Техника пица

Изработки од ученици

Од неодамна сум дел од една Фејзбук група Kreativni pristup lektiri чинам хрватска група во која се споделуваат креативни обработки на лектири. Листајќи на ѕидот од групата забележав дека дел од членовите користат некоја техника за цртање пица. Прашав и ми дадоа насоки како изгледа таа техника. Во основа имаш на располагање 8 прашања кои ги конципираш онака како што сакаш. Задачата е да се одговорат во секое од парчињата на пицата и истовремено да се остави на креативноста од учениците да ја украсат онака како што сакаат.

Јас решив да ја испробам со учениците од седмо одделение. Наидов на воодушевување, одлично сработени задачи и позитивни коментари.

Ја работевме лектирата „Светлина зад ридот“ од нашиот прилепчанец Трајче Крстески. Учениците имаа задача да одговорат на следниве прашања:

  1. Една реченица за Трајче Крстески
  2. Две негови дела
  3. Главни ликови
  4. Нацртај едно од четирите деца
  5. Сцената која најмногу ви се допадна
  6. Каде и кога се случуваат настаните
  7. Кој сцена ве замисли, растажи…
  8. Како ќе продолжи приказната…

Мио активност со Сунаи Сабриоски. Учиме за новинарска статија

IX-1

На часовите по македонски јазик во вторникот и средата имавме драг гостин. Новинарот Сунаи Сабриоски. Причината за неговата посета беше наставната единица НОВИНАРСКА СТАТИЈА. Сабриоски е познат македонски новинар кој има зад себе оставено многу колумни, статии, истражувања и прилози. Исто така тој е добитник и на награди кои го потврдуваат квалитетот на неговата работа.

IX-2

               Нескромно ќе се пофалам дека Сунаи е мој драг пријател кој со еден збор се согласи да учествува во часовите. Тој многу професионално, избалансирано според возраста на децата, им објасни од што се состои новинарската статија и како може таа да се напише. Исто така во прилог ни ја остави неговата наградувана новинарска статија „Децата жртви на родителите и институциите: Прекинато образование заради стапување во брак“ низ која што учениците практично ги согледаа карактеристиките на новинарската статија.

IX-1

               Учениците имаа можност да видат и инспиративни видеа, дел од работата на Сунаи, а имаа и простор да постават прашања. Научија нешто повеќе и за новинарството, но и за самиот Сунаи.

Повикувањето на професионалец да зборува за одредена тема која што е негов фокус е полн погодок. Тоа ја разбива секојдневната динамика и ги активира учениците.

IX-4

               Исто така, особено важно за мене беше тоа што присуството на Сунаи неосетно разбиваше стереотипи за ромската заедница.

Токму со овие ученици на неколку наврати имам дискутирано низ наставниот процес на теми кои ја вклучуваат етничката заедница Роми. Застрашувачки е фактот дека таа етничка заедница од перспектива на ученикот Македонец, или можеби попрецизно, во случајов, прилепчанец, е сосем маргинализирана. Тоа се некои луѓе кои се некаде таму, сиромашни, прости… и низа други етикети кои функционирале низ годините… на само 10 минути од нашето училиште е населбата „Тризла“, училиштето „Добре Јованоски“, тие луѓе се многу блиску до нас, ама ние не сакаме да ги видиме. Голем дел од нив завршуваат средни училишта, факултети и се дел од оптествените текови. Но тоа некако не се гледа, се провлекува невидено. Токму поради ова сакав и се радував на гостувањето на Сунаи.

IX-3

Мио-активностите редовно се фокусирани со албанската заедница, што не е воопшто за критика. Потребно е за соживот и за запознавање, но ние во Прилеп треба да работиме на соживот со ромската заедница, таму треба да ни се фокусирани мио-активностите. Несправедливо долго оваа заедница е пресирана, стигматизирана и омаловажувана. Новите генерации само ги повторуваат фразите од своите дома, од она што го слушаат во опкружувањето… тоа мора да прекине… Локалната самоуправа треба да финиансира проекти во кои ќе се вклучуваат општинските училишта заедно со „Добре Јованоски“, ќе им се даде можност на учениците да се запознаат, да комуницираат… треба многу да се стори на овој план…

Светски ден на аутизам

Како времето поминува се радувам на иницијативноста на многу луѓе и организации, кои се обидуваат да ја зголемат свесноста за многу работи. Во таа насока денешниот час по македонски јазик го посветив на аутизмот.

Со учениците гледавме видеа во кои имаше објаснувања за тоа што е аутизам. Лица со аутистичен спектар зборуваа за својата состојба и сето тоа во насока ученците да размислуваат и да согледуваат.

Од дискусијата произлегоа многу прашања. Прашањата им ги пративме на нашите дефектолози во ООУ „Климент Охридски“, наставнички во посебните паралелки, и одговорите ги подготви во презентација ученичката Јована Илијоска.

Светски ден на лицата со Даунов синдром

Колаж изработен од ученичката Илина Радеска VII – 4

На еден Фејзбук статус прочитав дека овој ден луѓето на Фејзбук го чествуваат со чорапчиња, статуси, допаѓања, срцки и поддршки, а утре пак сЕ е по старо… За жал вистината е тука некаде, но сепак сметам дека една мала активност која ќе се направи со учениците може да направи големи промени на подолг рок. Навистина сме научени да даваме поддршка од дома, со притискање на копчето за допаѓање, со стикери и фотографии… и кога ќе се соочиме со поддршка на дело, одбегнуваме средба или не ја даваме потребната поддршка…ама ако си споменеме пред неколку години и таа интернет привидна поддшка ја немаше…

Во таа насока со дел од моите ученици оваа година направивме колаж од нашите шарени, различни чорапчиња.

Значењето на чествувањето на Денот учениците не го знаат, барем не сите. Затоа е убаво да се искористи можноста и да се сензибилизира. Да се поттикнат на една активност низ која ќе прашуваат и ќе дознаваат.

Беше, чинам, пред 10 години кога прв пат застанав во училница и имав час на кој во првата клупа седеше ученик со Даунов синдром. Бев целосно збунета, знаев дека има луѓе со тој синдром, но никогаш немав личен контакт. Бев целосно здрвена и не знаев дали ме разбира, што да зборувам… веднаш се консултирав со мојата колешка дефектолог, со неговиот личен асистент, кој го имаа ангажирано неговите родители… ми дадоа едукација, ме насочија и сфатив дека неговото присуство во училница е големо богатство за сите. Се сеќавам на неговото прекрасно рецитирање на „Т га за Југ“, на сите беспрекорно сработени активности…

Не треба човек да даде многу, а многу може да се постигни. Да се подигне свеста за тоа дека овие лица се рамноправни граѓани на нашето општество, потребна им е само поддршка и можност да се докажат.

Мојата вредна ученичка Илина Радеска изготви една презентација:

Различностите треба да нЕ обединуваат! Да им дадеме можност и да учиме од другите.

8 Март – Денот на мајката и учителката?!

Што е 8 Март? Ден на мајката??? Ден на подароци? Ден на чајанки? Ден на учителката? Што е?

Интернационалниот ден на жената, како што официјално се вика, е ден во кој се промовира РОДОВАТА ЕДНАКВОСТ! Овој празник не е само за жената, туку е за сите нас!

Ќе зборувам од позиција на наставничка, бидејќи начинот на кој се празнува во голема мера ме вклучува од таа позиција.

Многу работи поминале низ образовниот процес. Свесни или несвесни ние знаеме да поддржуваме или да не се спротивставиме на многу невистини, лажни вредности и заблуди кои ги учат децата в училиште. Некогаш од немоќ, некогаш од страв, мислиме ќе помине, не се мешај, остави… но тоа наше неделување на долг план оневозможува напредок, остава истовило на генерациите, затупува…

На овој ден, како и на сите позначајни празници во моето училиште се чита реферат во кој се кажува како овој празник почнал да се празнува, но никој не го слуша тоа. Потоа се слушаат прекрасните гласови на учениците, најчесто од одделенска настава, од кои произлегуваат безброј љубовни стихови за мајката и учителката. Се полни канцеларијата со подароци. Наставничките се затрупани со честитки и среќни мали главчиња кои скокаат како зајачиња, се радуваат што подаруваат… Паралелно на тие детски радости, редовно на овој празник се читаат и се слушаат низа обвинувања:

„Блазеси му на учителкине, за нив е денов“; „Леле види ја, можи цвеќарница да отвори“; „Тешко на родители, сите пари си ги дадоа“; „Колкав ваучер доби овој пат“; „Не знае колку чанти има“…

И што е најстрашно од сè, овие муабети често се искажани пред децата…

Една година, како одделенски раководител, забранив да ми купуваат подарок. Одржав работилница за родова еднаквост и зборував за значењето на празникот. Учениците инсистираа да ми подарат нешто. Допуштив букет со цвеќе. Добив низа критики и од нив и од родителите: „Сакаат децата, им значи, зошто им ја одземаш радоста?“ Во ред, убаво е да подаруваш. Убаво е да правиш некого среќен. Јас сакам подароци – има некој што не сака? Ама која е смислата на обетките, ваучерот, ташната? Што покажува тоа? Тоа внимание каде води? Што им останува на децата в глава за овој ден? Дека треба да се купи некој подарок, ден за подароци?

Смислата на празникот е нешто многу посилно. Вистинското значење на празникот кај нив ќе предизвика промена. Ако доаѓаат од семејство каде што мајката е таа што ги врши сите домашни работи, што е пресирана, па можеби и физички малтретирана, ќе научат дека тоа е погрешно. Ќе научат дека нема женска работа и дека тоа некој во минатото го платил со својот живот.

Кога прв пат со учениците зборував за празникот сфатив дека не знаат зошто се празнува. Тоа им е ден на мајката и на учителката. Ете баш така, тоа е соодветниот назив на празникот кој кај нас се слави: ДЕН НА МАЈКАТА И УЧИТЕЛКАТА. На овој ден мајките добиваат подарок: тенџере, ѓезве, чанта, обетки, можеби и парфем… а учителката, ааа таа добива ваучер. Мајките на учениците губат скапоцено време организирајќи се преку вибер групи, месинџери: ова да биде – она да биде… и на крај учителката е виновникот. Таа, што си изнасобра куп подароци, како не ѝ е срам…

Зошто треба да се прекине со подарување подароци на учителката за 8 Март? Затоа што тоа е сквернавење и потценување на празникот. Тоа е ден на кој се потсетуваат сите за борбата која секојдневно се води за родова еднаквост. Тој ден треба да се искористи и да се сензибилизира, да се поучува, да се зборува со учениците. Детето да реагира дома кога неговиот татко нема да се вклучува во домашните работи. Уште од мала возраст да учи како да се грижи за домот, за другите, за себе: без разлика дали е момче или девојче. Јас имав ситуации на час кога учениците мислеа дека лажам споделувајќи им дека домашните обврски ги делиме со сопругот и дека немаме машки и женски обврски, едноставно кој како може и како стигнува. Не им се веруваше дека е тоа можно! Замислете во 21 век, во време кога бар на хартија сме далеку од патријархатот… и истите тие ученици подаруваа скапи подароци за 8 Март. Која е смислата на сето тоа?

Сум видела, особено учениците во одделенска настава, колку се среќни и возбудени. Па се подготвуваат, прават изненадувања, зрачат во лицата. Тоа е многу убаво да се гледа, но што празнуваат? За што го даваат тој подарок? Не знаат… Тука е грешката!!!

               Подарувањето е убава работа. Да се учат учениците да подаруваат е прекрасно. Но Тоа може да се направи на друг ден, може и да е обичен ден. Да се покаже благодарност, да се покаже дека некого сакате… да биде искрено, не наместено и изнудено…

За жал има жени кои само на овој ден добиваат некакво внимание. Затоа им е значаен денот да се празнува баш така… за жал има жени кои само тогаш или многу ретко излегуваат со своите пријателки на прослави… токму за нив, за нив треба да се знае што точно се празнува! Има мајки кои не излегле од кујна со години, кои одамна не се почувствувале женствено нити чуле некој комплимент за себе. Зар цвеќето или марамата ќе им го потполни празнилото?

Треба да се менува овој свет, а младите се тие кои ќе го направат тоа. Треба да им се каже, тие брзо учат и ги согледуваат работите! Родовата еднаквост е она кон што треба да се стремиме!

Соодветното славење на празникот може да ни донесе подобра иднина!

За крај, врска од една наша прекрасна активност, на мојата мила Драмска секција: ДА ЈА ПРЕДИЗВИКАМЕ ЕДНАКВОСТА!

Прирачник по граматика за 6 одделение

На моја голема радост, Прирачникот по граматика за шесто одделение од проф. д-р Симон Саздов е излезен во печат. Издавачката куќа „Просветно дело“ ќе издаде уште три вакви прирачници соодветни за останатите одделенија (седмо, осмо и деветто).

Ја имав таа привилегија и чест да бидам рецензентка на четирите извонредни дела. Зборувам со многу емоции, не само поради честа, туку и поради растечкиот процес низ кој поминав додека ги читав.

Веќе 10 годни во настава, би требало човек да се чувствува комотно и сигурно во наставниот материјал што го предава, нели? Но кога човек сака да напредува и навлегува подлабоко, често знае да се преиспита себе си. Верувам дека дел од нас, наставниците го делат тоа чувство.

Понекогаш низ предавањето ќе се појави некоја умна глава која ќе те поттикне со некое прашање, ќе те размрда… и тогаш следува процесот на потрага по одговорот. Е во тие ситуации или во процесот на креирање час Прирачникот е соодветна литература. Убаво избрана, прилагодена за возраста на учениците, а и соодветна за дилемите на наставникот.

Факт е дека учебниците што ги користиме се лоши, со грешки, со не доволно јасни содржини. Не се поткрепа на која треба да се потпреме. За среќа со пандемијата се изменија работите, па пополека стануваме сами креатори на материјалите од кои што ќе учат нашите ученици. Во целиот тој процес, комуникацијата со литература која е произлезена од универзитетски професор, од оној од кој сте научиле многу за јазикот, е навистина она што ни е потребно. Во таа насока, Прирачниците по граматика за 6, 7, 8 и 9 одделение се токму тоа.

Имајќи ја привилегијата да ги прочитам уште пред да излезат, се радувам на она што ќе го овозможат кај наставниците. Читајќи, најдов кај себе грешки, недоречености, пренесени наставни единици на потежок начин… Се анализирав и сфатив дека „граматичките финти“ како што јас си ги нарекувам со моите ученици, кои што се претставени во прирачниците се едноставни, лесно сфатливи и податни за работа. Токму тоа го охрабрува наставникот, го прави посигурен почетникот. Ете затоа се многу корисни.

Вежбите пак се прецизно и многу досетливо избрани, токму да те замислат, да те подготват да го совладаш материјалот. Ги решавам една по една и со секоја нова вежба се восхитувам. И од самите вежби се гледа авторовото одлично познавање на јазикот.

Благодарам професоре, за грижата кон напредокот на своите студенти коишто завршиле со студиите и сакаат да бидат на нивото на задачата! Вашето дело е великодушно и неизмерно грижливо!

Драги колеги, топло ги препорачувам. Содржините се вистинска поддршка за наставникот, создаваат сигурност и стручност во наставниот процес. ТРЕБА ДА ГИ ИМА СЕКОЈ НАСТАВНИК!!

Меѓународен ден на мајчиниот јазик

Мајчиниот јазик е јазикот кој си го научил прв, јазикот на кој наједноставно се изразуваш, јазикот на кој што зборуваш кога си полн со емоции…

Меѓународниот ден на мајчиниот јазик почнува да се празнува во 1999 година. Мотивацијата за тоа прославување е немилиот настан во Бангладеж во кој многу луѓе ги изгубиле своите животи борејќи се за својот мајчин јазик.

Славењето на Денот на мајчиниот јазик би требало да нè потсети за грижата за својот јазик, но и да ни укаже за присуството на други јазици и на нашата должност тие да ги почитуваме и да ја промовираме лингвистичката разновидност и повеќејазичност низ светот.

Основната функција на јазикот е општењето меѓу луѓето во една човекова заедница.

Секоја култура има јазичен систем кој овозможува меѓусебно комуницирање помеѓу луѓето. Јазикот ги отелотворува вредностите и значењето на самата култура. Го означува човековиот културен идентитет.

Тој има големо влијание врз нашата перцепција и како ние се изразуваме за она што го гледаме. Оттука јазикот, како основно средство за комуникација е дефинирачка карактеристика на една одредена културна популација. Заедничкиот јазик не е само знак за општествени идентитет, туку е и означувач на заедничка историја, обичаи, верувања и вредности.

Јазикот е од една страна едноставно, а од друга страна сложено средство за комуникација. Едноставноста ја поврзуваме со способноста за секојдневно комуницирање со средината во која живееме, а сложеноста пак со познавањето на јазичните законитости. Некои од нив ги стекнуваме спонтано, додека за некои треба да се потрудиме да ги совладаме.

Да го негуваме нашиот јазик со тоа што ќе го научиме!

Сакајќи си го својот јазик, ќе ги сакаме и почитуваме и другите јазици.

СЕКОЈ ЈАЗИК Е НЕЧИЈ МАЈЧИН ЈАЗИК!

Stop motion со Дарко Талески

На 24.12.2020 со учениците од VII – 4 одделение имавме прекрасен час, благодарение на колегата Дарко Талески. Часот беше наменет учениците да се запознаат со stop motion – техниката за правење анимации, поточно учениците да научат како да направат краток анимиран филм.

Колегата по ликовно образование Дарко Талески радо го прифати мојот предлог, на што сум особено радосна.

Учениците научија

  • што е тоа stop motion анимација​
  • кои се видовите на stop motion анимација​
  • како сами да направам анимација со телефон или таблет​
Од час…

Stop motion анимација е вид на анимација во која предметите физички се манипулираат (се поместуваат) во мали чекори и при секое поместување се фотографираат со цел да се добие движење или некоја друга промена.​

Така, може да се анимира било каков вид на предмет, но најчесто се користат кукли со подвижни споеви или фигури изработени од пластелин. Како материјали исто така може да се користи:  хартија, ткаенини, фотографии и друго.

Видови на stop motion анимации:

  • Предмет – движење анимација (Object-Motion) ​
  • Анимација од глина (Claymation)​
  • Анимација со пикеселација (Pixilation Stop Motion)​
  •   Анимација со исечоци (Cutout Animation)​
  • Куклена анимација (Puppet Animation)​
  •   Анимација со силуети (Silhouette Stop Motion)

Еве дел од видеата кои што ги гледавме:

На крај наставникот Дарко Талески ги поздрави учениците со видео кое што сам го направил, специјално за оваа пригода, честитајќи им ги празниците.

Огромна благодарност за заложбите и споделувањето на своето време. Во исчекување сме да гледаме интересни анимации кои што ќе крчкаат за време на распустот.

3 Декември, Меѓународен ден на лицата со посебни потреби

3 Декември – Меѓународен ден на лицата со посебни потреби. Ден кој треба да се чествува во насока на зголемување на свеста за постоењето на лицата со посебни потреби. Односно ден кој треба да ја обзнани борбата за инклузија во секое поле од живеењето. Поради тоа, моите ученици сакаа да се придружат во таа животна кампања и да дадат придонес во освестувањето.

Тие се организираа и направија кратко видео со кое сакаат да покажат дека сите сме различни, но имаме и многу сличности. Сите имаме потреби кои се испреплетуваат со животниот стандард, со нашите можности, со пречките што ни се појавуваат… тоа не треба да е причина за поделба и маргинализирање…

Лицата со посебни потреби сакаат да се дружат, да бидат дел од она што сме сите. Затоа треба да се помогне, да се поддржи, да се биде другар!

Нашето училиште во многу наврати ја поддржува инклузијата! Не само овој ден, туку секој ден од нашиот живот ќе укажуваме за силната потреба да бидат со нас, до нас, покрај нас!

Urime 22 Nëntori – Dita e Alfabetit të Gjuhës Shqipe

Колаж од букви од албанската азбука

Претходната недела со учениците од седмо и деветто одделение одлучивме на креативен начин да го честитаме Денот на албанската азбука. Имено, учениците нацртаа, обоија и испечатија букви од албанската азбука. Се сликаа и ученичката Илина Радеска од фотографиите направи колаж. Колажот е честитка со која сакаме да им го честитаме празникот на сите наши пријатели чијшто албански јазик е мајчин јазик. А исто така и на нашите МИО-пријатели од основното училиште „Наим Фрашери“ од Куманово.

На час по Македонски јазик…

Искрените детски срца подадоа рака и покажаа дека се зрели за соживот дури и од дупло повозрасните од нив. Мене, како наставничка и како човек кој го почитува мултикултурализмот, оваа ученичка поддршка ме направи многу среќна.

Во разговор со учениците заклучивме дека е важно да се почитуваат луѓето, особено оние со кои делиш многу работи, а мислиш дека се многу различни.

На час по Македонски јазик…

Разговравме дека како што ние го имаме 5 Мај, така и Албанците го имаат 22 Ноември, и сите други јазици си ја слават азбуката, кодификацијата, правописот… и дека празникот е радост која што треба да се честита, да се сподели.

Треба на другиот да му се покаже почит и признание, така го обврзуваш и тој да се однесува така.

МИО активностите – доброволните и искрените, многу помагаат кај идните граѓани на нашето општество да се развие свесност за почит кон различностите. Она што треба сите ние, а особено младите, да научиме е да не се чувствуваме загрозени во присуството на другиот. А тоа ќе го имаме само кога ќе сме сигурни во себе. Во она што сме и она што го претставуваме. За сите има место под сонцето!

Нека е честит денот!

Urime!