Денес дел од екипата на „Ние Врапчињата“ се претстави пред дечињата со посебни образовни потреби кои учат во нашето училиште „Климент Охридски“.
Врапчињата беа среќни што можат да се подружат со своите другарчиња и соученици и да ја споделат својата радост.
На 30 мај драмската дружина „Заедно можеме најдобро“ учествуваше на 53 – от Драмски аматерски фестивал во Кочани. Трите училишта (ООУ „Климент Охридски“, ООУ „Добре Јованоски“ и ЦОУ „Лирија“ – Житоше) заедно по втор пат се претставија пред преполна сала со ученици од одделенска настава од пет училишта од Кочани.
Текстот „Ние – Врапчињата“ е произлезен од романот на бугарскиот автор Јордан Радичков и од неговата досетлива критика на општеството и на луѓето.
Она што Радичков – балканскиот Егзипери, го прави со врапчињата, е обид да се направи и со оваа претстава: една приказна – две читања: детско и алегориско.
Врапчињата сме сите ние. А она што се игра е нашето општество. Случките кои се случуваат не се воопшто случајни, напротив – видени се многупати и голем дел од нас биле директни учесници во нив.
Како што Радичков ги критикува појавите и конкретните карактери преку дејствувањата на врапчињата, така и ние, низ претставата допираме до сериозни теми: етнички предрасуди, стереотипи, социјална дискриминација, дијаспора, брзо стекнување слава без особен труд, патријархален модел…
Процесот на раснење:
По претставата сите учесници (23 ученици, наставници и соработници) разговара со селекторот на фестивалот Дарко Јан Спасов кој го поздрави проектот „Поддршка на интегрираното образование“ и го пофали дизајнот на плакатот и летокот.
Разговорот со учениците беше конструктивен, полн со совети и идеи како поубаво да изгледа претставата.
Чест е да се учествува на една ваква манифестација. Огромен е успехот на трите училишта во она што го зацртаа како цел. Дечињата имаа можност да се дружат повторно и да бидат уште подобри од претходниот пат.
Театарската претстава „Ние – Врапчињата“ има уште два настапи, во Прилеп и Скопје.
Кога прв пат го прочитав романот „Ние – Врапчињата“ од Јордан Радичков, бев восхитена. Еве го Балканскиот Егзипери – си реков. И посакав еден ден да ја поставам на сцена. Тој мој животен сон, еден од многуте – ми се оствари. Благодарение на проектот „Поддршка на процесот на интегрирано образование во училиштата“ јас имав можност да го реализирам сонот. И тој сон беше уште поубав, бидејќи не го направив сама. Со мене, рамо до рамо стоеја колегите: Аднан Мехмети, Ирмела Папиќ, Јусуф Синани, Моника Богданоска, Дарко Јовески и Панде Магдеска – Николоска.
Исто така, тука се и дечињата кои сами ги сечеа парчињата, сами ги кроеја крилјата, сечеа хартија, лепеа, правеа врапчиња, смислуваа сцени, глумеа, остануваа до доцна на училиште… Благодарност и до Башким Керими, Евгенија Башеска и еден куп дечиња кои ни помогна со костимите; благодарност и до Влатко Николоски и Сара Нинеска – кои ја оживеаја сцената.
Оваа екипа од ентузијасти координираше 23 ученици од три училишта. ООУ „Климент Охридски“, ЦОУ „Лирија“ – Житоше и ООУ „Добре Јованоски“.
Поминавме месеци макотрпна работа. Заеднички средби во кои дечињата се запознаваа, се дружеа, градеа мостови и покажуваа дека можеме заедно да живееме. Релацијата Житоше- Прилеп – Долнени изроди многу заеднички средби полни со радост и убавина.
Дечињата во целиот процес покажаа дека можеме заедно да направиме нешто што ќе биде убаво само ако нЕ има сите задно!
Неизмерно сум благодарна и на поддршката на „Мировна акција“, на Боро, Горан, Емрах, на скапоценото искуство на актерот Александар Тодески, кој е најмногу заслужен што овие дечиња блескаа на сцената. Им благодарам на сите дечиња и родители што дојдоа, и што нЕ поддржаа.
Ја оживеавме заборавената сала во Долнени. Мислам дека и таа се радуваше на чврчорењето на врапчињата.
Се надеваме дека овој проект нема да згасне овде, дека ќе нЕ има барем уште неколку пати, бидејќи овие деца освен тоа што ја оставаат на театарските штици енергијата, тие ја иссцртуваат иднината на оваа земја, ги разобличуваат стереотипите, ги рушат предрасудите, покажуваат како треба да се живее!
Во рамките на меѓународниот проект „Ноќ со Андерсен“, оваа година нашето училиште реализира многу активности. Дел од нив беа направени од учениците од драмската секција. Првичната идеја беше да се читаат бајките и да се драматизираат. Дваесет мотивирани ученици беа поделени во пет групи. Секоја група доби различна приказна и имаше задача да смисли сценарио според кое ќе ја претстави бајката со драматизација.
Групите беа составени од: 1.Андријана Мирческа, 2. Веселина Јованоска, 3. Филип Крстески, 4. Васе Колароска, 5. Михаела Јанеска, 6. Елена Павлеска, 7. Мила Ристеска, 8. Леонид Мирчески, 9. Лука Дачески, 10. Александар Мрмески, 11. Никола Илијоски, 12. Димитар Николоски, 13. Климентина Котеска, 14. Лихнида Јорданоска, 15. Јована Стојческа, 16. Теона Стојческа, 17. Сара Нинеска, 18. Евгенија Илијоска, 19. Алексадра Мирческа, 20 Теа Кокондоска.
Во проектот се вклучи Леонардо Маркоски кој беше задолжен за камерата и монтажата. Од голема помош ни беа и: Ивица Велески, Благојче Иваноски, Кристијан Селчанец и Божидар Јованоски.
Од сработеното произлегоа три куклени престави и две драматизации.
Група Палешка
Група Славејот
Група Грдото пајче
Група Царевата нова облека
Група „Јовче будалчето“
Од четирите групи се снимија видеа кои можат да се користат како ресурси за настава. А петтата група, со „Јовче будалчето“ настапи на завршната вечер од проектот. На оваа вечер учесниците во проектот можеа да ги видат снимените видеа.
На завршаната вечер драмската секција учествуваше во работилница „Перспективата на другиот“, во која учениците беа поделени во групи и читаа четири бајки. Задачата беше да се раскажи приказната од перспективата на: Паметниот кројачот – во Царевата нова облека, Оловното војниче – во истоимената бајка, Мајката пајка – во Грдото пајче и Јовче будалчето – во истоимената бајка.
Учениците беа многу креативни и ги раскажаа приказните користејќи ја фантазијата.
Потоа, кога завршија и другите активности планирани и реализирани од други колеги и уечници, сите заедно заспаа со бајката „Принцезата на зрно грашок“, а утрото насадија дрво на бајките.
Беше несекојдневно искуството да се биде дел од проектот. Со нови идеи, наредната година…
На 21 Март, го реализиравме заедничкиот наставен час со колегата Аднан Мехмети и колешката Светлана Миоковиќ-Томеска. Часот беше задолжителна активност во рамките на проектните обврски кон проектот „Подршкаа на процесот на интегрирано образование. Еко – пораки е едноставна наставна единица која веќе сум ја работела на неколку наврати. Ја одбравме неа бидејќи во неа нема политика, нема религија, традиција… нема знамиња…химни…култури… таа е потполно заедничка. Со изборот на овој ден и на оваа наставна единица сакавме да покажеме дека Мио часовите треба да бидат врзувачки. Да не се запознаваме по нашите разлики, туку да се спознаеме по нашите сличности.
Часот се одвиваше на двата наставни јазици: македонски и албански. Паралелно зборуваме со колегата и бевме постојано со, и за децата. Колешката Светлана Миоковиќ – Томеска – дефектолог во нашето училиште, беше поддршка на дечињата со посебни образовни потреби, кои беа дел од ова случување и кои требаше да покажат дека интегрираното образование не треба да биде фокусирано само на меѓуетничките односи.   Го започнавме часот во круг – да ја претставиме еднаквоста. Игрите зазапознавање беа првична активност: секој си го кажува своето име и го запишува на самолеплив лист.
Втор круг запознавање: со тениско топче се фрла кон непознато другарче и се кажува неговото име. Детето што го зема топчето го кажува името од она што го добило. Така неколку пати. Потоа учениците се делат во парови. Разговараат меѓу себе за работите кои ги сакаат и кои не ги сакаат. Подоцна во круг секој пар го претставува својот партнер со што го кажува неговото име и кажува тој/таа што сака и што не сака.
      Активноста со паровите беше многу корисна, учениците имаа можност подобро да се запознаат и да кажат за своето ново другарче нешто што го научиле тогаш. Особено беше корисно што дечињата домаќини многу природно ги прифатија двете дечиња со посебни образовни потреби и комуницираа со нив. |
ГЛАВНА АКТИВНОСТ – Пишување еко-пораки
Учениците се делат во три групи од по четири ученици:
Група ВОДА, група ВОЗДУХ, група ЕЛЕКТРИЧНА ЕНЕРГИЈА
| Задачата составуваа еко-пораки на два јазици: албански и македонски.
Наставниците ротираа од група до група и постојано беа поддршка и помош. Се зборуваше на двата јазици. Ако имаше потреба за превод на некој од јазиците. Додека се работеа пораките, наставниците ги мотивираат учениците да дискутираат за темата на која што работат. Ги поттикнуваа и ја развиваат еколошката свест кај учениците. Дефектологот им помагаше на дечињата и со украсни детали ја создадоа пролетта на еден хамер.
Наставниците на двата јазици на таблата запишаа поими кои учениците ги користат во пораките: планета, земја, природа, дрво, цвеќе, вода, енергија… и сл. Така што учениците можеа да научат нови поими на двата јазици.
Кога пораките беа готови, учениците заеднички ги лепеа на хамерите.     Хамерите се поставуваат во училниците или во ходниците од училиштето како ѕидни весници. ЗАВРШНА АКТИВНОСТ – игра ЗМЕЈ Сите се држат за рака, но наредени се еден зад друг, како воз. Првиот ученик е главата од змејот, а последниот е опашката. На даден знак Главата има задача да ја фати Опашката, а Опашката има задача да бега. Додека се бркаа, учениците не смееја да се испуштат од рацете.    Оваа активност им беше многу интересна. |
Во усната евалуација учениците искажаа задоволство и среќа. Научија нови работи, се спријателија со нови дечиња. Сакаа пак да дојдеме.
Во средата, нашето училиште го славеше 54 годишното постоење, но воедно и се приклучи во чествувањето на 1100 годишнината од упокојувањето на Климент Охридски.
Во таа чест се случија бројни активности. Дел од активностите е и изготвувањето брошура посветена на чествувањето на 1100 годишнината од упокојувањето на св. Климент.
Брошурата ја изготвија учениците од додатната секција по македонски јазик од седмо и деветто одделение. Тие заеднички истражуваа за живото и делото на св. Климент и за историјатот на училиштето. Најзначајните работи ги одделија и ги ставија во брошурата кои сами ја направија. На свечената академија четворица од нив ги делеа брошурите на присутните гости и така ги запознаа со она што тие го истражуваа.
ПДФ – верзија од нашата брошура
На оваа активност ментори беа наставниците: Каролина Јовеска – историја, Јулијана Талеска – македонски јазик и Влатко Николоски – ликовно образование.
Благодарност на учениците: Милена Спиркоска, Зоки Трајкоски, Петар Петрески, Леонардо Маркоски, Леонарда и Лариса Кајџаноски, Ирина Јованоска, Надица Ѓеорѓиоска, Ана Нешкоска, Ангела Здравкова, Ана Каранфилов, Викторија Танеска, Гордана Димеска.
Во рамките на проектот „Поддршка на интегрираното образование“ спроведен од „Мировна акција“ – Прилеп, Тетово и Центар за мировно образование – Загреб, се одржаа уште две средби со наставниците.
Имено на 27 септември беше втората средба на која наставниците се стекаа со методи и техники потребни за подобрување на наставниот процес и особено важни за развивање на МИО вештини кај учениците.
Оваа средба, но и претходната беше многу умешно замислена: имено, сите техники и методи, заедно со игри кои децата многу ги сакаат, ги правиме сите ние како група. Па нема да сокриеме дека многу уживавме „играјќи се“.
Тимот од проектот, со целосна поддршка на она што го направи, и уште го прави проектот за меѓуетничко образование, финансиран од УСАИД, ја продолжува и продлабочува нивната работа.
Овој втор дел ги зајакна наставниците и им даде појасни насоки како и зошто е потребно да се спроведат МИО активностите.
На третата средба во октомври, наставниците споделија како им беше на часовите во кои ги применија научените техники и методи. Се дискутираше за позитивните практики и за предизвиците со кои се судрија наставниците.
Исто така во оваа фаза се направија партнерства кои заеднички ќе работат на промоција на мултикултурализмот и она што го стекнаа на трите средби ќе го пренесат во своите училишта.
Во оваа фаза наш гостин беше Софи Беамонт, претставничка од Европската делегација. Таа ги поздрави учесниците и разговараше со нив за искуството од овој проект.
Она што особено е важно во овие изминати три средби е ДРУЖЕЊЕТО, СПОДЕЛУВАЊЕТО НА ПРАКТИКИ, ПОДДРШКАТА И СВЕДОШТВОТО ДЕКА МОЖЕМЕ ЗАЕДНО!!!
Во четвртокот попладнето заврши еднонеделниот тренинг-семинар кој беше наменет за контекстуална обука за изградба на мир на наставници и стручни соработници. На еднонеделната обука учествуваа 22 наставници и стручни соработници. Вклучени беа осум училишта: ООУ „Вук Караџиќ“ – Куманово; ООУ „Наим Фрашери“- Куманово; ООУ „Климент Охридски” – Прилеп; ООУ „Лирија” – с. Житоше, Долнени; ООУ „Хасан Приштина“ – Чаир, Скопје, Врапчиште; ООУ „Сали Лиси“ – Добри Дол Гостиварско; ООУ „Наим Фрашери“ – с. Неготино, Гостивар и ООУ „Јан Коменски“ – Карпош, Скопје.
Главна цел на проектот: Процесите на интегрирано образование, зајакнати во училиштата и со зголемена јавна поддршка, даваат придонес кон мирот и стабилноста на државата.
Специфични цели:
Носител на проектот: Здружение Мировна акција во соработка со Центарот за мировни студии од Хрватска.
Главен финансиер на проектот: Делегација на Европската Унија во Република Македонија.
Впечатоците се неописливи. Програмата беше интерактивна, разновидна и многу интересна. Преполна со искуствени работилници, дискусии, работа во групи, теоретски импути, презентации… Тренерскиот тим беше на нивото. Секогаш заедно со нас, постојано присутни на сесиите и надвор од нив. Посветени и желни навистина процесот на МИО – тоа да успее. Групата беше мотивирана, иако различна по многу работи: пол, религија, етничка припадност, вредности, убедувања… баш изгледаше како нашата заедничка Македонија. И тоа дружење покажа дека можеме заедно да најдеме решение да ни биде убаво.
Во исчекување на натамошните чекори од проектот… се радувам што бев дел од ова случување и чест ми е да продолжам да работам со овие луѓе, со кои ја делиме истата цел: ПОДОБРО УТРЕ ЗА СИТЕ НАС!!! 
Постерот од активноста: We-are-Making-a-Childrens-Magazine
Денес бев дел од една убава манифестација: Фестивал на иновативни практики. УСАИД во соработка со МЦГО направија 450 наставници од Македонија да се чувствуваат пријатно. Ја имав таа среќа да бидам една од нив, и не само една од нив, да бидам прва, да добијам признание, чест, почит, награда за мене и за моето училиште.
Ми беше чест да бидам дел од фестивалот. Браво за УСАИД и МЦГО, браво бидејќи ги согледаа работите за кои многумина немаат храброст да зборуваат. Браво за проектот „Меѓуетничка интеграција во образованието“, за неговата идеја, за целите кои ги има поставено и за капацитетите што ги гради.
Потребата за овој проект е од суштинско значење. Таа е во доменот на изградба на мир во нашата земја. Македонија е земја во која живеат различни етникуми, различни култури и религии. Тој факт не треба да нè уплаши, да нè спреми да се повлечеме во нашите идентитети, туку треба да нè поттикне, да нè предизвика да работиме заедно. Да градиме иднина која нема да личи на оваа наша страшна сегашност.
Сведоци сме на сегрегација во училиштата, на гетоизираност по етничка и верска основа. Живееме во исти градови, во исти села, во иста земја и не можеме да се разбереме меѓу себе. Сликата за „другиот“ е секогаш негативна и полна со предрасуди и стереотипи. Не сме го запознале „другиот“, а веќе собираме аргументи дека „тој“ навистина е зол.
Ако вака продолжиме, не 2001, ќе нè стигни нешто многу полошо. Ќе се изгубиме себе си, земјата, сè што сме граделе и создавале. Ќе се збришеме сите, без разлика на верата и етничката припадност.
Затоа МИО-то е од огромно значење за иднината на нашите деца, за нашата иднина.
Ги храбрам Министерството и Бирото за развој, поинтензивно да ја имплементираат Меѓуетничката интеграција во училиштата. Да работат на изградба на капацитети. Потребно е неформално образование за наставниците. Потребна е едукација за методологијата на работа, но пред сè и над сè е најважна сензибилизацијата на наставниците и стручните соработници. Ние треба да знаеме што е тоа дискриминација, стереотип, предрасуди, да се преиспитаме себе си, кои се нашите слики за другите, како до изградба на мир… па потоа, можеме тоа да го пренесеме на децата.
Предметот македонски јазик е еден од најподатливите наставни предмети во кој може многу лесно да се имплементираат различни теми. Токму поради тоа, јас со голема леснотија вметнувам теми од мировното образование и редовно ги споделувам на интернет.
Мојата скромна едукација во темите поврзани со мировното образование, соочување со минатото, разрешување конфликти, ненасилство и сл. ја имам стекнато во основни и напредни тренинзи за изградба на мир од здруженијата: „Мировна акција“ – Прилеп-Тетово и Центар за ненасилна акција – Белград-Сараево. Овие тренинг програми топло им ги препорачувам на сите кои сакаат да бидат иновативни и успешни во процесот на мултиетничката интеграција.
Ова е часот со кој учествував (заедно со VI – 1 одделение) на конкурсот произлезен од проектот на УСАИД за меѓуетничка интеграција во образованието имплементиран од страна на Македонски центар за граѓанско образование. Часот ќе биде дел од Фестивалот за иновативни практики за меѓуетничка интеграција во образованието: „Преку иновација до подобра интеграција”.
мојата училница 