивката. Тоа е ден за кој во минатото многу жени се жртвувале за да застаната рамо до рамо со мажите! Моите ученици искуствено научија што е 8 Март и сакаа да им покажат и на останатите како треба да се слави!!!
мојата училница 