Автор: mojataucilnica

Слушање со разбирање и многу многу повеќе… „Лола и јас“ – Кјара Валентина Сегре

mojataucilnica Слушање со разбирање, Училишни активности ,

Сосем случајно, додека работев низ дома, на апликацијата Самоглас го пуштив расказот (ако можам така да го наречам, бидејќи изданието е како сликовница) „Лола и јас“. Издание на издавачката куќа „Сказувалка“ во едицијата Кожурец. Текстот ме обзеде целосно и решив да го работам на час. Најпрво мислев да го работам со седмоодделенците, но ефектот кој го постигна ме поттикна да го искористам и со деветтите. Практично заклучив дека е податлив за различни возрасти, во зависност од тежината на задачите. Овде ќе ги изложам двата начини…

Книгата може да ја слушате како аудио-книга (https://www.samoglas.mk/) така што ќе се логирате бесплатно, откако ќе ја симнете апликацијата), но може и да ја порачате или да ја купите од книжарницата (https://knizarnica.skaznuvalka.mk)

            Не можејќи да ја чекам да ми стигне, решив да ја сработам во аудио верзија. Тоа многу помогна да се реализира делот за слушање со разбирање, кој ни претставува предизвик.

Материјали за работа: JBL (блутут звучник и мобилен телефон) и се разбира една тајфа од креативни ученици на кои им светнуваат очињата штом ќе добијат некој предизвик.

Слушање на расказот со техника СТОП.

Прва задача: Учениците слушаат до 23 секунда (СТОП). Го запирам аудиото и ги поставувам следниве прашања:

  • Што можеме да кажеме за нараторот?
  • Во кое лице се раскажува?
  • Каде живеат Лола и ликот што раскажува? Што се тие?
  • Кон што гледа балконот на станот каде што живеат?
  • На што треба да се внимава во есен, ако се седи на терасата?
  • На која возраст ги замислувате двата лика?
  • Како изгледа Лола? Како изгледа другиот лик? Машко е, женско е?
  • Како изгледа станот? Голем е? Мал е?

Дел од прашањата произлегуваат од она што е слушнато, но дел се и како поттик на нивата фантазија и обид да им стане содржината поинтересна.

Следното слушање е до 34 секунда (СТОП). И повторно неколку прашања кои нужно отвораат дискусии и љубопитство:

  • Каков живот имаше другарката на Лола, нараторката кога се запозна со неа?
  • Што дозна за семејството и за неа?
  • Каква беше Лола кога се запозна со неа?

1:50 (СТОП)

  • Од што беше болна? Дали може да претпоставиме?
  • Зошто беше сама? Зошто не живееше некој со неа?
  • Какви чувства имаше нејзината другарка за Лола?
  • Што правеше за да ја развесели?

Потсетување за ретроспективно раскажување (нешто што е учено од лани):

  • Како се викаше начинот на раскажување што го чувте сега? Навраќањето на нешто што се случило порано?
  • Како дознаваме дека Лола беше тажна? Како го манифестираше тоа? Што правеше во текот на денот? (учениците наоѓаат скриени податоци)
  • Кои заклучоци можеме да ги изнесеме од однесувањето на Лола: Се притиска кон ѕидот кога оди; ја штрекнуваат звуците на децата, свирежите и чрипењата на автомобилите… се стуткува со колената на тротоарот и трепери… Што ѝ е на Лола? (изведуваат заклучоци)

2:32 СТОП

  • Како им одеше напредокот со прошетките, опиши како постепено се менуваа работите?
  • Кој помогна многу за таа промена?

3:50 СТОП

  • Дали секогаш Лола и нејзината пријателка се согласуваа секогаш?
  • По што се разликуваа тие?
  • Каква музика слушаа?
  • Што сакаа да јадат?
  • Кој доби џумка и од што?
  • Дали ти имаш некои ситуации во кои си пострадал поради непромисленоста на пријателот или пријателката. Сподели ситуација во која не сте се согласувале со нешто… кој победува најчесто?

6:07 СТОП

  • Кој е Џовани? Кој е Марио? Што подготвува Марио најдобро?
  • Што прават заедно? Што им е омилено?
  • Кога е топло каде одат?
  • Какво место е киоскот на Џиџи? Што прават таму? Каде се наоѓа тој киоск?
  • Какви пици сакаа да јадат?
  • Кои филмови им беа омилени?
  • Што знаеш за Амазонските Шуми? Каде се наоѓаат? Зошто се важни за нас?
  • Дали Лола и нејзината пријателка сакаат романтични комедии?
  • Какви филмови се тие? Дали ти сакаш да гледаш романтични комедии?

7:40 СТОП

  • Како сака да спие Лола?
  • Како се чувствува нејзината пријателка кога таа ја користи како перниче?
  • Дали и ти имаш некоја ситуација во која не ти е баш најпријатно, но знаеш дека твојот пријател или пријателка тоа им значи многу, па можеш и сакаш да истрпиш за нивно добро.
  • Како се дружат? Каде одат во зима? Што прават?
  • Каде одат во пролет? Како се забавуваат?
  • Каде биле ова лето?
  • Како патувале до морето?
  • Замисли ја оваа сцена, што е чудно во неа? Обиди се да се ставиш себеси како нараторот. Играј ја сцената како да си ти. „Никогаш не сум била на плажа. Морето беше малку разбранувано и брановите се удираа од брегот правејќи бела пена. Кога се доближив за подобро да погледнам, еден бран, подрзок од другите ми го избања носот и не престанав да кивам цели 15 минути“

9:23 СТОП

  • Кој е Микеланџело?Што побарал Микеланџело од нив?
  • Каков сладолед јадеше Лола?
  • Што мислеше нејзината пријателка за таа комбинација од сладолед?
  • Зошто сакаат да ги слушаат звуците од градот? Да слушаат филмови? Да допираат разни ткаенини во продавниците во трговскиот центар?

До крај!

  • Зошто тој ден беше најубав за Лола?
  • Како се викаше нараторката пред да ја запознае Лола?
  • Како ја нарекла Лола?
  • Што е нараторката?
  • Какви се тие кучиња и како може да се препознаат?

Искуството беше несекојдневно. Како само им светнуваа очињата кога ќе сфатеа дека нараторката  е куче, дека Лола е слепа… креативен молк…

Кратко соземање и силна потреба да се сподели кој како мислел, што насетувал… Активноста можеше да престане тука, но решивме да одиме понатаму

Поим за фабула

Задача 2: Редење на настаните како што ги слушаме.

Искористувајќи ја содржината на расказот, учениците (откако повторно го слушнаа) ги запишуваат редоследно настаните. Така се запознаваат со елементите на прозен текст: фабула и содржина.

(фотографија од таблата)

ФАБУЛА:

  • Лола и пријателката живеат заедно во еден прекрасен стан кој е во близина на еден костен.
  • Лола и нејзината пријателка се запознале на село и решиле да живеат заедно.
  • На почетокот од нивниот живот било многу тешко. Лола била тажна и болна, но како поминувало времето работите се менувале.
  • Нејзината пријателка многу ѝ помагаше во нејзината адаптација во новиот простор.
  • Тие многу сакаа да одат на прошетка кога е топло.
  • Тие многу се сакаат, ама знаат и да се караат.
  • Двете се различни.
  • Лола е многу тврдоглава и секогаш сè излегува по нејзино.
  • Јадат риба и месо.
  • Пазаруваат во трговски и во продавниците за облека.
  • Сакаат да седат на масата во киоскот на Џиџи. Јадат кроасани со бел крем и свежа лимонада
  • Во сабота навечер јадат пица и слушаат филм.
  • Лола сака да заспие на другарка ѝ како на перниче.
  • Тие патуваат во зима на планина; во пролет на село, а на лето на море.
  • На плажата уживаа во водата и јадеа сладолед.
  • Сликарот Микеланџело им направи портрет.
  • Тој ден беше најубавиот ден на Лола.
  • Пред пет години спроти Божиќ Лола направи сообраќајна несреќа и го изгуби видот.
  • По два месеци таа ја запозна Саша, во школата за кучиња водичи и го одбра нејзиното куче водич која ја нарече Ѕвезда!

Задача 3: Учениците ја раскажуваат содржината на расказот и ја согледуваат разликата. И содржината ја запишуваат во тетратката.

Ова е приказна за една девојка која го губи видот во сообраќајна несреќа и поради тоа зема куче придружник кое ќе ѝ стане нејзината најдобра пријателка. Во расказот се зборува за нивите почетни дружења и за развивањето на едно прекрасно пријателство во кое Лола си го наоѓа своето место во светот кој на почетокот изгледаше неможен да се живее во него.

Задача 4: Тука може да се искористи просторот за сензибилизација. Разговор за слепите и слабовидните лица. Запознавање со нивните карактеристики.Учениците се запознаваат со браевата азбука и гледаат книга напишана на тоа писмо.

Задача 5: Листање на сите особености на ликовите и уште една наставна единица поврзан со елементите на прозниот текст. Тука може да се поврзи и со веќе ученото: опис на лик.

Втора варијанта: Слушање со разбирање и ловење стапици

Оваа варијанта ја сработив со поголемите.  Учениците ја слушаат целата книга. Додека слушаат си фаќаат белешки врз основа на кои сами пишуваат прашања. Потоа меѓусебно се прашуваа. Ја слушаат уште еднаш и имаат нова задача: Во неа ги бараат деловите каде што нараторката укажува неусетно за тоа дека Лола е слепа, а Ѕвезда е куче. Тоа го запишуваат во тетратка.

Овде е убаво учениците да ја имаат книгата како текст (да гледаат и да читаат, па на самата хартија да означуваат со различни бои и потоа да ја пополнат табелата:

Лола е слепаСаша (Ѕвезда) е куче
– Седеше загледана во празно
– Се врволиме по улиците слушајќи ги илјадниците гласови на градот
– Меки, боцкави, кадифени, шушкави… од креп, од свила, алишта (не купуваат, допираат алишта)
– Во паркот: „Да уживаме во викотниците на децата што играат кај фонтаната“
– „слушаме филм“
– Мирисите се насекаде низ текстот, но и вкусовите: темперни бои и дрво, топли кроасани, сол – мирисот на морето.		– „Решив да се грижам за неа“
– „Секогаш излегува по нејзино (Лола) упатува сладок поглед и не успевам да ја одбијам
– Излегува на терасата, послушно“
– Сака месо (бифтек), пица со кулен
– Лола заспива честопати врз мене како да сум перниче.
– „Никогаш не сум била на плажа“.
– „Морето беше малку разбранувано и брановите се удираа од брегот правејќи бела пена. Кога се доближив за подобро да погледнам, еден бран, подрзок од другите ми го избања носот и не престанав да кивам цели 15 минути“
– Колку е студено кога водата ќе ми го накваси стомакот
– Ветрето ни ги бушавеше косата и крзното…

Се читаат белешките и се дискутира. Како авторката умесно ги реди точките кои упатуваат на двете извонредно скриени работи, кои го прават овој текст неодолив! И овде може да се зборува за слепите лица и за сетилата за мирис и допир, како нешто што е многу важно и силно изразено сосем намерно, во текстот.

Изберете си варијанта и пробајте!

Предавање и работилница (Медиумски клуб К)

mojataucilnica Медиумска писменост, Медиумски клуб К, работилница

Денес во Медиумскиот клуб К учениците имаа можност да добијат едукација како се снима видео и како материјалот да го едититраат во апликацијата Cap-Cut.

Ученичката Мирјана Думбалоска се подготви и на многу високо ниво им ја претстави опремата за снимање на учениците и потоа низ вежба со снимање кратки секвенци ученицте го едитираа материјалот во Cup-Cat. Дел од нив веќе знаеа како се користи, што покажува дека интересот за снимање видеа е голем. Искуството на едитирање на неколку ученички помогна многу да се научат и други „финти“.

Ова е презентацијата којашто ја користеше ученичката:

CapCut.pptxDownload

Овие активности се од особена важност заради одржливост на Клубот. Постарите ученици им го пренесуваат своето знаење на помалите. Сите заедно споделуваат што знаат, а и наставничката научува по нешто 🙂

Во светот на Хари Потер (лектира: „Хари Потер и Каменот на мудроста“)

mojataucilnica Деветто, Изразување и творење IX, лектира IX

Светот на Хари Потер е одлична матрица на која може да се реализираат многу работи од наставната програма за деветто одделение. Книгата „Хари Потер и каменот на мудроста“, е сè уште актуелна приказна и изобилува со опции кои може да ги направат часовите интересни и продуктивни. Оваа лектира не е задолжителна, но јас никако не би ја заобиколила.

Во духот на интеграцијата, месец јануари и дел од февруари го посветивме на Хари Потер. Нашиот проект го нарековме: „Во светот на Хари Потер“. Приказната започна пред да заврши првото полугодие. Учениците имаа задача да се „заразат со потеризмот“ и читајќи го романот, требаше да се подготват за авантурата што започна со второто полугодие.

Бидејќи првото полугодие го завршивме со наставната единица: Изразни средства во филм, второто полугодие го започнавме со презентација на проектите изработени од учениците во кои применуваа по избор некое од изразните средства. За да се заокружи тој материјал, второто полугодие го продолживме со гледање кратки видеа во кои се прикажани изразните средства од филмовите за Хари Потер.

 Ја чувме музиката:

https://www.youtube.com/watch?v=UuPb1J_RCJM&list=PLYXfr3Na3Iuf8Kg__C6Fll5bapkVOXp9b

Го гледавме трејлерот на филмот, за да ги заинтересира оние што не го гледале да го гледаат:

Гледавме и видеа како се снима филмот:

како се прават визуелните ефекти:

костими и шминка во Хари Потер:

Овие активности беа вовед во приказната. Видеата помогнаа уште повеќе да се заинтересираат за приказната, некои дури ги наведе и да ги изгледаат сите филмови, помал дел почнаа да ги читаат другите делови од серијалот. На интернет, само со мало пребарување може да се изнајдат многу корисни и визуелно интересни видеа.

Анализата на романот ја започнавме со биографијата на авторката, но не класично читање, туку изнесување на еден факт кој им оставил впечаток. Оваа техника ја користам и за да вежбаме активно слушање. Учениците слушаат внимателно кој факт го споделуваат другите, па кога ќе им дојде ред читаат досега некажан факт или ако сите нивни факти се веќе изнесени, велат: „понатаму“.  Тие факти отворија кратки дискусии: Зборувавме и за родови прашања: за советот на уредникот од издавачката куќа која решила да ја печати првата книга, да стои име кое ќе звучи како да е книгата напишана од маж, бидејќи сметал дека машките читатели нема да купуваат книги од жена. Или тоа што идејата за Хари Потер ѝ дошла додека се возела во воз… дека книгата била одбивана од повеќе издавачки куќи… дека сега Џ.К.Роулинг е многу богата писателка, а пред да ја стекне таа слава била на работ на егзистенција… Сите овие поединости беа убави поуки за сите нас.

Потоа влеговме во филмот 😊 Секој од учениците си направи УЧЕНИЧКА ЛЕГИТИМАЦИЈА

  • На еден дел од тетратката за лектири се нацртаа себе си.
  • Потоа го бараа своето волшебничко име, користевме готови имиња на англиски јазик (ги изнајдов на Printerest има безброј идеи), ние ги преведивме и ги имаме сега за идните генерации волшебници:

Волшебник

 Првата буква од иметоПоследната буква од презимето
А-ВАлбусФлит
Г-ЕАргосЛок
Ж-ИСириусСвит
Ј-МАрсениусДумбал
Н-РПерсиПаркинсон
С-УЕролГош
Ф-ЧДемитриусХафел
Џ-ШВирџилГрин

Волшебничка

 Првата буква од иметоПоследната буква од презимето
А-ВКалипсоДор
Г-ЕМинерваСпарт
Ж-ИАтенаВик
Ј-МКорнелијаПаф
Н-РМирандаХоуп
С-УВиолаХафал
Ф-ЧХермијаСвит
Џ-ШРосалинГрејџер

Потоа следуваше Капата Бирачка. Не ја направиме, иако на интернет има многу видеа кои можат да се искористат за да се направи од картон. Може дури и да се нарача од интернет… Ние едноставно отпечативме ливчиња со бројот на учениците од сите четири куќи и секој влечеше по едно ливче. Среќни беа само Грифиндорците 😊 што покажуваше дека голем дел од нив ја имаат читано книгата и се идентификуваат со главните ликови.

Од поделбата на еден евидентен лист се запишаа сите ученици и низ сите часови посветени на овој проект учениците добиваа плус за активност. На крајот од потеровските часови се избра куќа победник (онаа група која имаше најмногу активност) и ученик на генерацијата (ученик што имаше најмногу плусови). На овие ученици може да им се даде некоја награда, претходно подготвена. Може обележувачи за книги во стилот на Хари Потер… може да се направи пехар… има многу начини кои не мора да чинат многу, а да им останат како спомен.

Во својата легитимација ја запишуваат куќата каде што ги избрала „Капата Бирачка“ и се вклучуваат во разговорот. Дел од учениците ги имаат гледано сите филмови, имаше некои кои ги имаа прочитано и книгите. Па се зборуваше за карактеристиките на волшебниците, за тоа што е ПАТРОНУМ, што е БОГАРТ, АНИМАГУС… и од тоа произлегоа следните особености кои ги запишуваа во својата легитимација:

  • Кој е твојот патронум?
  • Во што се престорува богартот кога ќе го видиш? (кој е твојот најголем страв)
  • Во кое животно се трансформираш? Каков анимагус си?
  • Кое животно го имаш? (Знаејќи дека Хари го има Хедвик, Рон го имаше глушецот, Хермиона портокаловата мачка, Невил жаба… учениците беа креативни па имаа најразлични животни, од лав до камелеон.

Учениците во своите легитимации ги запишаа и своите омилени предмети и неомилени предмети коишто ги слушаат во Хогвортс. Тука чувме многу интересни предмети кои, за жал не се предаваат во нашето училиште 😊: Напивки, Одбрана од мрачни сили, Трансформација, Ботаника, Летање со метла, Волшебни суштества, Историја на волшебниците, Претскажување…

Малку се шегувавме, па дававме наше мислење кои од предметите може да ги предаваат нашите актуелни наставници. Јас го зазедов местото на Минерва Мегонагал 😊 и се радував што не сум професорката Трилони 😊 (иако Ема Томсон многу си ја сакам) некој го спомна и нејзиниот предмет како опција да го предавам јас, ама го изигнорирав.

Учениците запишуваа и какви им се стапчињата. Па имаше многу интересни идеи: ореово дрво и влакно од еднорог. Буково дрво и пердув од паун…

Тие импровизираа со пенкалата кои им станаа стапчиња и ја изведуваа својата омилена магија која ја запишаа од таблата:

Користејќи го речникот на латински јазик https://mk.glosbe.com/la/mk и консултација со професорка по латински јазик сфативме дека авторката многу умешно ги користи латинските корени на зборовите и оформува уметнички зборови кои звучат латински и така ги создава магиите. Не се сите поврзани со конкретни латински зборови. Некои влечат паралели, а некои се целосно измислени и само звучат латински. Па заедно со ученците ги запишавме магиите и клетвите кои најмногу се користеа и низ нивната употреба во филмот ги влечевме значењата:

  • Аксио – кога сакаш некој предмет што е оддалечен од тебе да дојде кај тебе.
  • Редукто – враќа назад, поправа нешто што е расипано (Хермиона му ги пораваше очилата на Хари кога му се кршеа)
  • Импедименто – препрека, пречка. Да се запри некоја клетва која доаѓа кон тебе или да се задржи да не падне на тебе.
  • Протего – заштитува, заштитуваш некој да не му падне клетва нему.
  • Алохамора – да се отвори затворена врата, овде не најдовме поврзаност со латински (recludo – отклучувам, incendo – запалувам)
  • Вингардиум левиоса – некој предмет или човек да лебди во воздух
  • Дифендо – да се одбраниш од магијата што ти доаѓа
  • Експекто патронум – заштитна светлина која зема некоја форма и штити (Хари се заштитуваше од дементорите)
  • Силенцио – некој да го замолчиш, да не му се слуша глас
  • Ступифај се здрвува, се закочува. Оваа магија ја искористи Хермиона на Невил.
  • Експелиамус – брка, истерува, ја трга настрана клетвата. Оваа магија најмногу ја користеше Хари.
  • Круцио – распнување или мачење – смртна клетва што ја користат лошите волшебници.
  • Адава кавадра – директно убивање. Клетвата од која само Хари има преживеано.

Штом се заврши со ученичката легитимација, преминавме на игра. Игравме пантомима. Зборовите кои се објаснуваа беа поврзани со содржината: волшебник, метла, був, Капа Бирачка, волшебно стапче, котел, змија, пајак, глушец, мачка, напивка, еднорог, трол, Хогвордс експрес… може и да се остави на учениците да измислуваат сами.

Еден поголем дел од часот помина во преглед на содржината низ прашања, за кои добија плусови во евидентните листови и токму тие прашања изнудија дискусии и учениците поставуваа многу прашања. Првиот дел отвора многу дилеми, а тие, љубопитни сакаат да знаат како ќе одат работите.

За да може да се одговори на сите прашања или да се мотивираат за да ги читаат треба да се имаат прочитано сите книги. Како направив јас: ги прочитав сите седум книги на македонски јазик, ги изгледав филмовите, потоа ги слушав како аудио книги во оригинал, на англиски јазик. Така, поткрепена со целата приказна, а исто така и со филмовите Фантастични ѕверови, ја имам јасната слика на волшебничкиот свет.

Сметам дека секој наставник треба да ги има овие знаења за да може да создава активности кои ќе им бидат интересни. Дури и да има ученици кои не ја прочитале, а ги гледале филмовите, со нив може да се работи на усно изразување. Да им се даде можност да се истакнат на часот, тоа ќе им ја зголеми самодовербата, ќе добијат желба и да читаат. Сум имала неколку вакви примери, вниманието и давањето простор прави чуда кај децата!

Следна активности ни беше листање на настани кои за учениците беа интересни. Ги запишавме на таблата и потоа секој во својата тетратка ги распореди според нивното значење. Учениците ги оценуваа со броеви од 1 до 10.

Пица: во секое од осумте парчиња од пицата да се запише име од некој од ликовите и да се нацрта симбол кој потсетува на него/неа.

Т-табела, споредба на ликови:

Лов на ликови. Оваа актиност ја искористив од планирањата за овој час од еден мој колега со кого споработуваме и навистина е една од најинтересните, а може да се користи со сите лектири. Имено, учениците запишуваат реченици кои се однесуваат на еден лик, другите треба да го погодат.

Секогаш во анализите на ликовите може да се користат и веќе видените: венов дијаграм и грозд

За да се поттикне фантазијата на учениците: Корица и содржина на еден од учебниците во Хогвордс:

Во таа насока, фантазирајќи, учениците добија и вакви активности:

  • казнет си (размисли што си направил) и треба да одиш во Забранетата шума. Што се случи таму?
  • имаш наметка на невидливост, за што ќе ја употребиш?
  • Што гледаш во волшебното огледало?
  • Дали би го чувал за себе Каменот на мудроста?
  • Кој играч би бил во квидич тимот?
  • Измисли игра, слична на квидич. Како се игра? Кои правила ги има?
  • Хагрид чува некое волшебно суштесво за кое ти бара помош да го причуваш. Што е тоа што ќе чуваш и како си помина со него?
  • И оваа листа може да оди до бесконечност… може и да им дадете на учениците да измислуваат задачи кои другите ќе ги исполнуваат…

Како последна активност беше квизот на кахут: https://create.kahoot.it/details/da568ad3-7842-4341-bca4-ddfe4fc775fd кој може да се преземи од оваа врска.

За учениците со потешкотии во совладувањето може да им се даде да слушаат аудиокнига или да гледаат исечоци од филмот. А може за ученци со посебни потреби да им се отпечатат листови кои може да ги бојат на часот. На Принтерест има низа активности за помалите одделенија кои можат да бидат соодветни за ученици со посебни потреби.

И на самиот крај, кога сите активности се исцрпија, барем оние на кои се досетивме или ги уловивме од интернет, учениците добија задача да размислуваат за некој од ликовите. Се ставија себе си во улога на ученик во Хогвордс и ја раскажаа својата приказна во писмениот состав за кој допрва ќе добијат соодветни оцени.

Анализите на лектири треба да се најубавите часови. Таму треба учениците да се чувствуаат слободно, да ја засакаат книгата. Тетратките за лектира треба да бидат шарени, податливи и да мамат погледи дури и по години од нивната употреба…

Стопмоушан кратки филмови

mojataucilnica Проекти, Седмо

Учениците од седмо одделeние за време на зимскиот распуст имаа задача да направат стопмоушан филмови. Проектот беше зададен пред да заврши првото полугодие. Со учениците учевме за анимиран филм и техниката стопмоушан. Беа поделени во групи и изработија шест филмови:

https://youtu.be/RncO41-66_4 Сложувалка

https://youtu.be/C3NApFtmIO8 Глувчиња

https://youtu.be/LskXYg9CLRQ Мечиња

https://youtu.be/K4EFELZq_U4 Во шумата

https://youtu.be/bP7v2GhhFVU Низ град

https://youtu.be/-CwSfw5BCZI Топчиња

Новогодишна претстава на драмската секција „Спасувањето на Дедо Мраз“

mojataucilnica Деветто, Драмска секција, на час

„Спасувањето на Дедо Мраз“ е новогодишна претстава која ја работиме од почетокот на школската година. Главната рамка на приказната е заробувањето на Дедо Мраз од една вештерка која не ја сака Нова година бидејќи никогаш не добила подарок. Таа не била на листата на добри деца и поради тоа Дедо Мраз неа не ѝ давал подароци. Таа сака сите шумски животни и сите деца од светот да се чувствуваат како неа. Никој да не добие подарок! Но, едно мудро девојче кое многу сака да чита книги, а и будно ги следи социјалните мрежи, открива (на Инстаграм) во профилот на Вештерката дека таа многу сака приказни. Ама не сака приказни каде што има вештерки оти тие таму секогаш губат. Таа сака басни – приказни за животни, оти таму нема вештерки. Ете така, шумските животни кои на почетокот од претставата се забавуваа со Дедо Мраз и играа на новогодишна музика, повикани од девојчето, на Вештерката ѝ раскажаа три басни: Лисицата и Гавранот, Зајакот и Желката и Волкот и Јарето. Вештерката се воодушеви од тоа што го виде и реши да стане добра. Го ослободи Дедо Мраз и му дозволи да им подели на сите добри дечиња подароци. Ама Дедо Мраз не ја остави ни Вештерката без подарок. За тоа што одлучи да биде добра, доби подарок и ветување дека ќе добива секоја година! На крајот, сите заедно играат на звуците на познатата „Ѕвончиња, ѕвончиња“.

Оваа приказна ги пренесе поуките за трезвена процена на ласкањата што ги добиваме, за многуте „лајкови“ и прегледи кои не значат ништо, за упорноста којашто треба да ја дадеме за да се оствари и тоа во што не веруваме дека можеме, за послушноста и држењето до ближните додека сме малечки и неискусни…

Учениците од драмската секција, којашто во оваа претстава броеше 14 ученици (тоа не е нашиот полн состав, нè има уште) се претстави пред четири одделенија во ООУ „Климент Охридски“ на часовите по македонски јазик. Тие беа гости кај своите помали соученици. Искуството беше непроценливо. Дечињата уживаа во тоа што го гледаа, а овие, „големите“ живееја да покажат што научиле.

Откако убаво се навежбавме со настапите по училниците кај одделенците, заминавме во градинката „Бизи Би – Монтесори“. Таму бевме топло пречекани од најубавата публика што можевме да ја замислиме. Дечињата не трепнаа цела претстава, а потоа нè опсипаа со прегратки и прашања.

Навистина, вреди човек да се вложи во еден ваков проект кој имаше буџет со еден минус пред бројот…

Како успеавме: Со волонтери 😊 како и секогаш: Голема благодарност за актерот Александар Тодески кој работеше со дел од учениците. Колегата по ликовно образование Влатко Николоски кој ни помогна со маската за желката, родителите на ученците кои се вклучија во изработките на маските. Некои шиеја (маската на Лисицата, на Јарето), печатеа (домашни печатачи во боја), позајмуваа… (од тетка ми, од братучед ми, има кај баба ми…) Колешката Наташа Колеска која редовно нè обезбедува со костимот за Дедо Мраз, но и со две убави елки-облекувалки, ученици-добронамерници, кои слушаат што ни треба, не се дел од драмска, ама сакаат да помогнат (Мила – наставничке имам четири обрачи, новогодишни се, со сенгулки со ѕвончиња, ќе ви ги донесам…) домашни работи, кукли, играчки… лепила, ножици, фломастери, креп трака (тоа е основен ресурс!)

И што имавме: имавме куклен театар направен од картонот од столицата што си ја купив минатото лето. Имавме кукли отпечатени, обоени од учениците, залепени на стапчиња за ражнич. Имавме три кукли-маскоти од Џамбо, позајмени од син ми Војдан, имавме маски отпечатени од интернет, залепени со лепило на картон, со ластик. Рециклирани стари костими од театарската претстава „Ние врапчињата“… и многу многу љубов и снаодливост. Зад секој костим стоеше тимска работа. (Зајакот: наставничке Иринеја ќе донеси обрач со ушиња, имам опавче, од волна, со безопасна ќе го закачиме за хеланките, Тамарта носи хеланки и блуза, ќе земи креон, за да се нацрта лицето… а морковче? Јована има од сестра ѝ пластични зеленчуци и овошје, а Гуски? Мајка ми наставничке ќе ни отпечати? Лепило имам јас, а картон, може од блоков, веќе ми е истрошен?… и така за сите костими и реквизити… 10 кеси полни со тимска работа.

И кога ќе го видиш конечниот производ, радоста е неизмерна!

Како мравки се, само дај им насока и сè ќе направат! Слушаат, впиваат и се даваат целосно! Во настапите во училиште имавме едно одделение со момче со аутизам. Моите ученици го положија тестот на инклузивноста. Додека траеше претставата ученикот љубопитно истражуваше што се случува. Тие глумеа и имаа интеракција со него. Тоа толку ја збогати претставата, така изгледаше прекрасно што јас бев воодушевена. Им требаше само еден поглед од нас трите: наставничките и образовната асистентка, дека е во ред, дека може да се движи слободно, дека само сака да види што се случува, да ѕирни зад куклениот театар, да провери дали нашите рачно изработени реквизити се навистина интересни како што изгледаат оддалеку… Моите ученици не го игнорираа момчето. Тие глумеа, фрлаа одобрувачки погледи, споделуваа од реквизитите со него и не паничеа дека претставата не оди стриктно како што е вежбана. Тие гледаа во неговите очи, глумеа и се адаптираа на ситуацијата, а јас, јас бев пресреќна што доживеав вистинска инклузија!

Ние не ги учиме овие деца само на наставната програма што ја изработуваме или ја препишуваме од колегите, ние овие деца ги водиме низ низа процеси кои многу често ги нарекуваме проекти, низ нив, многу години потоа, ќе дознаат дека научиле животни лекции!

Моите херои беа:

Вештерката: Сара Тошеска

Девојчето: Теодора Малкоска

Нараторки: Теодота Малкоска и Иринеја Мечева

Баба: Бојана Гаралоска

Гавранот: Душица Илиеска

Лисица: Илијана Јорданоска

Зајакот: Тамара Паскоска

Желката: Надица Миленкоска

Гуска 1: Јоана Талеска

Гуска 2: Марко Петрески

Ученици зад куклениот театар: Јоана Талеска и Марко Петрески

Јарето: Никита Николоски

Песот: Ивана Бошкоска

Волкот: Саша Бошков

Дедо Мраз: Миле Нешкоски

Работилница со Александар Манасиев

mojataucilnica Гостин на час, Гостин/ка на час, Медиумска писменост, работилница , , ,

Оваа година нашето училиште се вклучи во проектот „Младите размислуваат“, проект за медиумска писменост кој во моментов, меѓу другото, работи на јакнење на втора генерација медиумски клубови низ Македонија. Нашиот Медиумски клуб К имаше чест да добие едукација за мобилно новинарство од новинарот Александар Манасиев.

Александар Манасиев е наградуван новинар со повеќе од 17 години искуство во печатени медиуми, ТВ и дигитални медиуми. Тој има искуство како истражувачки новинар, дописник и главен уредник во повеќе медиуми во регионот и пошироко. Тој исто така работи како регионален обучувач за мобилно новинарство, дигитални медиуми и истражувачко новинарство.

Манасиев заедно со Ивона Василова (одговорна за програмската поддршка на проектот) беа наши гости и во неколкучасовно дружење ни пренесоа позитивна енергија која нè мотивира многу.

На работилницата учествуваа членовите од Клубот и научија низа „финти“ со кои ќе знаат подобро да фотографираат и да снимаат видеа.

Манасиев ни покажа како можеме да ја користиме опремата што ја добивме од проектот. Техничкиот дел, но и оној уметнички, визуелен доем.

Учениците правеа кратки интервјуа, фотографираа профилни фотографии. Дискутираа за позицијата на објектите што се сликаат/снимаат. Учеа како да фокусираат, ги вклучија мрежните линии. Дискутираа за експозиција, композиција на слика… секвенци при снимање видео од мобилен телефон. Правеа кратки интервјуа во кои учеа како да снимаат, каде да биде поставен телефонот, микрофонот, рисиверот… низа подробности кои ќе ги направат нашите идни интервјуа подобри.

Учениците поставија и прашања поврзани со нашите идни училиштни проекти и добија јасни и прецизни одговори кои многу ќе ни помогнат во иднина.

Задоволството беше обострано. Големото присуство на учениците покажа колку им значеше посетата.

Јас, како наставник-ментор сум многу среќна што ја имаме можноста преку проектот да научиме нови работи и да се обидеме да ги описмениме медиумски младите, да ги протнеме вистинските вредности низ работите кои ним им се интересни и важни. Бидејќи тие навистина голем дел од денот го поминуваат со телефоните и многу често снимаат и фотографираат, но тоа не значи дека знаат како. За сите работи, како и за оваа, поребно е вистинско насочување.

Се надеваме на уште посети од новинари и на соработки кои ќе нè јакнат и ќе нè направат достоинствен клуб.

Признание за најуспешна инклузивна практика

mojataucilnica Инклузија, Проекти

Моето присуство на денешната дебата беше многу пријатно и охрабрувачко. Имено ова е втората по ред јавна дебата: „Промени и предизвици во спроведување на инклузивно образование“ – во рамките на проектот: „Инклузија на деца со ПОП“. Реализирана од здружението „Отворете ги прозорците“. Во неа учествуваа наставници, стручни соработници, специјални едукатори и рехабилитатори од три општини: Прилеп, Велес и Битола. Сите имавме можност да кажеме по нешто за инклузијата во нашите училишта, за предизвиците и за она што се има постигнато откако овој проект тече. (проектот е во својата втора година, останува уште една година). Присутните колеги зборуваа искрено за сите потешкотии со кои се соочуваат, но и за позитивните примери во наставнот процес.

На завршниот дел од дебатата беа доделени признанија за најуспешните инклузивни практики на ниво на:

• локална самоуправа – добитник е општина Битола;

• проектно училиште – добитник е училиштето Васил Главинов од Велес;

• одделение – добитник е II – а одделение, на наставничката Емилија Николовска Спировски, од основното училиште „Елпида Караманди“ од Битола.

• и наставник, односно наставничка – која што ја добив јас. Чувството беше многу убаво бидејќи го поделив заедно со моите колешки – соборци во спроведувањето на образовната инклузија.

Ова признание ми значи многу бидејќи инклузивното образование е процес кој во рамките на образовниот систем се бори да опстои години наназад. Барем се сеќавам уште од моето прво вработување…

Се сеќавам дека еден од моите први часови беше во одделение во кое на првата клупа во средната редица седеше момче со даунов синдром. Неговото тивко и кротко присуство го забележав неколку минути по моето претставување. Иако неговото присуство не претставуваше никаква закана за мене, јас се плашев. Поточно не се плашев од него, туку се плашев што ќе правам со него…

Она што следно го направив беше разговор со одделенскиот раководител која ме упати кон стручниот соработник, тогашната наша драга колешка Светлана Миоковиќ-Томеска на која ѝ должам многу за ова признание. Разговорот со неа, насоките, запознавањето со родителите и редовната комуникација со неговиот асистент (иако тогаш немаше асистенти, тоа беше психолог која работеше приватно во неговиот дом, по иницијатива на родителите) ме охрабрија и ми го победија стравот. Јас тогаш бев на замена, останав неколку месеци, но таа прва средба и искуството од неа ми ги дадоа вистинските насоки како да се плива во процесот кој е голем предизвик за сите. Денес ова момче има завршено економски факултет… затоа денешниот современ наставник треба да се избори од стравот, да бара поддршка и да најде начини да биде поддршка за сите новонастанати ситуации во училница.

Тоа што го добив ова признание е заслуга и на моите колешки од Центарот за поддршка, кои во секое време ми помагаат со совети, па дури и во приватни режии, излегувањето на кафе ни се сведува во евалуација. Тие, заедно со стручната служба, се стожерите на вистинската инклузија и треба почесто да бидат прашувани. Тие се мојата сигурност дека каква пречка и да дојде, заедно ќе ја преминеме.

Тука сакам да ги охрабрам моите колеги да укажуваат на недостатоците на процесот, да бидат активни чинители. Да зборуваат отворено за недостатоците и да даваат предлози како работите да бидат подобри.

Сакам да го поздравам оформувањето на Инкузивното тело кое е иницијатива на проектов. Тоа функционира во рамките на Општината и е потенцијал кој може да донесе многу добри работи за процесот. Посакувам да не биде само на хартија, да функционира вистински и да одржува средби со сите дефектолози и асистенти, наставници и ученици.

Сметам дека Прилеп треба да има Ресурсен центар. Дека пет центри не се доволни на ниво на Македонија.

Потребна е стратегија која ќе има еден модел заснован на слобода. На наставниците, на центрите за поддршка, ресурсните центри, асистентите, им треба слобода. Секое дете е индивидуа со различни потреби кои изискуваат посебен пристап. Еден модел не може да функционира на сите. Предизвиците се големи, и како што сè е тргнато кон пропаст лесно е и логично човек да се откаже. Но наставничката професија е полна противречности. Таа е благородна професија која те обврзува да бидеш тука и да помагаш, да расниш, да градиш, да поучуваш. Ние најдобро можеме да упропастиме едно општество или да го изградиме и измениме. Нашето влијание е големо и затоа треба да се трудиме да сензибилизираме, да наоѓаме начин да помагаме и да љубиме, да создаваме средина во која дечињата со посебни потреби ќе се чувствуваат сигурно и сакано!

„Бели мугри“ како инспирација за интеграција 😊

mojataucilnica Јазик IX, Деветто, Изразување и творење IX, Историја на јазик, Литература IX, Медиумска култура IX, Проекти ,

Збирката песни „Бели мугри“ од Кочо Рацин е збирка за која треба секој да знае. Антологиските песни во неа во минатото беа задолжителни да се знаат наизуст. Не знам дали има некој кој не чул за „Ленка“, за „Копачите“, за „Тутуноберачите“… но денес, од можеби очигледни, а можеби и не толку јасни причини, не се знае кој е Кочо Рацин, а уште помалку за неговата социјална лирика која носи многу пораки и го вее аловото знаме на тоа време. Мотивирана од тој наш пораз, решив да се задржам на „Бели мугри“ малку повеќе од вообичаено. Такви „луксузи“ се можни само со интегрирање на наставни содржини. Откако ја начив таа финта, животот ми стана поедноставен, а наставниот процес поучинковит.

Започнавме со историја на јазик, каде што зборувавме за македонскиот јазик меѓу двете светски војни. Тука ги спомнавме драмските автори, но и поетите кои со своето творештво многу придонеле за зачувување на јазикот и поттикнале, направиле притисок да се размислува за кодификација.

Се присетивме на песната „Работник“ од Коле Неделковски и за социјалната лирика, за кои учевме во осмо одделение. По нешто за кратките, а многу значајни животи на Рацин и Коле. Повеќе за Рацин низ документарните филмови кои може да се најдат на јутуб:

https://www.youtube.com/watch?v=i0PJ8DXJM2o (бидејќи неговото времетраење е 51 минута, може да се одберат некои делови кои ќе се гледаат)

https://www.youtube.com/watch?v=eIlltxuJAFM (во овој извадок зборува Петре Прличков, па може да се поврзи со Игор Џамбазов и учениците да научат за него, за Анче Џамбазова, за маестро Александар Џамбазов… важно е да се работи и на општата култура и познавањето на личностите кои имаат многу направено за нашата земја, Македонија.)

Проектот на драмската секција со кој нашите ученици учествуваа на „Детски Рацинови средби“ и можност учениците да се запознаат со таа манифестација: https://www.youtube.com/watch?v=cR0f_5xybW4

Картичките, коишто секогаш се содржина која им е најинтересна. Нивно разгледување, но и разговор за музата, за платонската љубов по која го добил своето име…

 Потоа два часа кои беа планирани за лектира. Лектира ни беше „Бели мугри“. Ја одбравме „Ленка“ за класична анализа, која не е нешто што сакаат да го прават, но сепак е потребно за да се потсетат како се изделуваа поетски слики, какви се строфите, стихот, мотивот… Потоа, за да ни биде интересно, секој одбра по една песна и на неа ја изработи техниката блекаут. Од песната извлекоа зборчиња кои ним им се гледаа логични и интересни. Ги затемнаа „непотребните“ и креираа нови уметнички дела.

Во минатогодишните евалуации остана недоучено пронаоѓањето на метафората. Со метафората си имаме мака, а не бива да не ја знаеме кралицата на стилските фигури. Наредниот час, чинам четврт по ред, имавме вежби за стилски изразни средства и на него ги баравме метафорите во „Бели мугри“. Учениците добија и изборен проект (тоа е опција во текот на годината самостојно да изработат некој проект кој се вреднува во евидентниот лист) да ги најдат и запишат во Ворд документ сите метафори од збирката. На тој час повторивме за метафора и од тоа што успеаја да го пронајдат имав впечаток дека голем дел од учениците научија како да ја наоѓаат.

Следниот час беше од литература: Видови рими. Во поезијата на Рацин ги баравме римите. Тука ги вклучивме и песните од Конески, од Константин Миладинов… и се потсетувавме за тоа што ни е учено во делот од историја на македонскиот јазик за Конески, за Константин…

Последно што не ни е уште направено, а би било убаво да се види е творење песни инспирирани од збирката „Бели мугри“. За оние што не им легнува на рамо музата, може да прават компилација од стихови. Пред себе да ги имаат песните на Рацин и да изберат неколку строфи кои ќе ги спојат и ќе создадат нова песна.

Овде наставникот може да продолжи со писмена работа во која ќе творат песна (може да го користат агрегатот https://rimuvaj.mk/), може да направи проект за Рацин, да ги однеси во неговата спомен-куќа во Велес… да направи натпревар на кој ќе се рецитираат песните… Да ја гледаат серијата „Црвениот поет“ (https://youtu.be/upBm7cQDhqs?si=MLWNu-yPohBUnBny) па да напишат осврт… да го нацртаат Рацин и тоа да го изложат во кабинетот..

И ако некој рече: зошто е сето ова потребно? За да запомнат. Мора да им е интересно, необично, обоено со многу бои, визуелно и примамливо. Такви се овие генерации, а не смееме да ги оставиме неписмени, должност ни е да најдеме начин…

За фестивалот „Силјан Штркот“…

mojataucilnica Драмска секција, Медиумска култура IX, Проекти, авторски текст

„Силјан Штркот“ е детски театарски фестивал кој опстојува веќе пет години. Една прекрасна идеја реализирана и на мускули истуркана од Ангела и Марија! Две храбри идеалистки, одлични актерки, жени змејови 😊

Овој Фестивал е нешто што задолжително треба да се поддржи! Тој носи вредности кои се забораваат, кои се запоставуваат, се бришат! Прилеп е театарски град. Прилеп го има Чернодрински, Прилеп има низа големци кои дале многу за театарот. Тој е театарскиот епицентар. Свесноста дека публиката се создава од најмали нозе веќе се покажа во последните две изданија на МТФ „Чернодрински“, и тоа донесе многу плод. Затоа не смее да се остани само со тоа, треба да се афирмира и да се работи овој Фестивал да се стреми кон чернодринските висини.

Затоа со мојата неуморна дружина „Од глаата си патиме“ бевме дел од отворањето на фестивалот. Десет штркчиња ја донесоа театарската пролет, иако есента се покажа во силно светло, ние ги расцутивме душите на сите театарски вљубеници.

Исто така драмската секција направи промотивно видео за Фестивалот коешто беше снимено во дворот на нашето училиште.

Уште две видеа беа направени во чест на Фестивалот:

Бојана Тодороска ја раскажа накратко приказната за Силјан и четири умни глави кажаа мудрости за театарот.

Овогодинешната програма e богата, побогата од претходните. Таа воведе и две младински претстави. Младински претстави! Такво нешто ние сме немале досега! А таа генерација е онаа која веќе почнува критички да размислува и да се гради себеси како идна личност, а ние во поглед на театарот низ годините ја губиме, ја запоставуваме. Добиваме по една детска претстава годишно реализирана од театарот „Војдан Чернодрински“, и неколку аматерски, најчесто многу лоши, наменети за претшколска возраст и за ученици во одделенска настава. Поголемите и средношколците немаат можност да погледнат претстави соодветни за нив.

Полните сали во изминатите четири фестивалски денови покажаа дека има интерес и свесност кај родителите, но и кај наставниците, да ги носат децата во театар. Бев сведок на многу мои драги колешки и колеги кои самоиницијативно, се организираа, купија карти и ги донесоа своите ученици. Да не заборавиме, тоа го прават надвор од часовите, не добиваат парична надомест. Одат пешки од училиштата до салите и будно се грижат дечињата да ги вратат безбедни. Рамо до рамо со родителите. Видов организирани родители кои од своите автомобили претворени во автобуси 😊, кога беше дождливо носеа дечиња. На сред претстава смируваат, тешат, поучуваат… Што е тоа, ако не љубов кон театарот? Тој подвиг треба да се поздрави и да се препознае како ветер кој ќе ги донесе промените!

Културното издигнување на еден народ може да донесе негова подобра иднина. Денешните генерации се обземени со многу погрешни вредности кои многу лесно им се пласираат на интернет. Само уметноста може да ги спаси! Мора да ја имаме пошироката слика. Создавајќи културна младина ние ја создаваме иднината за сите нас. За нашите деца, за нашите внуци.

Моето мислење е дека Општината треба да го прегрне силно овој настан и да даде голема поддршка. Училиштата во своите години програми треба да планираат задолжително барем една театарска претстава. Бидејќи овие претстави се внимателно одбрани. Во нив замешале прсти професионалци. Училиштата треба многу сериозно да одбираат што им нудат на своите ученици. Не да се задоволи само формата. Не сè што се нарекува театарска претстава треба да се гледа. Не сè што се предлага, без претходно да се испита и да се добие опис, треба да им се понуди на учениците. Оти на крај на денот родителите ги плаќаат тие карти!

Општината треба од својот буџет да оддели средства со кои ќе ги покрие трошоците за карти на учениците од ранливите категории. Ќе овозможи секој да може да изгледа барем една (професионална) претстава годишно.

Училиштата можат средствата од панаѓурите да ги искористат за карти. Секако тие средства секогаш се наменски. Ете една идеја којашто колегите можат да ја земат предвид. Може да се предложи кога се оди на роденден, место подароци, да се оди на театар. Лани, во Скопје, заедно со моите деца бев да ја гледам прекрасната изведба на „Волшебната флејта“ од Детски драмски театар, и случајно бевме дел од роденден. Родителите одлучиле својот син да го слави роденденот в театар! Колку прекрасна идеја. Кога заврши претставата славеникот беше повикан на сцена и сите присутни му пеевме „Среќен роденден“!

Моите ученици беа многу среќни што имаа можност да бидат дел од овој Фестивал. Да додадат од волшебниот прав кој цела недела трепери во воздухот.

Останаа уште два дена. Утре „Книголандија“ и за крај Петко. Со нетрпение ги чекаме!!!

Има низа начини да се поддржат убавите работи! Треба само волја и љубов! А овој Фестивал дефинитивно ја заслужува таа љубов!!!

Обид… материјалот од историја на јазик да биде забавен…

mojataucilnica Јазик VII, Безимени, Историја на јазик, Св. Кирил и Методиј, Словенска писменост

Испровоцирана од дискусијата со колегите по македонски јазик којашто се оствари на работниот состанок со советниците од БРО одржан за дополнувањата на содржини за програмата за седмо одделние, се решив да ја направам оваа објава. Имено голем број од колегите се согласуваа со една загрижена колешка дека материјалот од Историја на јазик е обемен и многу досаден за предавање. Затоа решив да се обидам да ги направам тие „досадни“ содржини интересни за слушање и за држење. Дали успеав… ќе проверам оваа недела…

Еве една од содржините: Словенска писменост

  1. Часот може да се започне со поделба на учениците во четири групи (Јас тргнувам од моите класови кои се по 23-25 ученици. Во зависност од вашиот број на ученици, групите може да бидат и помали и поголеми, може да се парови, а може и индивидуално да работат)

Две групи добиваат извадок од житијата, а другите две групи раскажани податоци од самите житија. Треба да извадат податоци од текстовите. Сè што мислат дека е важно да се знае го запишуваат кратко со цртички во своите тетратки. Оваа активност може да се направи и за домашна работа и така ќе се заштеди дел од часот. Учениците ги имаат текстовите и дома во тетратката ги вадат најважните работи: толкуваат клучни зборови, важни фрази, го резимираат текстот во неколку важни реченици. (Овде се интегрира со читање со разбирање.)

ПДФ наставно ливче историја на јазик Кирил и МетодијDownload

2. Се запишуваат непознатите зборови кои произлегле од читањето: житие, монах, патријаршија, Цезар, човекољубие... може усно да се објаснат, но подобро е заеднички да се најдат во дигиталните речници или ако во училницата има Толковен речник, да се провери во него.

Дигитален речник на македонскиот јазик http://drmj.eu/

Толковен речник на македонскиот јазик (Толковник) https://makedonski.gov.mk/

Пр. Житие е текст во кој се зборува за животот и дејноста на некој човек кој е прогласен за свет од страна на Црквата. Во него се раскажува на висок стил за мисијата, делото, чудата што ги правел и историските случувања во времето во кое живеел.

Житие – жизан – живот – животопис – хагиографија

Непознатите зборови може само да се објаснат, може да се запиша во тетратката, но може и учениците да имаат посебно мало тефтерче во кое ќе ги запишуваат. Заеднички во зависност од обврските, на месечно или неделно ниво може да се договара број на нови зборови. На пример за оваа недела секој да има запишано по 10 нови збора. На некој од часовите, учениците ги споделуваат пред класот. (богатење на речникот)

3. Учениците ги читаат белешките, наставничката дополнува, потпрашува, проверува дали основните податоци се запишани во тетратките:

    Пр:

    • Македонскиот јазик потекнува од прасловенскиот јазик.
    • Прасловенскиот јазик е јазикот на кој зборувале Словените. Овој јазик бил само говорен, тој не бил писмен јазик. 
    • Свети Кирил Филозоф ја напишал првата словенска азбука ГЛАГОЛИЦА на која што се пишувал старословенскиот јазик.
    • Старословенскиот јазик е првиот писмен јазик на Словените.
    • Старословенскиот јазик се пишувал со две писма: ГЛАГОЛИЦА и КИРИЛИЦА
    • Глаголица (38 букви) Кирилица (44)
    • Константин Филозоф 826—869
    • Методиј 815—885…

    4. На карта на Европа да им се покаже на учениците територијата на Византија. Ако во училиштето има карта на Византија од тој период, може да се искористи. Учениците треба да знаат кои се денешните територии за кои се зборува на часот. Да знаат дека Моравија е област која што била меѓу Чешка и Полска… и сл.

    Пр: Денешните територии кои ги опфаќала Византија во времето на св. Кирил: Турција, Грција, Албанија, Кипар, Бугарија, Србија, Косово, Црна Гора, Босна и Херцеговина, делови од Романија и делови од Сирија, делови од Италија.

    5. Документарен филм: Кирилица https://www.youtube.com/watch?v=wpYS4yxO7js

    Може додека гледаат да фаќаат белешки и да се дискутира откако ќе се изгледа. Или само да се дискутира усно што се виде, што се разбра. Наставничката може да се навраќа на видеото и да дава дообјаснувања. (слушање со разбирање)

    6. Во соработка со некоја од локалните цркви кои се во близина или со некој манастир, библиотека, институт, може и приватна библиотека… учениците одат во посета каде што ќе имаат можност да видат стари книги, листови, фототипни изданија на глаголица и кирилица. Се разгледуваат, се прават споредби. Наставничката или некое лице што знае да чита, им чита од книгите, да го чујат јазикот. Таму ќе имаат можност да го видат кирилското писмо, во црковните службени книги. Може со помош да се обидат да читаат.

    Да увидат дека не се оставало место при пишувањето. Да ги препознаваат титлите и другите знаци, да ги видат калиграфските способности на препишувачите и сл…

      Ако нема можности за посета може да се отворат на интернет. Запишете на некој од пребарувачите: стари црковни книги, црковнословенски, старословенски, глаголица, кирилица… одете на филтер за фотографии и ќе излезат многу фотографии кои може да ги покажувате на учениците. (За да не настанат некои несакани ситуации, најдобро е да пребарате дома и да ги симните фотографиите, при заедничко пребарување може да се појават некои содржини кои ќе им го одвлечат вниманието на часот)

      7. Ако се посети црковен објект, може да се опсервира иконата или фреската на св. Кирил и св. Методиј. Да се дискутира што претставуваат и така да се зголеми општата култура, значењето на одредени претстави во христијанската култура. Тоа воопшто нема потреба да се доживува религиозно. Пристапот може да биде чисто уметнички, бидејќи христијанството е дел од нашата традиција и култура.

      Можни прашања за опсервација:

      -Кој е кој на фреската? Како знаеме дека св. Кирил е тој оддесно? (помлад е, ја држи в рака азбуката. Носи схима – монашки знак.)

      -Што значат круговите околу главите? (тоа се ореоли, тоа покажува дека ликовите се светители)

      -Дали сте виделе некаде вака облечени луѓе?

      –Зошто Методиј ја држи книгата? Која книга е таа? (Евангелието, бидејќи тој го преведе)

      –Што значи симболиката на десната рака на св. Методиј? (тоа е знак за благословување. Свештениците ги благословуваат луѓето)

      –Која азбука ја држи св. Кирил? Зошто? (Глаголицата, бидејќи таа ја создаде тој)

      8. Активности со глаголица

      „Глаголицата е самостоен и доследен графиски систем настанат како резултат на лична инспирација. Таа е типично христијанско писмо во чии рамки има христијански симболи.“

      Глаголицата за секоја буква си има свое име и како што вели Ласко Ѓуровски во својот извонреден труд за глаголицата кој може да го видите подолу: „Имињата на буквите не се произволни туку секое има свое значење. Поточно, првите девет букви на глаголското писмо (Аз, буки, веди, глаголи, добро, ест живете, ѕело, землја), ја изрекуваат пораката: Јас кој ги познавам буквите зборувам дека е добро да се живее на земјата. Таа мисла го потврдува ставот дека познавањето на буквите и писменоста се темели на добриот живот.“

      *овој документ е дел од бесплатниот глаголски пакет од господинот Ласко Ѓуроски на кој му сум неизмерно благодарна. Во него има теоретски делови кои може да бидат многу корисни за наставниците.

      Glagolica Nova SpecimenDownload

      9. Учениците добиваат листови на кои е напишана глаголицата и со секоја буква од глаголицата стои нејзината соодветница во денешната наша кирилица. Се користат и новите графеми кои ги дизајнира Ласко Ѓуроски. Според претходно даден или нацртан на табла шаблон, учениците пишуваат наслов на неко краток текст на глаголица.

      Пример за шаблон кој би симулирал бланко страница од некој глаголски ракопис. Го направив во Ворд со додавање на форми. Учениците може да гледаат на интерактивна табла и да пишуваат во тетратките нешто слично, пришто ќе си го украсуваат и бојат.

      Како примери би можеле да стојат пред нив некој од овие листови:

      10. И за крај ДОМАШНА РАБОТА

      ако е изводливо овие активности може да се работат и на час, воннаставно, на додатна настава, проектна настава… како милува наставникот

      • Најди споменици, фрески, икони, други претстави, на кои се изобразени св. Кирил и св. Методиј. Пронајди ја нивата локација и запиши ја на фотографијата (скрин шот) испрати ги каде што е договорено со наставничката (папка на OneDrive, Вибер група, ClassNotebook, не дај боже на месинџер и сл.

      – Разгледај ја глаголицата. Кои симболи можеш да ги препознаеш? Најди го значењето на тие симболи во Речникот на симболи или разговарај со некој од домашните. (крст, круг, триаголник. Крстот е симбол на христијанството, триаголникот е симбол на Света Тројца. Отец, Син и Свет Дух, а кругот симбол на бесконечност и совршенство)

      – нацртај ги св. Кирил и Методиј (ова за оние ученици кои сакаат да цртаат, не да биде задолжително)

      – направи постер во Canva на кој ќе напишеш еден податок кој го научи на часот

      – инсталирај го фонтот глаголица: https://rb.gy/qnjw34 (овде може да се симне бесплатно)

      Напиши нешто и отпечати го, донеси го на час. Или сними го и препрати го. Напиши го: твоето име, името на симпатијата 😊 напиши некоја тајна или раскажи некоја интересна случка, напиши ја твојата омилена песна од македонски автор…

      • Гледајќи ги буквите од глаголицата, преведи го следниот текст: