Учениците од деветто одделние реализираа проект: Репортажа. Еве дел од креативните изработки:
Оваа репортажа е дел од учениците: Саша Бошков, Никита Николоски и Димитар Иваноски од 9-2 одделение.
Ученичките Ивана и Мирјана Думбалоски и Анастасија Амбароска од 9-1 ја направија репортажата за Матка.
Голем број ученици напишаа и патописи. И на сите им беше мотивацијата тридневното патување. Исто така тоа е еден поттик и вистински начин како да се изведе една екскурзија. Учениците треба за време на ексурзијата да имаат креативни задачи на кои ќе се фокусираат и ќе учат и креираат нови работи.
Светот на Хари Потер е одлична матрица на која може да се реализираат многу работи од наставната програма за деветто одделение. Книгата „Хари Потер и каменот на мудроста“, е сè уште актуелна приказна и изобилува со опции кои може да ги направат часовите интересни и продуктивни. Оваа лектира не е задолжителна, но јас никако не би ја заобиколила.
Во духот на интеграцијата, месец јануари и дел од февруари го посветивме на Хари Потер. Нашиот проект го нарековме: „Во светот на Хари Потер“. Приказната започна пред да заврши првото полугодие. Учениците имаа задача да се „заразат со потеризмот“ и читајќи го романот, требаше да се подготват за авантурата што започна со второто полугодие.
Бидејќи првото полугодие го завршивме со наставната единица: Изразни средства во филм, второто полугодие го започнавме со презентација на проектите изработени од учениците во кои применуваа по избор некое од изразните средства. За да се заокружи тој материјал, второто полугодие го продолживме со гледање кратки видеа во кои се прикажани изразните средства од филмовите за Хари Потер.
Го гледавме трејлерот на филмот, за да ги заинтересира оние што не го гледале да го гледаат:
Гледавме и видеа како се снима филмот:
како се прават визуелните ефекти:
костими и шминка во Хари Потер:
Овие активности беа вовед во приказната. Видеата помогнаа уште повеќе да се заинтересираат за приказната, некои дури ги наведе и да ги изгледаат сите филмови, помал дел почнаа да ги читаат другите делови од серијалот. На интернет, само со мало пребарување може да се изнајдат многу корисни и визуелно интересни видеа.
Анализата на романот ја започнавме со биографијата на авторката, но не класично читање, туку изнесување на еден факт кој им оставил впечаток. Оваа техника ја користам и за да вежбаме активно слушање. Учениците слушаат внимателно кој факт го споделуваат другите, па кога ќе им дојде ред читаат досега некажан факт или ако сите нивни факти се веќе изнесени, велат: „понатаму“. Тие факти отворија кратки дискусии: Зборувавме и за родови прашања: за советот на уредникот од издавачката куќа која решила да ја печати првата книга, да стои име кое ќе звучи како да е книгата напишана од маж, бидејќи сметал дека машките читатели нема да купуваат книги од жена. Или тоа што идејата за Хари Потер ѝ дошла додека се возела во воз… дека книгата била одбивана од повеќе издавачки куќи… дека сега Џ.К.Роулинг е многу богата писателка, а пред да ја стекне таа слава била на работ на егзистенција… Сите овие поединости беа убави поуки за сите нас.
Потоа влеговме во филмот 😊 Секој од учениците си направи УЧЕНИЧКА ЛЕГИТИМАЦИЈА
На еден дел од тетратката за лектири се нацртаа себе си.
Потоа го бараа своето волшебничко име, користевме готови имиња на англиски јазик (ги изнајдов на Printerest има безброј идеи), ние ги преведивме и ги имаме сега за идните генерации волшебници:
Волшебник
Првата буква од името
Последната буква од презимето
А-В
Албус
Флит
Г-Е
Аргос
Лок
Ж-И
Сириус
Свит
Ј-М
Арсениус
Думбал
Н-Р
Перси
Паркинсон
С-У
Ерол
Гош
Ф-Ч
Демитриус
Хафел
Џ-Ш
Вирџил
Грин
Волшебничка
Првата буква од името
Последната буква од презимето
А-В
Калипсо
Дор
Г-Е
Минерва
Спарт
Ж-И
Атена
Вик
Ј-М
Корнелија
Паф
Н-Р
Миранда
Хоуп
С-У
Виола
Хафал
Ф-Ч
Хермија
Свит
Џ-Ш
Росалин
Грејџер
Потоа следуваше Капата Бирачка. Не ја направиме, иако на интернет има многу видеа кои можат да се искористат за да се направи од картон. Може дури и да се нарача од интернет… Ние едноставно отпечативме ливчиња со бројот на учениците од сите четири куќи и секој влечеше по едно ливче. Среќни беа само Грифиндорците 😊 што покажуваше дека голем дел од нив ја имаат читано книгата и се идентификуваат со главните ликови.
Од поделбата на еден евидентен лист се запишаа сите ученици и низ сите часови посветени на овој проект учениците добиваа плус за активност. На крајот од потеровските часови се избра куќа победник (онаа група која имаше најмногу активност) и ученик на генерацијата (ученик што имаше најмногу плусови). На овие ученици може да им се даде некоја награда, претходно подготвена. Може обележувачи за книги во стилот на Хари Потер… може да се направи пехар… има многу начини кои не мора да чинат многу, а да им останат како спомен.
Во својата легитимација ја запишуваат куќата каде што ги избрала „Капата Бирачка“ и се вклучуваат во разговорот. Дел од учениците ги имаат гледано сите филмови, имаше некои кои ги имаа прочитано и книгите. Па се зборуваше за карактеристиките на волшебниците, за тоа што е ПАТРОНУМ, што е БОГАРТ, АНИМАГУС… и од тоа произлегоа следните особености кои ги запишуваа во својата легитимација:
Кој е твојот патронум?
Во што се престорува богартот кога ќе го видиш? (кој е твојот најголем страв)
Во кое животно се трансформираш? Каков анимагус си?
Кое животно го имаш? (Знаејќи дека Хари го има Хедвик, Рон го имаше глушецот, Хермиона портокаловата мачка, Невил жаба… учениците беа креативни па имаа најразлични животни, од лав до камелеон.
Учениците во своите легитимации ги запишаа и своите омилени предмети и неомилени предмети коишто ги слушаат во Хогвортс. Тука чувме многу интересни предмети кои, за жал не се предаваат во нашето училиште 😊: Напивки, Одбрана од мрачни сили, Трансформација, Ботаника, Летање со метла, Волшебни суштества, Историја на волшебниците, Претскажување…
Малку се шегувавме, па дававме наше мислење кои од предметите може да ги предаваат нашите актуелни наставници. Јас го зазедов местото на Минерва Мегонагал 😊 и се радував што не сум професорката Трилони 😊 (иако Ема Томсон многу си ја сакам) некој го спомна и нејзиниот предмет како опција да го предавам јас, ама го изигнорирав.
Учениците запишуваа и какви им се стапчињата. Па имаше многу интересни идеи: ореово дрво и влакно од еднорог. Буково дрво и пердув од паун…
Тие импровизираа со пенкалата кои им станаа стапчиња и ја изведуваа својата омилена магија која ја запишаа од таблата:
Користејќи го речникот на латински јазик https://mk.glosbe.com/la/mk и консултација со професорка по латински јазик сфативме дека авторката многу умешно ги користи латинските корени на зборовите и оформува уметнички зборови кои звучат латински и така ги создава магиите. Не се сите поврзани со конкретни латински зборови. Некои влечат паралели, а некои се целосно измислени и само звучат латински. Па заедно со ученците ги запишавме магиите и клетвите кои најмногу се користеа и низ нивната употреба во филмот ги влечевме значењата:
Аксио – кога сакаш некој предмет што е оддалечен од тебе да дојде кај тебе.
Редукто – враќа назад, поправа нешто што е расипано (Хермиона му ги пораваше очилата на Хари кога му се кршеа)
Импедименто – препрека, пречка. Да се запри некоја клетва која доаѓа кон тебе или да се задржи да не падне на тебе.
Протего – заштитува, заштитуваш некој да не му падне клетва нему.
Алохамора – да се отвори затворена врата, овде не најдовме поврзаност со латински (recludo – отклучувам, incendo – запалувам)
Вингардиум левиоса – некој предмет или човек да лебди во воздух
Дифендо – да се одбраниш од магијата што ти доаѓа
Експекто патронум – заштитна светлина која зема некоја форма и штити (Хари се заштитуваше од дементорите)
Силенцио – некој да го замолчиш, да не му се слуша глас
Ступифај се здрвува, се закочува. Оваа магија ја искористи Хермиона на Невил.
Експелиамус – брка, истерува, ја трга настрана клетвата. Оваа магија најмногу ја користеше Хари.
Круцио – распнување или мачење – смртна клетва што ја користат лошите волшебници.
Адава кавадра – директно убивање. Клетвата од која само Хари има преживеано.
Штом се заврши со ученичката легитимација, преминавме на игра. Игравме пантомима. Зборовите кои се објаснуваа беа поврзани со содржината: волшебник, метла, був, Капа Бирачка, волшебно стапче, котел, змија, пајак, глушец, мачка, напивка, еднорог, трол, Хогвордс експрес… може и да се остави на учениците да измислуваат сами.
Еден поголем дел од часот помина во преглед на содржината низ прашања, за кои добија плусови во евидентните листови и токму тие прашања изнудија дискусии и учениците поставуваа многу прашања. Првиот дел отвора многу дилеми, а тие, љубопитни сакаат да знаат како ќе одат работите.
За да може да се одговори на сите прашања или да се мотивираат за да ги читаат треба да се имаат прочитано сите книги. Како направив јас: ги прочитав сите седум книги на македонски јазик, ги изгледав филмовите, потоа ги слушав како аудио книги во оригинал, на англиски јазик. Така, поткрепена со целата приказна, а исто така и со филмовите Фантастични ѕверови, ја имам јасната слика на волшебничкиот свет.
Сметам дека секој наставник треба да ги има овие знаења за да може да создава активности кои ќе им бидат интересни. Дури и да има ученици кои не ја прочитале, а ги гледале филмовите, со нив може да се работи на усно изразување. Да им се даде можност да се истакнат на часот, тоа ќе им ја зголеми самодовербата, ќе добијат желба и да читаат. Сум имала неколку вакви примери, вниманието и давањето простор прави чуда кај децата!
Следна активности ни беше листање на настани кои за учениците беа интересни. Ги запишавме на таблата и потоа секој во својата тетратка ги распореди според нивното значење. Учениците ги оценуваа со броеви од 1 до 10.
Пица: во секое од осумте парчиња од пицата да се запише име од некој од ликовите и да се нацрта симбол кој потсетува на него/неа.
Т-табела, споредба на ликови:
Лов на ликови. Оваа актиност ја искористив од планирањата за овој час од еден мој колега со кого споработуваме и навистина е една од најинтересните, а може да се користи со сите лектири. Имено, учениците запишуваат реченици кои се однесуваат на еден лик, другите треба да го погодат.
Секогаш во анализите на ликовите може да се користат и веќе видените: венов дијаграм и грозд
За да се поттикне фантазијата на учениците: Корица и содржина на еден од учебниците во Хогвордс:
Во таа насока, фантазирајќи, учениците добија и вакви активности:
казнет си (размисли што си направил) и треба да одиш во Забранетата шума. Што се случи таму?
имаш наметка на невидливост, за што ќе ја употребиш?
Што гледаш во волшебното огледало?
Дали би го чувал за себе Каменот на мудроста?
Кој играч би бил во квидич тимот?
Измисли игра, слична на квидич. Како се игра? Кои правила ги има?
Хагрид чува некое волшебно суштесво за кое ти бара помош да го причуваш. Што е тоа што ќе чуваш и како си помина со него?
И оваа листа може да оди до бесконечност… може и да им дадете на учениците да измислуваат задачи кои другите ќе ги исполнуваат…
За учениците со потешкотии во совладувањето може да им се даде да слушаат аудиокнига или да гледаат исечоци од филмот. А може за ученци со посебни потреби да им се отпечатат листови кои може да ги бојат на часот. На Принтерест има низа активности за помалите одделенија кои можат да бидат соодветни за ученици со посебни потреби.
И на самиот крај, кога сите активности се исцрпија, барем оние на кои се досетивме или ги уловивме од интернет, учениците добија задача да размислуваат за некој од ликовите. Се ставија себе си во улога на ученик во Хогвордс и ја раскажаа својата приказна во писмениот состав за кој допрва ќе добијат соодветни оцени.
Анализите на лектири треба да се најубавите часови. Таму треба учениците да се чувствуаат слободно, да ја засакаат книгата. Тетратките за лектира треба да бидат шарени, податливи и да мамат погледи дури и по години од нивната употреба…
Збирката песни „Бели мугри“ од Кочо Рацин е збирка за која треба секој да знае. Антологиските песни во неа во минатото беа задолжителни да се знаат наизуст. Не знам дали има некој кој не чул за „Ленка“, за „Копачите“, за „Тутуноберачите“… но денес, од можеби очигледни, а можеби и не толку јасни причини, не се знае кој е Кочо Рацин, а уште помалку за неговата социјална лирика која носи многу пораки и го вее аловото знаме на тоа време. Мотивирана од тој наш пораз, решив да се задржам на „Бели мугри“ малку повеќе од вообичаено. Такви „луксузи“ се можни само со интегрирање на наставни содржини. Откако ја начив таа финта, животот ми стана поедноставен, а наставниот процес поучинковит.
Започнавме со историја на јазик, каде што зборувавме за македонскиот јазик меѓу двете светски војни. Тука ги спомнавме драмските автори, но и поетите кои со своето творештво многу придонеле за зачувување на јазикот и поттикнале, направиле притисок да се размислува за кодификација.
Се присетивме на песната „Работник“ од Коле Неделковски и за социјалната лирика, за кои учевме во осмо одделение. По нешто за кратките, а многу значајни животи на Рацин и Коле. Повеќе за Рацин низ документарните филмови кои може да се најдат на јутуб:
https://www.youtube.com/watch?v=eIlltxuJAFM (во овој извадок зборува Петре Прличков, па може да се поврзи со Игор Џамбазов и учениците да научат за него, за Анче Џамбазова, за маестро Александар Џамбазов… важно е да се работи и на општата култура и познавањето на личностите кои имаат многу направено за нашата земја, Македонија.)
Проектот на драмската секција со кој нашите ученици учествуваа на „Детски Рацинови средби“ и можност учениците да се запознаат со таа манифестација: https://www.youtube.com/watch?v=cR0f_5xybW4
Картичките, коишто секогаш се содржина која им е најинтересна. Нивно разгледување, но и разговор за музата, за платонската љубов по која го добил своето име…
Потоа два часа кои беа планирани за лектира. Лектира ни беше „Бели мугри“. Ја одбравме „Ленка“ за класична анализа, која не е нешто што сакаат да го прават, но сепак е потребно за да се потсетат како се изделуваа поетски слики, какви се строфите, стихот, мотивот… Потоа, за да ни биде интересно, секој одбра по една песна и на неа ја изработи техниката блекаут. Од песната извлекоа зборчиња кои ним им се гледаа логични и интересни. Ги затемнаа „непотребните“ и креираа нови уметнички дела.
Во минатогодишните евалуации остана недоучено пронаоѓањето на метафората. Со метафората си имаме мака, а не бива да не ја знаеме кралицата на стилските фигури. Наредниот час, чинам четврт по ред, имавме вежби за стилски изразни средства и на него ги баравме метафорите во „Бели мугри“. Учениците добија и изборен проект (тоа е опција во текот на годината самостојно да изработат некој проект кој се вреднува во евидентниот лист) да ги најдат и запишат во Ворд документ сите метафори од збирката. На тој час повторивме за метафора и од тоа што успеаја да го пронајдат имав впечаток дека голем дел од учениците научија како да ја наоѓаат.
Следниот час беше од литература: Видови рими. Во поезијата на Рацин ги баравме римите. Тука ги вклучивме и песните од Конески, од Константин Миладинов… и се потсетувавме за тоа што ни е учено во делот од историја на македонскиот јазик за Конески, за Константин…
Последно што не ни е уште направено, а би било убаво да се види е творење песни инспирирани од збирката „Бели мугри“. За оние што не им легнува на рамо музата, може да прават компилација од стихови. Пред себе да ги имаат песните на Рацин и да изберат неколку строфи кои ќе ги спојат и ќе создадат нова песна.
Овде наставникот може да продолжи со писмена работа во која ќе творат песна (може да го користат агрегатот https://rimuvaj.mk/), може да направи проект за Рацин, да ги однеси во неговата спомен-куќа во Велес… да направи натпревар на кој ќе се рецитираат песните… Да ја гледаат серијата „Црвениот поет“ (https://youtu.be/upBm7cQDhqs?si=MLWNu-yPohBUnBny) па да напишат осврт… да го нацртаат Рацин и тоа да го изложат во кабинетот..
И ако некој рече: зошто е сето ова потребно? За да запомнат. Мора да им е интересно, необично, обоено со многу бои, визуелно и примамливо. Такви се овие генерации, а не смееме да ги оставиме неписмени, должност ни е да најдеме начин…
На 6.12.2018 се одржа по втор пат Ораторскиот натпревар кој е дел од чествувањето на Паатрониот празник на ООУ „Климент Охридски“ – Прилеп.
На овој натпревар учествуваа 11 училишта од Прилеп и околината. Менторите оваа година покажаа дека вештината за говорништво е важна и основна вештина која треба да ја негуваат сите ученици.
На натпреварот, волонтерски учествуваа професорите:Цеца Видова – Трајчевска – Економско училиште „Кузман Јосифоски – Питу, Мартин Наумоски – гимназија „Мирче Ацев“ и Елизабета Пирганоска – Средно стручно училиште „Орде Чопела“ – Прилеп.
Настанот го разубавија и музичките виртуози на виолончело (Андријана Дукоска), виола (Љупчо Трајаноски), гитара (Михаил Јагуриноски), саксафон (Мирослав Миленкоски) и убавиот глас на Марија Стојаноска.
Настаното прекрасно го водеше ученичката Ана Нешкоска, а целосно беше реализаран од наставничките: Јулијана Талеска, Лилјана Здравеска, Каролина Јовеска, Лина Ѓорѓиоска, Зорица Трајаноска.
Учесници:
Училиште
Ментор
Ученик
1. „Климент Охридски“ – Прилеп
Билјана Наумоска-Шукуроска
Теодора Велкоска
2. „Мирче Ацев“ – Лажани
Мирела Шкријељ
Минела Шкријељ
3. „Рампо Левката“ – Прилеп
Билјана Ацеска
Ива Митревска
4. „Гоце Делчев“ – Прилеп
Билјана Јагуриноска
Христијан Нашуловски
5. „Манчу Матак“ – Кривогаштани
Весна Ацеска
Кристина Мојаноска
6. „Кире Гаврилоски – Јане“ – Прилеп
Љупчо Петрески
Лина Тунеска
7. „Пецо Даскалот“ – Долнени
Нове Богојески
Сара Петкоска
8. „Кочо Рацин“ – Прилеп
Мартина Стојкоска
Николче Ангеловски
9. „Св. Кирил и Методиј“ – Канатларци
Славица Стојаноска
Елсада Тмушиќ
10. „Блаже Конески“ – Прилеп
Катерина Димкоска
Марија Стојаноска
11. „Страшо Пинџур“ – Мало Коњари
Зорка Сотироска
Симона Настеска
Првото место го освои ученикот Николче Ангеловски од ООУ „Кочо Рацин“ – Прилеп.
Второто место го освои Кристина Мојаноска од ООУ „Манчу Матак“-Кривогаштани.
Третото место, по одлука на комисијата беше поделено на двајца ученици: Христијан Нашуловски од „Гоце Делчев“ и Марија Стојаноска од „Блаже Конески“.
Под импресии од несекојдневните тренинг-обуки од последната средба, дел од проектот „Поддршка во процесот на интегрирано образование“, решив, без некој особен интузијазам да ја работан на час техниката аквариум. На почеток не ми изгледаше толку интересна, и немав намера да ја искористам, но колегите учесници на тренингот споделуваа дека ја искористиле и дека имаат многу убаво искуство… и мотивирана од тоа, решив да се обидам и јас.
Наставна единица
Усно изразување: техника аквариум
Одделение
XI (деветто) одделение
Време на реализација
Октомври, 2016 год.
Наставно подрачје
Изразување и творење
Тип на часот
Час за примена на стекнати знаења
Цели на часот
Да се подобри усното изразување, да се поттикнат ученците на креативно размислување, да се охрабрат во искажување на нивите ставови, да го збогатат речникот, да размислуваат и дискутираат на МИО теми.
Форми на работа
Групна, мали групи од 4 ученици
Наставни методи и техники
Дијалошки метод, техника: аквариум
Наставни средства и материјали
Листови со теми, четири столици, училница, табла, часовник.
Корелација
Општество, култура, спорт, музика…
Поими
аквариум
На средината од просторијата се поставуваат четири столици кои формираат замислен аквариум. Се повикува доброволец кој сака да дискутира на одредена тема. Темите се претходно зададени и се отпечатени секоја на посебен лист хартија и се лепат на табла.
Доброволецот ја зема темата на која сака да дискутира и ја поставува на средина на аквариумот на под. Тој/таа може да повика некој со кого сака да дискутира на темата, а останатите слободно се приклучуваат на останатите слободни столчиња во „аквариумот“. Во текот на вежбата можат да говорат само оние кои во тој момент седат во „аквариумот“.
Кога некој посака да зборува, се приближува до столиците и го допира по рамото оној/онаа на чие што место сака да влезе во „аквариумот“. Ученикот/чката може да ја заврши реченицата, а потоа мора да му/ ѝ отстапи место.
Кога ќе се заврши разговорот на една тема (или по поминатото време предвидено за тоа, пр. 5-10 минути по тема) учесниците/чките кои што учествувале во аквариумот се враќаат на своите места, и тогаш се задава нова тема така што повторно се повикува доброволец кој сака да дискутира на некоја од другите теми…
Теми:
Образовен систем; турбо-фолк музика; хип-хоп; дискриминација во училиштето; фудбал; предметот македонски јазик; Албанци, Роми, гардероба за излегување в град…
Може во текот на процесот, некој од учениците сам да напише на лист тема и кога ќе дојде време за нова тема да ја стави во аквариумот и да се дискутираа на неа.
За оваа возраст доволно е 5 минути од тема. Ако се работи техниката со поголема возраст (средно образование) тогаш може 10 минути. ВАЖНО Е НАСТАВНИКОТ ДА НЕ СЕ МЕША ВО РАЗГОВОРОТ. Учениците на почетокот имаа тешкотија да се замислат себе си во аквариумот, па често се вртеа кон мене, и мене ми зборуваа. Но кога им објаснив дека во аквариумот имаат сигурен простор и говорат само тие што се внатре, и јас се повлеков и седнав во толпата од ученици, аквариумот почна да функционира.
Во дискусијата наставникот може да искаже свое мислење само ако седне на едно од четирите столчиња и стане учесник во аквариумот.
Единствена негативност која што ја забележав е дека оваа активност неколку ученици не ги интрересираше. Односно немаа храброст да седнат во акватиумот и да дискутираат. Препорака до наставниците кои ќе ја работат, да забележат кои ученици не се вклучиле, па на наредните часови да најдат начин да ги извлечат нивните размислувања, и да ги охрабрат да зборуваат гласно. Бидејќи неколкумината кои не зборуваа денес, се навистина интелигентни ученици и имаат што да кажат…
Пробајте, во рефлексијата со учениците чув многу позитивни критики и желба повторно да го направиме.
мојата училница 