Учениците од деветто одделние реализираа проект: Репортажа. Еве дел од креативните изработки:
Оваа репортажа е дел од учениците: Саша Бошков, Никита Николоски и Димитар Иваноски од 9-2 одделение.
Ученичките Ивана и Мирјана Думбалоски и Анастасија Амбароска од 9-1 ја направија репортажата за Матка.
Голем број ученици напишаа и патописи. И на сите им беше мотивацијата тридневното патување. Исто така тоа е еден поттик и вистински начин како да се изведе една екскурзија. Учениците треба за време на ексурзијата да имаат креативни задачи на кои ќе се фокусираат и ќе учат и креираат нови работи.
Збирката песни „Бели мугри“ од Кочо Рацин е збирка за која треба секој да знае. Антологиските песни во неа во минатото беа задолжителни да се знаат наизуст. Не знам дали има некој кој не чул за „Ленка“, за „Копачите“, за „Тутуноберачите“… но денес, од можеби очигледни, а можеби и не толку јасни причини, не се знае кој е Кочо Рацин, а уште помалку за неговата социјална лирика која носи многу пораки и го вее аловото знаме на тоа време. Мотивирана од тој наш пораз, решив да се задржам на „Бели мугри“ малку повеќе од вообичаено. Такви „луксузи“ се можни само со интегрирање на наставни содржини. Откако ја начив таа финта, животот ми стана поедноставен, а наставниот процес поучинковит.
Започнавме со историја на јазик, каде што зборувавме за македонскиот јазик меѓу двете светски војни. Тука ги спомнавме драмските автори, но и поетите кои со своето творештво многу придонеле за зачувување на јазикот и поттикнале, направиле притисок да се размислува за кодификација.
Се присетивме на песната „Работник“ од Коле Неделковски и за социјалната лирика, за кои учевме во осмо одделение. По нешто за кратките, а многу значајни животи на Рацин и Коле. Повеќе за Рацин низ документарните филмови кои може да се најдат на јутуб:
https://www.youtube.com/watch?v=eIlltxuJAFM (во овој извадок зборува Петре Прличков, па може да се поврзи со Игор Џамбазов и учениците да научат за него, за Анче Џамбазова, за маестро Александар Џамбазов… важно е да се работи и на општата култура и познавањето на личностите кои имаат многу направено за нашата земја, Македонија.)
Проектот на драмската секција со кој нашите ученици учествуваа на „Детски Рацинови средби“ и можност учениците да се запознаат со таа манифестација: https://www.youtube.com/watch?v=cR0f_5xybW4
Картичките, коишто секогаш се содржина која им е најинтересна. Нивно разгледување, но и разговор за музата, за платонската љубов по која го добил своето име…
Потоа два часа кои беа планирани за лектира. Лектира ни беше „Бели мугри“. Ја одбравме „Ленка“ за класична анализа, која не е нешто што сакаат да го прават, но сепак е потребно за да се потсетат како се изделуваа поетски слики, какви се строфите, стихот, мотивот… Потоа, за да ни биде интересно, секој одбра по една песна и на неа ја изработи техниката блекаут. Од песната извлекоа зборчиња кои ним им се гледаа логични и интересни. Ги затемнаа „непотребните“ и креираа нови уметнички дела.
Во минатогодишните евалуации остана недоучено пронаоѓањето на метафората. Со метафората си имаме мака, а не бива да не ја знаеме кралицата на стилските фигури. Наредниот час, чинам четврт по ред, имавме вежби за стилски изразни средства и на него ги баравме метафорите во „Бели мугри“. Учениците добија и изборен проект (тоа е опција во текот на годината самостојно да изработат некој проект кој се вреднува во евидентниот лист) да ги најдат и запишат во Ворд документ сите метафори од збирката. На тој час повторивме за метафора и од тоа што успеаја да го пронајдат имав впечаток дека голем дел од учениците научија како да ја наоѓаат.
Следниот час беше од литература: Видови рими. Во поезијата на Рацин ги баравме римите. Тука ги вклучивме и песните од Конески, од Константин Миладинов… и се потсетувавме за тоа што ни е учено во делот од историја на македонскиот јазик за Конески, за Константин…
Последно што не ни е уште направено, а би било убаво да се види е творење песни инспирирани од збирката „Бели мугри“. За оние што не им легнува на рамо музата, може да прават компилација од стихови. Пред себе да ги имаат песните на Рацин и да изберат неколку строфи кои ќе ги спојат и ќе создадат нова песна.
Овде наставникот може да продолжи со писмена работа во која ќе творат песна (може да го користат агрегатот https://rimuvaj.mk/), може да направи проект за Рацин, да ги однеси во неговата спомен-куќа во Велес… да направи натпревар на кој ќе се рецитираат песните… Да ја гледаат серијата „Црвениот поет“ (https://youtu.be/upBm7cQDhqs?si=MLWNu-yPohBUnBny) па да напишат осврт… да го нацртаат Рацин и тоа да го изложат во кабинетот..
И ако некој рече: зошто е сето ова потребно? За да запомнат. Мора да им е интересно, необично, обоено со многу бои, визуелно и примамливо. Такви се овие генерации, а не смееме да ги оставиме неписмени, должност ни е да најдеме начин…
„Силјан Штркот“ е детски театарски фестивал кој опстојува веќе пет години. Една прекрасна идеја реализирана и на мускули истуркана од Ангела и Марија! Две храбри идеалистки, одлични актерки, жени змејови 😊
Овој Фестивал е нешто што задолжително треба да се поддржи! Тој носи вредности кои се забораваат, кои се запоставуваат, се бришат! Прилеп е театарски град. Прилеп го има Чернодрински, Прилеп има низа големци кои дале многу за театарот. Тој е театарскиот епицентар. Свесноста дека публиката се создава од најмали нозе веќе се покажа во последните две изданија на МТФ „Чернодрински“, и тоа донесе многу плод. Затоа не смее да се остани само со тоа, треба да се афирмира и да се работи овој Фестивал да се стреми кон чернодринските висини.
Затоа со мојата неуморна дружина „Од глаата си патиме“ бевме дел од отворањето на фестивалот. Десет штркчиња ја донесоа театарската пролет, иако есента се покажа во силно светло, ние ги расцутивме душите на сите театарски вљубеници.
Исто така драмската секција направи промотивно видео за Фестивалот коешто беше снимено во дворот на нашето училиште.
Уште две видеа беа направени во чест на Фестивалот:
Бојана Тодороска ја раскажа накратко приказната за Силјан и четири умни глави кажаа мудрости за театарот.
Овогодинешната програма e богата, побогата од претходните. Таа воведе и две младински претстави. Младински претстави! Такво нешто ние сме немале досега! А таа генерација е онаа која веќе почнува критички да размислува и да се гради себеси како идна личност, а ние во поглед на театарот низ годините ја губиме, ја запоставуваме. Добиваме по една детска претстава годишно реализирана од театарот „Војдан Чернодрински“, и неколку аматерски, најчесто многу лоши, наменети за претшколска возраст и за ученици во одделенска настава. Поголемите и средношколците немаат можност да погледнат претстави соодветни за нив.
Полните сали во изминатите четири фестивалски денови покажаа дека има интерес и свесност кај родителите, но и кај наставниците, да ги носат децата во театар. Бев сведок на многу мои драги колешки и колеги кои самоиницијативно, се организираа, купија карти и ги донесоа своите ученици. Да не заборавиме, тоа го прават надвор од часовите, не добиваат парична надомест. Одат пешки од училиштата до салите и будно се грижат дечињата да ги вратат безбедни. Рамо до рамо со родителите. Видов организирани родители кои од своите автомобили претворени во автобуси 😊, кога беше дождливо носеа дечиња. На сред претстава смируваат, тешат, поучуваат… Што е тоа, ако не љубов кон театарот? Тој подвиг треба да се поздрави и да се препознае како ветер кој ќе ги донесе промените!
Културното издигнување на еден народ може да донесе негова подобра иднина. Денешните генерации се обземени со многу погрешни вредности кои многу лесно им се пласираат на интернет. Само уметноста може да ги спаси! Мора да ја имаме пошироката слика. Создавајќи културна младина ние ја создаваме иднината за сите нас. За нашите деца, за нашите внуци.
Моето мислење е дека Општината треба да го прегрне силно овој настан и да даде голема поддршка. Училиштата во своите години програми треба да планираат задолжително барем една театарска претстава. Бидејќи овие претстави се внимателно одбрани. Во нив замешале прсти професионалци. Училиштата треба многу сериозно да одбираат што им нудат на своите ученици. Не да се задоволи само формата. Не сè што се нарекува театарска претстава треба да се гледа. Не сè што се предлага, без претходно да се испита и да се добие опис, треба да им се понуди на учениците. Оти на крај на денот родителите ги плаќаат тие карти!
Општината треба од својот буџет да оддели средства со кои ќе ги покрие трошоците за карти на учениците од ранливите категории. Ќе овозможи секој да може да изгледа барем една (професионална) претстава годишно.
Училиштата можат средствата од панаѓурите да ги искористат за карти. Секако тие средства секогаш се наменски. Ете една идеја којашто колегите можат да ја земат предвид. Може да се предложи кога се оди на роденден, место подароци, да се оди на театар. Лани, во Скопје, заедно со моите деца бев да ја гледам прекрасната изведба на „Волшебната флејта“ од Детски драмски театар, и случајно бевме дел од роденден. Родителите одлучиле својот син да го слави роденденот в театар! Колку прекрасна идеја. Кога заврши претставата славеникот беше повикан на сцена и сите присутни му пеевме „Среќен роденден“!
Моите ученици беа многу среќни што имаа можност да бидат дел од овој Фестивал. Да додадат од волшебниот прав кој цела недела трепери во воздухот.
Останаа уште два дена. Утре „Книголандија“ и за крај Петко. Со нетрпение ги чекаме!!!
Има низа начини да се поддржат убавите работи! Треба само волја и љубов! А овој Фестивал дефинитивно ја заслужува таа љубов!!!
Во петокот ја имавме таа чест и привилегија на часот по македонски јазик да ни дојде на гости Огнен Јанески. Неговото доаѓање беше потврда на моето искуство со вакви часови. Навистина, кога професионалец, во областа која се предава, ќе дојде на час – реализацијата е совршена.
Јанески е наш ученик. Своето основно образование го завршил во „Климент Охридски“ и токму поради тоа, оваа негова посета е уште позначајна. Неговата мотивација беше голема и да се биде сведок на радоста што повторно е во училиштето, беше многу убаво искуство.
Сите ние, вработените и учениците многу се радувавме пто нЕ посети.
На часот, кој всушност беше работилница, учениците имаа можност да го подобрат знаењето од медиумска писменост. Имаа можност и да прашаат што не им е јасно и да поразговараат на разни теми.
По краткото запознавање, на кое сите кажаа по некој збор за себе, се дискутираше за два, претходно дадени текстови:
Низ дискусијата учениците се запознаа со она што е потребно да се напише еден новинарски текст. Огнен многу суптилно, лесно и искуствено им ги приближи сите предизвици, но и начини како да се дојде до финалниот производ.
Низ разговорот, што ним им е интересно да читаат, што прочитале или слушнале тој ден, се излистаа наслови кои подоцна се рангираа и се поставија визуелно на табла која претставуваше весник.
Учениците имаа задача да напишат кратка вест позврзана со една од излистаните теми.
Потоа во групи избираа нова тема, од претходно предложените или некоја што ним им е интересна да пишуваат. Групите имаат задача нарендиот период да се организираат, во консултации со Огнен, да напишат текстови кои ќе бидат објавени на интернет.
Она што мене, како наставничка ми беше од непроценливо значење е разговорот со него. Професионалните консултации за терминологија, наставни единици, начини на предавање на работите, поврзани со медиумска култура и медиумска писменост. Силната потреба да се работи на осовременување на терминологијата, избистрување на поими што се предаваат, поддршка на кадарот да се носи со новото време и сл.
Наставниците треба редовно да имаат можност за средби со професионалци во областа. Со новинари, поети, писатели, стрип-цртачи, професори од факултетите од каде што завршиле… тоа ги надградува, ги држи во кондиција и го подобрува наставниот процес.
Се радувам многу на платформата Едуино, на ентузијазмот кој произлегува од млади луѓе вклучени во целиот процес. Чест ми е што сум дел од оваа приказна со мои три часа. Сакав да го поддржам процесот, иако не беше воопшто едноставно. Сепак, се радувам навистина и сакам да ги споделам.
Нивното снимање ми одзеде многу време и труд. Поминав низ низа консултации со мои драги колеги со кои соработувам постојано, тука беше и секогаш потребната поддршка од советничката од БРО Оливера Тодороска, и се разбира поддршката од семејството.
Бидејќи бев директен учесник во создавањето дигитални содржини, ги поздравувам сите напори на колегите кои снимиле видео материјали.
Сепак, сметам дека овде не треба да се запре. Се сними што се сними, но квантитетот да не ни биде доволен. Треба да се креираат правила според кои во иднина ќе се снима. Наставниците да имаат менторска поддршка низ целиот процес на креирање на часовите и се разбира хонорар за трудот.
Како поминува времето, часовите што се снимени на одредена наставна единица може да се снимат повторно. Ако има голем број грешки или не е доволно добар содржински, технички… може да му се укаже на наставникот и повторно да снима… има многу наставни единици кои чекаат снимање…
Се надевам дека нема да се сопре тука. Го поздравувам Едуино-обидот и со задоволство чепкам по порталот.
Еве ги врските до моите часови. Не се совршени, си најдов грешки… ама луѓе сме. И прилепчани исто така 🙂
Се надевам ќе бидат корисни за учениците, а мотивирачки за колегите.
На часовите по македонски јазик во вторникот и средата имавме драг гостин. Новинарот Сунаи Сабриоски. Причината за неговата посета беше наставната единица НОВИНАРСКА СТАТИЈА. Сабриоски е познат македонски новинар кој има зад себе оставено многу колумни, статии, истражувања и прилози. Исто така тој е добитник и на награди кои го потврдуваат квалитетот на неговата работа.
IX-2
Нескромно ќе се пофалам дека Сунаи е мој драг пријател кој со еден збор се согласи да учествува во часовите. Тој многу професионално, избалансирано според возраста на децата, им објасни од што се состои новинарската статија и како може таа да се напише. Исто така во прилог ни ја остави неговата наградувана новинарска статија „Децата жртви на родителите и институциите: Прекинато образование заради стапување во брак“ низ која што учениците практично ги согледаа карактеристиките на новинарската статија.
IX-1
Учениците имаа можност да видат и инспиративни видеа, дел од работата на Сунаи, а имаа и простор да постават прашања. Научија нешто повеќе и за новинарството, но и за самиот Сунаи.
Повикувањето на професионалец да зборува за одредена тема која што е негов фокус е полн погодок. Тоа ја разбива секојдневната динамика и ги активира учениците.
IX-4
Исто така, особено важно за мене беше тоа што присуството на Сунаи неосетно разбиваше стереотипи за ромската заедница.
Токму со овие ученици на неколку наврати имам дискутирано низ наставниот процес на теми кои ја вклучуваат етничката заедница Роми. Застрашувачки е фактот дека таа етничка заедница од перспектива на ученикот Македонец, или можеби попрецизно, во случајов, прилепчанец, е сосем маргинализирана. Тоа се некои луѓе кои се некаде таму, сиромашни, прости… и низа други етикети кои функционирале низ годините… на само 10 минути од нашето училиште е населбата „Тризла“, училиштето „Добре Јованоски“, тие луѓе се многу блиску до нас, ама ние не сакаме да ги видиме. Голем дел од нив завршуваат средни училишта, факултети и се дел од оптествените текови. Но тоа некако не се гледа, се провлекува невидено. Токму поради ова сакав и се радував на гостувањето на Сунаи.
IX-3
Мио-активностите редовно се фокусирани со албанската заедница, што не е воопшто за критика. Потребно е за соживот и за запознавање, но ние во Прилеп треба да работиме на соживот со ромската заедница, таму треба да ни се фокусирани мио-активностите. Несправедливо долго оваа заедница е пресирана, стигматизирана и омаловажувана. Новите генерации само ги повторуваат фразите од своите дома, од она што го слушаат во опкружувањето… тоа мора да прекине… Локалната самоуправа треба да финиансира проекти во кои ќе се вклучуваат општинските училишта заедно со „Добре Јованоски“, ќе им се даде можност на учениците да се запознаат, да комуницираат… треба многу да се стори на овој план…
Овој проект е реализиран од тројца наставници-ментори од ООУ „Климент Охридски“ – Прилеп: Александра Богоеска (наставничка по Ликовно образование), Дарко Дорошевски (наставник по Историја и Граѓанско образование), Јулијана Талеска (наставничка по Македонски јазик). Идеата дојде од конкурсот кој го објави Меморијалниот центар на холокаустот. Нашите ученици и дел од наставниците веќе некое време се дел од активностите, проектите и обуките што ги спроведува Меморијалниот центар во соработка со Центропа. Тоа искуство се обидовме да го срочиме во кратко видео: „Холокаустот низ призмата на детските очи“. Во видеото беа вклучени: Андреј Гиноски – анимација, Анастасија Бошкоска – монтажа, Ана Нешкоска, Теодора Велкоска, Гордана Димеска, Викторија Танеска, Лариса Кајџаноска.
Во рамките на меѓународниот проект „Ноќ со Андерсен“, оваа година нашето училиште реализира многу активности. Дел од нив беа направени од учениците од драмската секција. Првичната идеја беше да се читаат бајките и да се драматизираат. Дваесет мотивирани ученици беа поделени во пет групи. Секоја група доби различна приказна и имаше задача да смисли сценарио според кое ќе ја претстави бајката со драматизација.
Групите беа составени од: 1.Андријана Мирческа, 2. Веселина Јованоска, 3. Филип Крстески, 4. Васе Колароска, 5. Михаела Јанеска, 6. Елена Павлеска, 7. Мила Ристеска, 8. Леонид Мирчески, 9. Лука Дачески, 10. Александар Мрмески, 11. Никола Илијоски, 12. Димитар Николоски, 13. Климентина Котеска, 14. Лихнида Јорданоска, 15. Јована Стојческа, 16. Теона Стојческа, 17. Сара Нинеска, 18. Евгенија Илијоска, 19. Алексадра Мирческа, 20 Теа Кокондоска.
Во проектот се вклучи Леонардо Маркоски кој беше задолжен за камерата и монтажата. Од голема помош ни беа и: Ивица Велески, Благојче Иваноски, Кристијан Селчанец и Божидар Јованоски.
Од сработеното произлегоа три куклени престави и две драматизации.
Од четирите групи се снимија видеа кои можат да се користат како ресурси за настава. А петтата група, со „Јовче будалчето“ настапи на завршната вечер од проектот. На оваа вечер учесниците во проектот можеа да ги видат снимените видеа.
На завршаната вечер драмската секција учествуваше во работилница „Перспективата на другиот“, во која учениците беа поделени во групи и читаа четири бајки. Задачата беше да се раскажи приказната од перспективата на: Паметниот кројачот – во Царевата нова облека, Оловното војниче – во истоимената бајка, Мајката пајка – во Грдото пајче и Јовче будалчето – во истоимената бајка.
Учениците беа многу креативни и ги раскажаа приказните користејќи ја фантазијата.
Потоа, кога завршија и другите активности планирани и реализирани од други колеги и уечници, сите заедно заспаа со бајката „Принцезата на зрно грашок“, а утрото насадија дрво на бајките.
Беше несекојдневно искуството да се биде дел од проектот. Со нови идеи, наредната година…
На часовите со деветтите одделенија во кои се зборуваше за изразните средства на филмот, имавме можност да дознаеме за глумата (како едно од тие изразни средства) од актерот Александар Тодески.
Александар е професионален актер вработен во прилепскиот театар „Војдан Чернодриснки“. Тој бил дел од четириесетина професионални претстави. Глумел во сериоалот за Итар Пејо, и во серијата „Преслав“, глумел во филмот „До балчак“, снимал реклами и кратки видеа и сл.
На оваа средба учениците имаа можност да дознаат како се снима филм и која е моќта на глумата. Како таа ја пренесува пораката која сака филмот да ја каже. Направија споредба меѓу театарска и филмска глума, меѓу театарска претстава и филм.
Пријатни беа миговите поминати со актерот. Низ разговор се дознаа многу работи. Александар е втор пат во нашето училиште. Пред четири години беше дел од ваков час со тогашните осмооделенци. Впечатоците и тогаш и сега беа прекрасни.
Една од најинтересните работи на учениците беа детали од снимањето на „До балчак“, особено што дел од нив го имаа гледано филмот, па ги интересираше како одредени сцени биле снимени.
Му благодариме на Александар уште еднаш. Оваа соработка ќе продолжи и со идните генерации.
мојата училница 