Летото е време кога успеаш да се собереш, да се видиш со драги луѓе и да се присетиш на полно работи кои си ги започнал и не си ги завршил. Една од нив е и проектот Социјална песна. Започнавме пред две години да го правиме. На часот кога учевме за социјални песни учениците (сите четири одделенија) во групи твореа социјални песни. Од сите песни се правеше компилација и се создаде една. Идејата беше една моја поранешна ученичка, која знае да рапува да дојде на час, да ја стегне песната и да ја вежба со учениците, да ја пеат, да ја снимиме и да се фалиме 🙂
Но, учениците завршија, Сара не стигна, јас не бев доволно упорна и остана само песната, која за волја на вистината беше доработена од Сара. Вчера јас и Сара се видовме и мене ми светна дека имаме suno. Па му ја пратив и еве што излезе! Уживајте!!!
Учениците од деветто одделние реализираа проект: Репортажа. Еве дел од креативните изработки:
Оваа репортажа е дел од учениците: Саша Бошков, Никита Николоски и Димитар Иваноски од 9-2 одделение.
Ученичките Ивана и Мирјана Думбалоски и Анастасија Амбароска од 9-1 ја направија репортажата за Матка.
Голем број ученици напишаа и патописи. И на сите им беше мотивацијата тридневното патување. Исто така тоа е еден поттик и вистински начин како да се изведе една екскурзија. Учениците треба за време на ексурзијата да имаат креативни задачи на кои ќе се фокусираат и ќе учат и креираат нови работи.
Учениците од седмо одделeние за време на зимскиот распуст имаа задача да направат стопмоушан филмови. Проектот беше зададен пред да заврши првото полугодие. Со учениците учевме за анимиран филм и техниката стопмоушан. Беа поделени во групи и изработија шест филмови:
Моето присуство на денешната дебата беше многу пријатно и охрабрувачко. Имено ова е втората по ред јавна дебата: „Промени и предизвици во спроведување на инклузивно образование“ – во рамките на проектот: „Инклузија на деца со ПОП“. Реализирана од здружението „Отворете ги прозорците“. Во неа учествуваа наставници, стручни соработници, специјални едукатори и рехабилитатори од три општини: Прилеп, Велес и Битола. Сите имавме можност да кажеме по нешто за инклузијата во нашите училишта, за предизвиците и за она што се има постигнато откако овој проект тече. (проектот е во својата втора година, останува уште една година). Присутните колеги зборуваа искрено за сите потешкотии со кои се соочуваат, но и за позитивните примери во наставнот процес.
На завршниот дел од дебатата беа доделени признанија за најуспешните инклузивни практики на ниво на:
• локална самоуправа – добитник е општина Битола;
• проектно училиште – добитник е училиштето Васил Главинов од Велес;
• одделение – добитник е II – а одделение, на наставничката Емилија Николовска Спировски, од основното училиште „Елпида Караманди“ од Битола.
• и наставник, односно наставничка – која што ја добив јас. Чувството беше многу убаво бидејќи го поделив заедно со моите колешки – соборци во спроведувањето на образовната инклузија.
Ова признание ми значи многу бидејќи инклузивното образование е процес кој во рамките на образовниот систем се бори да опстои години наназад. Барем се сеќавам уште од моето прво вработување…
Се сеќавам дека еден од моите први часови беше во одделение во кое на првата клупа во средната редица седеше момче со даунов синдром. Неговото тивко и кротко присуство го забележав неколку минути по моето претставување. Иако неговото присуство не претставуваше никаква закана за мене, јас се плашев. Поточно не се плашев од него, туку се плашев што ќе правам со него…
Она што следно го направив беше разговор со одделенскиот раководител која ме упати кон стручниот соработник, тогашната наша драга колешка Светлана Миоковиќ-Томеска на која ѝ должам многу за ова признание. Разговорот со неа, насоките, запознавањето со родителите и редовната комуникација со неговиот асистент (иако тогаш немаше асистенти, тоа беше психолог која работеше приватно во неговиот дом, по иницијатива на родителите) ме охрабрија и ми го победија стравот. Јас тогаш бев на замена, останав неколку месеци, но таа прва средба и искуството од неа ми ги дадоа вистинските насоки како да се плива во процесот кој е голем предизвик за сите. Денес ова момче има завршено економски факултет… затоа денешниот современ наставник треба да се избори од стравот, да бара поддршка и да најде начини да биде поддршка за сите новонастанати ситуации во училница.
Тоа што го добив ова признание е заслуга и на моите колешки од Центарот за поддршка, кои во секое време ми помагаат со совети, па дури и во приватни режии, излегувањето на кафе ни се сведува во евалуација. Тие, заедно со стручната служба, се стожерите на вистинската инклузија и треба почесто да бидат прашувани. Тие се мојата сигурност дека каква пречка и да дојде, заедно ќе ја преминеме.
Тука сакам да ги охрабрам моите колеги да укажуваат на недостатоците на процесот, да бидат активни чинители. Да зборуваат отворено за недостатоците и да даваат предлози како работите да бидат подобри.
Сакам да го поздравам оформувањето на Инкузивното тело кое е иницијатива на проектов. Тоа функционира во рамките на Општината и е потенцијал кој може да донесе многу добри работи за процесот. Посакувам да не биде само на хартија, да функционира вистински и да одржува средби со сите дефектолози и асистенти, наставници и ученици.
Сметам дека Прилеп треба да има Ресурсен центар. Дека пет центри не се доволни на ниво на Македонија.
Потребна е стратегија која ќе има еден модел заснован на слобода. На наставниците, на центрите за поддршка, ресурсните центри, асистентите, им треба слобода. Секое дете е индивидуа со различни потреби кои изискуваат посебен пристап. Еден модел не може да функционира на сите. Предизвиците се големи, и како што сè е тргнато кон пропаст лесно е и логично човек да се откаже. Но наставничката професија е полна противречности. Таа е благородна професија која те обврзува да бидеш тука и да помагаш, да расниш, да градиш, да поучуваш. Ние најдобро можеме да упропастиме едно општество или да го изградиме и измениме. Нашето влијание е големо и затоа треба да се трудиме да сензибилизираме, да наоѓаме начин да помагаме и да љубиме, да создаваме средина во која дечињата со посебни потреби ќе се чувствуваат сигурно и сакано!
Збирката песни „Бели мугри“ од Кочо Рацин е збирка за која треба секој да знае. Антологиските песни во неа во минатото беа задолжителни да се знаат наизуст. Не знам дали има некој кој не чул за „Ленка“, за „Копачите“, за „Тутуноберачите“… но денес, од можеби очигледни, а можеби и не толку јасни причини, не се знае кој е Кочо Рацин, а уште помалку за неговата социјална лирика која носи многу пораки и го вее аловото знаме на тоа време. Мотивирана од тој наш пораз, решив да се задржам на „Бели мугри“ малку повеќе од вообичаено. Такви „луксузи“ се можни само со интегрирање на наставни содржини. Откако ја начив таа финта, животот ми стана поедноставен, а наставниот процес поучинковит.
Започнавме со историја на јазик, каде што зборувавме за македонскиот јазик меѓу двете светски војни. Тука ги спомнавме драмските автори, но и поетите кои со своето творештво многу придонеле за зачувување на јазикот и поттикнале, направиле притисок да се размислува за кодификација.
Се присетивме на песната „Работник“ од Коле Неделковски и за социјалната лирика, за кои учевме во осмо одделение. По нешто за кратките, а многу значајни животи на Рацин и Коле. Повеќе за Рацин низ документарните филмови кои може да се најдат на јутуб:
https://www.youtube.com/watch?v=eIlltxuJAFM (во овој извадок зборува Петре Прличков, па може да се поврзи со Игор Џамбазов и учениците да научат за него, за Анче Џамбазова, за маестро Александар Џамбазов… важно е да се работи и на општата култура и познавањето на личностите кои имаат многу направено за нашата земја, Македонија.)
Проектот на драмската секција со кој нашите ученици учествуваа на „Детски Рацинови средби“ и можност учениците да се запознаат со таа манифестација: https://www.youtube.com/watch?v=cR0f_5xybW4
Картичките, коишто секогаш се содржина која им е најинтересна. Нивно разгледување, но и разговор за музата, за платонската љубов по која го добил своето име…
Потоа два часа кои беа планирани за лектира. Лектира ни беше „Бели мугри“. Ја одбравме „Ленка“ за класична анализа, која не е нешто што сакаат да го прават, но сепак е потребно за да се потсетат како се изделуваа поетски слики, какви се строфите, стихот, мотивот… Потоа, за да ни биде интересно, секој одбра по една песна и на неа ја изработи техниката блекаут. Од песната извлекоа зборчиња кои ним им се гледаа логични и интересни. Ги затемнаа „непотребните“ и креираа нови уметнички дела.
Во минатогодишните евалуации остана недоучено пронаоѓањето на метафората. Со метафората си имаме мака, а не бива да не ја знаеме кралицата на стилските фигури. Наредниот час, чинам четврт по ред, имавме вежби за стилски изразни средства и на него ги баравме метафорите во „Бели мугри“. Учениците добија и изборен проект (тоа е опција во текот на годината самостојно да изработат некој проект кој се вреднува во евидентниот лист) да ги најдат и запишат во Ворд документ сите метафори од збирката. На тој час повторивме за метафора и од тоа што успеаја да го пронајдат имав впечаток дека голем дел од учениците научија како да ја наоѓаат.
Следниот час беше од литература: Видови рими. Во поезијата на Рацин ги баравме римите. Тука ги вклучивме и песните од Конески, од Константин Миладинов… и се потсетувавме за тоа што ни е учено во делот од историја на македонскиот јазик за Конески, за Константин…
Последно што не ни е уште направено, а би било убаво да се види е творење песни инспирирани од збирката „Бели мугри“. За оние што не им легнува на рамо музата, може да прават компилација од стихови. Пред себе да ги имаат песните на Рацин и да изберат неколку строфи кои ќе ги спојат и ќе создадат нова песна.
Овде наставникот може да продолжи со писмена работа во која ќе творат песна (може да го користат агрегатот https://rimuvaj.mk/), може да направи проект за Рацин, да ги однеси во неговата спомен-куќа во Велес… да направи натпревар на кој ќе се рецитираат песните… Да ја гледаат серијата „Црвениот поет“ (https://youtu.be/upBm7cQDhqs?si=MLWNu-yPohBUnBny) па да напишат осврт… да го нацртаат Рацин и тоа да го изложат во кабинетот..
И ако некој рече: зошто е сето ова потребно? За да запомнат. Мора да им е интересно, необично, обоено со многу бои, визуелно и примамливо. Такви се овие генерации, а не смееме да ги оставиме неписмени, должност ни е да најдеме начин…
„Силјан Штркот“ е детски театарски фестивал кој опстојува веќе пет години. Една прекрасна идеја реализирана и на мускули истуркана од Ангела и Марија! Две храбри идеалистки, одлични актерки, жени змејови 😊
Овој Фестивал е нешто што задолжително треба да се поддржи! Тој носи вредности кои се забораваат, кои се запоставуваат, се бришат! Прилеп е театарски град. Прилеп го има Чернодрински, Прилеп има низа големци кои дале многу за театарот. Тој е театарскиот епицентар. Свесноста дека публиката се создава од најмали нозе веќе се покажа во последните две изданија на МТФ „Чернодрински“, и тоа донесе многу плод. Затоа не смее да се остани само со тоа, треба да се афирмира и да се работи овој Фестивал да се стреми кон чернодринските висини.
Затоа со мојата неуморна дружина „Од глаата си патиме“ бевме дел од отворањето на фестивалот. Десет штркчиња ја донесоа театарската пролет, иако есента се покажа во силно светло, ние ги расцутивме душите на сите театарски вљубеници.
Исто така драмската секција направи промотивно видео за Фестивалот коешто беше снимено во дворот на нашето училиште.
Уште две видеа беа направени во чест на Фестивалот:
Бојана Тодороска ја раскажа накратко приказната за Силјан и четири умни глави кажаа мудрости за театарот.
Овогодинешната програма e богата, побогата од претходните. Таа воведе и две младински претстави. Младински претстави! Такво нешто ние сме немале досега! А таа генерација е онаа која веќе почнува критички да размислува и да се гради себеси како идна личност, а ние во поглед на театарот низ годините ја губиме, ја запоставуваме. Добиваме по една детска претстава годишно реализирана од театарот „Војдан Чернодрински“, и неколку аматерски, најчесто многу лоши, наменети за претшколска возраст и за ученици во одделенска настава. Поголемите и средношколците немаат можност да погледнат претстави соодветни за нив.
Полните сали во изминатите четири фестивалски денови покажаа дека има интерес и свесност кај родителите, но и кај наставниците, да ги носат децата во театар. Бев сведок на многу мои драги колешки и колеги кои самоиницијативно, се организираа, купија карти и ги донесоа своите ученици. Да не заборавиме, тоа го прават надвор од часовите, не добиваат парична надомест. Одат пешки од училиштата до салите и будно се грижат дечињата да ги вратат безбедни. Рамо до рамо со родителите. Видов организирани родители кои од своите автомобили претворени во автобуси 😊, кога беше дождливо носеа дечиња. На сред претстава смируваат, тешат, поучуваат… Што е тоа, ако не љубов кон театарот? Тој подвиг треба да се поздрави и да се препознае како ветер кој ќе ги донесе промените!
Културното издигнување на еден народ може да донесе негова подобра иднина. Денешните генерации се обземени со многу погрешни вредности кои многу лесно им се пласираат на интернет. Само уметноста може да ги спаси! Мора да ја имаме пошироката слика. Создавајќи културна младина ние ја создаваме иднината за сите нас. За нашите деца, за нашите внуци.
Моето мислење е дека Општината треба да го прегрне силно овој настан и да даде голема поддршка. Училиштата во своите години програми треба да планираат задолжително барем една театарска претстава. Бидејќи овие претстави се внимателно одбрани. Во нив замешале прсти професионалци. Училиштата треба многу сериозно да одбираат што им нудат на своите ученици. Не да се задоволи само формата. Не сè што се нарекува театарска претстава треба да се гледа. Не сè што се предлага, без претходно да се испита и да се добие опис, треба да им се понуди на учениците. Оти на крај на денот родителите ги плаќаат тие карти!
Општината треба од својот буџет да оддели средства со кои ќе ги покрие трошоците за карти на учениците од ранливите категории. Ќе овозможи секој да може да изгледа барем една (професионална) претстава годишно.
Училиштата можат средствата од панаѓурите да ги искористат за карти. Секако тие средства секогаш се наменски. Ете една идеја којашто колегите можат да ја земат предвид. Може да се предложи кога се оди на роденден, место подароци, да се оди на театар. Лани, во Скопје, заедно со моите деца бев да ја гледам прекрасната изведба на „Волшебната флејта“ од Детски драмски театар, и случајно бевме дел од роденден. Родителите одлучиле својот син да го слави роденденот в театар! Колку прекрасна идеја. Кога заврши претставата славеникот беше повикан на сцена и сите присутни му пеевме „Среќен роденден“!
Моите ученици беа многу среќни што имаа можност да бидат дел од овој Фестивал. Да додадат од волшебниот прав кој цела недела трепери во воздухот.
Останаа уште два дена. Утре „Книголандија“ и за крај Петко. Со нетрпение ги чекаме!!!
Има низа начини да се поддржат убавите работи! Треба само волја и љубов! А овој Фестивал дефинитивно ја заслужува таа љубов!!!
Интегрирањето на наставни содржини во рамките на ист предмет е нешто што сè повеќе ме привлекува. Навистина бара време и доста енергија, ама ефектот е голем и тој труд останува за идните генерации. Едно такво интегрирање на содржини од литература, изразување и творење: усно и писмено, се случи неодамна. Виновник за нашата училишна авантура е Zrinka Jurčević – моја драга колешка од Хрватска која ја запознав виртуелно во една наставничка група на Фејзбук. Ѝ пристапив отворено и ја замолив да ми го испрати материјалот што го користела за обработка на лектирата „Дневникот на Ана Франк“. Претходно на групата бев воодушевена од досетливоста и од пристапот на нејзината работа. Таа веднаш, без да има потреба да се објаснувам дополнително, ми го испрати материјалот. Тој беше една муза која ме инспирира да создадам цел проект кој траеше седум наставни часа.
Со него ги покрив следните содржини:
цртеж од ученичка
Обработка на лектирата „Дневникот на Ана Франк“ – три часа
Дебата на теми извлечени од исказите на Ана – еден час
Писмена вежба – подготовка за писмена инспирирана од изреки од Дневникот – еден час
Писмена работа – пишување есеј инспириран од Дневникот – еден час
Поим за дневник – еден час
Најпрво на учениците им дадов задачи додека ја читаат книгата. Често при обработка на лектира дел од учениците тврдат дека ја прочитале, а не знаат да одговорат на основни прашања поврзани со содржината или ликовите. Затоа го применив овој пристап и излезе дека е полезен. Фокусот на одговор на прашањата им помага да ја разберат содржината подобро.
1. Што е холокауст? Напиши ги изворите од кои го дозна тоа.
2. За својот тринаесетти роденден Ана доби подарок дневник. Што мислиш за тој подарок? Што би издвоил ти, како посебен подарок за твојот тринаесетти роденден.
3. Наведи три севременски, општи теми од Дневникот на Ана.
4. Во кој временски период е пишуван Дневникот?
5. Кој го пронашол Дневникот и каде?
6. Кој одлучил да го објави, каде и зошто е објавен?
Семејството Франк
7. Запиши накратко што знаеш за семејството Франк пред да дојде во Тајното скривалиште. (може да ти помогнат деновите: 20 јуни 1942 година и од 8 мај 1944)
Евреите во Втората светска војна
8. Што учиш за односот кон Евреите од дневникот на Ана? Поддржете со примери од текстот?
Запиши кои работи им биле забранети, наброј ги.
Тајно засолниште
9. Одговорете на прашањата.
а) Каде се наоѓа?
б) Кога семејството оди во засолништето?
в) Колку луѓе престојуваат во засолништето?
г) Кои се најголемите стравови и проблеми?
д) Како завршуваат животите на жителите на Тајното засолниште?
10. Како Ана го поминувла денот во засолништето, наброј некои активности.
11. Именувајте ги помошниците на Ана. На што беа изложени?
12. Напишете ги пет особини на Ана кои сметаш дека се многу важни.
Препиши од книгата места каде што се дадени информации за неа. Надворешен и внатрешен опис. Одбери уште еден лик: Марго, мајка ѝ, татко ѝ Петер… за кој исто така ќе препишеше од книгата.
13.Препиши 5-10 цитати во кои има убави мисли
14. Запишувај ги датумите на позначајните настани во книгата: кога стигнаа во засолништето, кога беше роденденот на Ана… и други работи за кои што ти мислиш дека се значајни.
Потоа, на час учениците реализираат активности:
Активност 1: Учениците добиваат крстозбор, којшто треба да го решат. Крстозборот се прави многу едноставно на страницата: https://crosswordlabs.com/
Активност 2: На табла или со помош на апликацијата MindMup (https://www.mindmup.com/) се прават мисловни мапи и се листаат карактеристики на Ана, Марго, Петар и уште еден член од Скривалиштето по избор на учениците. Учениците читаат извадоци што ги запишале, во кои се зборува за карактеристиките на Ана или на некој од другите членови на засолништето.
Активност 3:Тајно засолниште
На учениците им се покажуваат автентични фотографии од скривалиштето и се бара од нив да одговорат на прашањата:
а) Каде се наоѓа?
б) Кога семејството оди во засолништето?
в) Колку луѓе престојуваат во засолништето?
г) Кои се најголемите стравови и проблеми?
д) Како завршуваат животите на жителите на Тајното засолниште?
Активност 4: Временска линија
Учениците цртаат една права линија на која означуваат точки, треба да ги напишат најважните настани кои се случиле на тие денови. Ако имаат потреба од помош наставничката им запишува датуми, а тие ги проверуваат во книгата:
12 јуни 1929 СЕ РАЃА АНА
лето 1933 ЕМИГРИРААТ ВО ХОЛАНДИЈА
12 јуни 1942 ГО ЗАПОЧНУВА ДНЕВНИКОТ
9 јули 1942 ВСЕЛУВАЊЕ ВО ТАЈНОТО ЗАСОЛНИШТЕ
17 ноември 1942 – ВСЕЛУВАЊЕТО НА ДИСЕЛ
1 август 1944 – ПОСЛЕДНИОТ ЗАПИС НА АНА
4 август 1944 – ФАТЕНИ
Активност 5: Т-табела
На табела учениците ги запишуваат своите активности во текот на денот и активностите на Ана. Се чита и се дискутира.
Активност 6: Помошници
Учениците ги именуваат помошниците и споделуваат на што биле изложени. На подготвена презентација се покажува фотографии од нив. Го гледаат извадокот од интервјуто со Мип Гис https://www.youtube.com/watch?v=G6kQUYQCZpc
Активност 7: Постер
Учениците ги читаат цитатите што ги запишале додека ја читале книгата. Имаат задача да направат постер во тетратката или во Canva на кој ќе стои цитатот и некоја фотографија или илустрација која потсетува на книгата.
Активност 8: Ѕиден весник:
Учениците предлагаат теми кои ќе се користат на наредниот час на кој ќе има дебата. Теми кои ги начнала или зборувала Ана, теми кои ним им се интересни.
Учениците беа мотивирани да дебеатираат и да ги користат прочитаните делови, кои им оставиле впечаток, како аргументи.
Писмена вежба и писмена работа
Учениците излистаа десет теми кои им беа интересни да пишуваат. На часот секое одделение доби различна.
„Јас живеам во лудо време“
„Сите ние живееме со цел да бидеме среќни, нашите животи се различни, а сепак исти“
„Хартијата има повеќе трпение од луѓето“
„Ќе бидеме гладни, ама сè е подобро отколку да бидеме откриени“
Учениците имаа прекрасни писмени во кои зборуваа за Ана, за тоа што научиле, но и кое е нивното мислење за холокаустот и лудилото на Втората светска војна.
На крај се заокружува со теоретски дел за тоа што е дневник и како се пишува. Па завршна активност, имајќи го предвид искуството, пишуваат дневник во кој опишуваат три дена од неделата.
Ако разговараш со некој на јазик што го знае, ќе допреш до неговиот ум. Ако зборуваш со некој на неговиот јазик, ќе допреш до неговото срце.-Нелсон Мандела-
Мајчиниот јазик е јазикот кој си го научил прв, јазикот на кој наједноставно се изразуваш, јазикот на кој што зборуваш кога си полн со емоции…
Меѓународниот ден на мајчиниот јазик почнува да се празнува во 1999 година. Мотивацијата за тоа прославување е немилиот настан во Бангладеж во кој многу луѓе ги изгубиле своите животи борејќи се за својот мајчин јазик.
Славењето на Денот на мајчиниот јазик би требало да нè потсети за грижата за својот јазик, но и да ни укаже за присуството на други јазици и на нашата должност тие да ги почитуваме и да ја промовираме лингвистичката разновидност и повеќејазичност низ светот.
Поради важноста на овој ден и љубовта кон јазиците што се зборуваат во нашата земја Македонија, направивме литературно читање на кое учествуваа десет ученици од различни училишта низ земјава и надвор од неа.
Име и презиме
ментор
училиште
песна
јазик
Павла Радосавлјевиќ
Стеван Дидула Јовановиќ
„Десанка Максимовиќ“ – Зајечар, Република Србија
„Благодарам на сонцето, на земјата, на тревата – Стеван Рачовиќ
Српски јазик
Онур Хусени
Бурчу Али
„Мариф“ – Гостивар
Тиесет и петгодишна песна
Турски јазик
Магдалена Радева
Стојна Живиќ
ООУ „Круме Кепески“ – Скопје
„Гуска“ Луо Пин Ванг
Кинески јазик
Дукаѓин Јашари
Фросина Додевска
ООУ ,,Наим Фрашери” Куманово
„Мама“ – Алекс Ставри Дренова – Асдрени
Албански јазик
Ивана Колчакоска одд
Надица Нане
ООУ „Никола Карев” – Крушево
“Нашето знаме” – “Flambura a noastra”
Влашки јазик
Марија Јовеска
Јулијана Талеска
„Ѓорче Петров“ – Прилеп
„Дожд“ – Блаже Конески
Македонски јазик
Салија Шабан
Ана Костадиновска
СУГС „Шаип Јусуф“ – Скопје
DUR TUTAR (превод: ДАЛЕКУ ОД ТЕБЕ) – од Ибраим Џемаил
Ромски јазик
Михаела Пурдеска
Јулијана Талеска
ООУ „Климент Охридски“ – Прилеп
„Девојче“ – Ненад Џамбазов
Македонски јазик
Сумеја Џеладин
Ана Костадиновска
СУГС „Шаип Јусуф“ – Скопје
HAJDE AMALA TE OVA (превод: АЈДЕ ДА БИДЕМЕ ДРУГАРИ) – од Азис Селим
Ромски јазик
Насир Зимбери
Мејрем Кадриу
„Панче Караѓозов“ – Скопје
Исмаил Кадаре
Албански јазик
Учесниците на настанот
Беше вистинско богатство да се чујат сите овие прекрасни јазици на кои се зборува во Македонија. Учениците беа моитивирани и спремни да кажат и некој збор за авторот и на тие што не го разбираме јазикот на кој рецитираат ни кажуваа што се пее во песната. Иако, емоциите беа доволни да се почувствуав убавината на изборот што го направиле.
Овој настан беше збогатен и со учеството на поетот Филип Димкоски, кој беше водител на настанот. Филип започна со прекрасната песна „Македонскиот јазик“ од Гане Тодоровски.
Филип Димкоски (1995) е македонски поет, новинар и преведувач.
Автор е на книгите: „Најхранливи зборови од детска душа дарови“, „Божилак на исконот“, „Заедно да растеме“, „Во градината има само љубов“, „И каменот има душа“ и „Овошје и зеленчук“
Долгогодишен соработник е со додатокот за деца „Колибри“ и со најстариот дневен весник во Македонија, „Нова Македонија“. Преведува од хрватски, српски, бугарски и руски на македонски јазик. Препеал над 300 песни, две стихозбирки, еден драмски текст и еден роман.
Добитник е на наградите „Книжевно перо“ на Хрватското книжевно друштво, „Сима Цуциќ“ на Банатскиот културен центар. Добитник е и на престижната третономвриска награда што ја доделува Град Прилеп за афирмација на македонскиот јазик и образованието.
По професија е дипломиран земјоделски инженер. Живее, пишува и ја одгледува својата градина во родниот град Прилеп.
Да го негуваме нашиот јазик со тоа што ќе го научиме!
Сакајќи си го својот јазик, ќе ги сакаме и почитуваме и другите јазици.
СЕКОЈ ЈАЗИК Е НЕЧИЈ МАЈЧИН ЈАЗИК!
За тие што сакаа, а не можеа или подоцна дознаа, еве врска од настанот. Уживајте!
Осум месеци полни со активности и работа. Се навраќам на ладниот ноември, кога прв пат се собравме. Јас имав некаква визија во главата, програмата ни беше испратена, имавме неколку разговори со Ана, уште пред да започне целиот процес… се најдовме на иста мисла, за потребата, за важноста на ваквата програма. Таа беше радосна и полна со идеи, со силна желба многу работи да се направат, а јас, јас едвај чекав креативниот дожд да се истури на мене.
Се запознавме со Милош, режисерот од Куманово, со нашите драги и почитувани актерки Дани и Марија, и започнавме… еднаш месечно со Милош, секоја недела со Дани и Марија. Во меѓувреме разговори со моите четири ученика: како беше, што ни се допадна, што научивме, кога одиме пак, што треба да подготвиме…
Како течеше процесот ние зборувавме само за тоа… на часовите, по ходниците, во интернет комуникацијата. Кога започна фестивалот официјално прекинавме да зборуваме за други работи. Учениците решија да бидат волонтери, па нивната вклученост беше уште подлабока, а јас, јас бев горда на нив и многу многу се радував.
Нашиот настап помина одлично. Јас имав многу стравови поради текстот, поради нивната возраст. Неговата мрачност и филозовското настроение, но учениците беа силно мотивирани и сакаа да глумат. Тие ги изнесоа своите ликови како професионалци, за тоа им сум многу благодарна. А Дани, таа ни беше сè. Колку ја сакаат децата, а и јас. Бидејќи беше пријател, со сите нас и се даде целосно, цело нејзино време беше за нас, енергијата и театарскиот порив. Без неа, немаше да бидеме она што бевме, што сме…
Го гледам сертификатот, го вртам од задната страна и гледам кои работи всушност ги стекнавме… да, многу се, сериозни се: драмска игра, режија, сценографија, костимографија… вежбавме етиди, дишење, драматизиравме, пишувавме сценарија, изготвуваме костими за „Вејка…“, сцени… и дружевме, разговаравме, се спријателувавме…
И кога ќе се навратам на сите моменти, јас сфаќам дека оваа едукативна програма ни ги отвори вратите на светот на театарот. Ние влеговме внатре, ѕирнавме во неговата внатрешност и зборувавме со тамошните луѓе, со жителите на тој волшебен свет. И ние се спријателивме, изградивме личносен однос со нив, пријателство кое ќе дава плодови уште многу долго време. Јас велам: Милош, Дани, Марија, Мартин, Биле, Габи, Филип… јас зборувам за мои пријатели кои кога ќе ги сретнам на улица имам што да им кажам.
Непроценливи се разговорите со актерите од прилепскиот театар, старите пријателства, но и новите. Нивната непосредност и достапност. Тоа мотивира и создава можност за соработка, идни проекти, нови можности. Ние ги имаме децата кои утре може да бидат нивни колеги, или верна публика, од заеднички интерес ни е да соработуваме.
Во овие осум месеци ние ги носевме радостите и тагите со нас, излегуваа низа предизвици кои заеднички ги решававме. Овој процес делуваше на нас баш како што делува театарот на својот верен гледач: катарзички, очистувачки, преобразувачки!
Учениците стекнаа животни вештини, но тие и силно го засакаа театарот. Ми се наполни душата кога ги видов вечерава, по затворањето, сите околу една маса, се забавуваат. Ние направивме банда, банда театарџии кои допрва ќе нè радуваат.
Едукативната програма ме охрабри, ми даде нов концепт според кој ќе ја водам драмската секција. Ме научи на многу работи кои ќе ми помогнат да поттикнувам нови генерации театарџии.
Проектот „Девојчето и дванаесетте месеци“ ми беше во главата уште кога се одржа промоцијата на е-книгата „Балкански детски приказни“, којашто претставува уникатна аудио-содржина од приказни за деца и млади на македонски, турски и на албански јазик. Аудио приказните од Македонија, Турцијa и Албанија за деца и млади (BALKAN CHILDERN STORIЕS E-BOOK) имаат за цел да ги доближат културните разлики на децата од овој Регион.
Благодарение на ентузијазмот на Ѕвонко Димоски, денес имаме прекрасен ресурс кој може да се користи во наставата. Тоа и го направивме, но ги искористивме сите три јазика 😊
Три училишта беа дел од активностите: ООУ „Наим Фрашери“ – Куманово, ООУ „Климент Охридски“ – Прилеп, „Кирил и Методиј“ – Канатларци. Две наставнички по македонски јазик и двајца наставници по ликовно образование.
Активностите се реализираа на часовите по македонски јазик и ликовно образование во предметна настава.
Со техниката Т-табела правеа споредба на двете девојчиња. Правеа табела со имињата на месеците на македонски, турски и албански, вклучително и народните имиња за месеците. Изработија ѕвезда на приказната… Играа игри: точка-икс, во туѓ чевел и сл.
На часовите по ликовно образование цртаа илустрации мотивирани од приказната.
Дел од нив споделија и свои омилени приказни, па ги споредуваа со оваа, илустрирајќи го својот омилен лик.
мојата училница 